Problemen van de oudere
Les: Economie > prof. Annemans
FOUTU = challenges of Health systems = NOT future proof
Fragmentation of care
Overuse/inappropriate care
Unequal acces
Treatment > prevention
Underrepresentation in policy making
+ Vergrijzing :
Buget pensioenen 10,9% => 13,5%
Buget gezondheidszorg 8% => 10,8%
Budget arbeidsongeschiktheid en werkloosheid + kinderbijslag en andere sociale uitkeringen
2022-2050 een extra kost van 4,4% (naar 2070 -0,2%)
Kosten afhankelijk van de keuze: Healthy ageing of accelerated ageing
Ondanks langer leven worden er enkel jaren mét comorbiditeiten gewonnen
In 2017 had bijna 50% van B multimorbiditeiten
Bv Qaly verlies tgv dementie
Value for money: Balans zoeken dmv gezondheidsprogramma’s/technologie
Health expenditure Cost Offsets & Improved health (QALY’s)
Cost offset = besparing
Healthy ageing verlaagt de uitgaven aanzienlijk
Concreet blijkt uit studies dat:
1) Gezondheids bevorderende interventies zoals senior meetings en preventive home visit
winnen Qalys én winnen kosten = DOMINANTE maatregel
Deze verbeteren klinische ouitkomsten voor pre-fraile ouderen, dit is afhankelijk van het
type en de duratie van de interventie.
Een gevoel van Purpose is gecorreleerd aan mortaliteit. (reeds gecorrigeerd voor andere
factoren zoals SES)
,2) Vroege detectie is goed op verscheidene vlakken.
3) Voor ziekte management zijn educationele interventies kosteneffectief, en vaak dominant.
Maar bij ouderen is de kosteneffectiviteit vaak minder goed. Daardoor lijkt de maatregel
niet meer geod vanaf een bepaalde leeftijd, maar dan mis je ook de ouderen die geen
comorbiditeiten hebben waarvoor die interventie net wél veel verschil maakt. Daarom
wordt terugbetaling niet puur op leeftijd beslist.
4) Het Societal reference point is een waarde obv leeftijd, voorgeschiedenis en soci-eco
factoren waarbij men een aanvaardbaar ‘health status’ heeft. Dit is een streefwaarda
waarbij daarboven geen funding meer is en men dit ziet als genot zoeken.
De willingness to pay per QALY is hoger voor QOL winst bij ernstig zieke en jonge
patienten en voor grote QOL winst.
Zo ook ‘The fair innings argument’: Mensen over een bepaalde leeftijd hebben al zaken in
hun leven ‘gewonnen’ dat een jonge persoon mgls nog niet heeft.
= Dubbele straf
Het lijden van ouderen wordt als minder erg beschouwt en krijgt dus geen prioriteit.
X incontinentie; erectiele dysfunctie, Alzheimer, Parkinson
,Moet een patient > 85j nog verder statines krijgen?
Concept: Proportional shortfall
Een niet-leeftijdsafhankelijk model dat kijkt naar de QALYs.
Dit kan per ziektebeeld worden uitgewerkt:
De beslissing om statines op te starten is een vorm van SDM. Per patient moet men rekening
houden met de benefits, risico’s voor de oudere (veranderd metabolisme, comorbiditeiten,
polydarmacie, cognitie)
Ook het perspectief van de gezondheidszorg en de maatschappij kan je in rekening brengen:
Bij studies die bv Integrated care opvolgen ziet men maatschappelijke winst in costeneffectiviteit (=
indirecte kosten). Maar vaak wordt er enkel gekeken naar arbeid en vallen de ouderen in het nadeel.
Conclusies:
QALY concept moet verbeterd worden – bv dmv proportional shortfall.
Beleidsmakers moeten hun beslissingen toelichten en de uiteindelijke afwegen aan de arts toelaten
om de patiënt individueel te bekijken.
, Biology of ageing en Healthy ageing
Gerontologie: de wetenschap die veroudering bestudeert.
Geriatrie: de medische discipline gericht op het behandelen van ouderdomsziektes.
1. Inleiding tot veroudering en vergrijzing (part 1)
1.1 De vergrijzende bevolking
> twee hoofdoorzaken:
Daling van het geboortecijfer.
Toenemende levensverwachting.
1.2 Verschillende vormen van veroudering
Er wordt onderscheid gemaakt in:
Succesvolle veroudering: gezonde veroudering met behoud van functies
Normale veroudering: standaard fysiologische veranderingen
Pathologische veroudering: veroudering geassocieerd met ziekte
1.3 Determinanten van biologische veroudering
Categorie Mechanisme Voorbeelden
Endogeen Genetisch/geprogrammeerd Program-based theorieën
Exogeen Leefstijl en omgeving Voeding, hygiëne, omgevingsfactoren
Verouderingsziekten Diverse aandoeningen Diabetes mellitus, cardiovasculair lijden,
metveroudering chronischnierlijden
1.4 Error-based versus Program-based veroudering
Benadering Kernidee Gerelateerde Theorieën
Error-based Veroudering door accumulatie - Vrije radicalen theorie (bv Cataract)
van schade door toevallige - Cross-linking theorie (eiwitbinding door
gebeurtenissen en falen van glucose; bv Hartfalen)
herstelmechanismen.
Program-based Veroudering is genetisch - Antagonistische pleiotropie (genen
bepaald en volgt een soort- hebben meerdere effecten, positief vroeg,
specifiek patroon, mogelijk via negatief laat; bv Testosteron, IGF-1,
genexpressie of hormonale APOE4)
signalen. - Disposable soma theorie (energie naar
reproductie i.p.v. reparatie)
Voorbeeld:
Bij maculadegeneratie in het oog, dat veel met zuurstof in contact komt, kunnen antioxidanten
een groter effect hebben, wat wijst op schade door zuurstofradicalen.
Voorbeeld:
Hartfalen bij ouderen, waarbij ventrikels stijver worden, kan een manifestatie zijn van de cross-
linking theorie.
Cave:
Genetische factoren zoals het ApoE4-allel zijn geassocieerd met een drastisch verhoogdrisico op
Alzheimer, wat duidt op de antagonistische pleiotropie theorie.
1.5 Individuele variabiliteit
Ondanks de algemene patronen van veroudering, is er aanzienlijke individuele variatie in hoe
snel en op welke manier mensen verouderen: Functies zoals de glomerulaire filtratiesnelheid
(GFR) tonen een brede spreiding bij ouderen. En bij vrouwen ziet men een sneller
verouderingsproces van de knie dat langer aanhoudt, bij de man begint dit later maar gaat
sneller.
Les: Economie > prof. Annemans
FOUTU = challenges of Health systems = NOT future proof
Fragmentation of care
Overuse/inappropriate care
Unequal acces
Treatment > prevention
Underrepresentation in policy making
+ Vergrijzing :
Buget pensioenen 10,9% => 13,5%
Buget gezondheidszorg 8% => 10,8%
Budget arbeidsongeschiktheid en werkloosheid + kinderbijslag en andere sociale uitkeringen
2022-2050 een extra kost van 4,4% (naar 2070 -0,2%)
Kosten afhankelijk van de keuze: Healthy ageing of accelerated ageing
Ondanks langer leven worden er enkel jaren mét comorbiditeiten gewonnen
In 2017 had bijna 50% van B multimorbiditeiten
Bv Qaly verlies tgv dementie
Value for money: Balans zoeken dmv gezondheidsprogramma’s/technologie
Health expenditure Cost Offsets & Improved health (QALY’s)
Cost offset = besparing
Healthy ageing verlaagt de uitgaven aanzienlijk
Concreet blijkt uit studies dat:
1) Gezondheids bevorderende interventies zoals senior meetings en preventive home visit
winnen Qalys én winnen kosten = DOMINANTE maatregel
Deze verbeteren klinische ouitkomsten voor pre-fraile ouderen, dit is afhankelijk van het
type en de duratie van de interventie.
Een gevoel van Purpose is gecorreleerd aan mortaliteit. (reeds gecorrigeerd voor andere
factoren zoals SES)
,2) Vroege detectie is goed op verscheidene vlakken.
3) Voor ziekte management zijn educationele interventies kosteneffectief, en vaak dominant.
Maar bij ouderen is de kosteneffectiviteit vaak minder goed. Daardoor lijkt de maatregel
niet meer geod vanaf een bepaalde leeftijd, maar dan mis je ook de ouderen die geen
comorbiditeiten hebben waarvoor die interventie net wél veel verschil maakt. Daarom
wordt terugbetaling niet puur op leeftijd beslist.
4) Het Societal reference point is een waarde obv leeftijd, voorgeschiedenis en soci-eco
factoren waarbij men een aanvaardbaar ‘health status’ heeft. Dit is een streefwaarda
waarbij daarboven geen funding meer is en men dit ziet als genot zoeken.
De willingness to pay per QALY is hoger voor QOL winst bij ernstig zieke en jonge
patienten en voor grote QOL winst.
Zo ook ‘The fair innings argument’: Mensen over een bepaalde leeftijd hebben al zaken in
hun leven ‘gewonnen’ dat een jonge persoon mgls nog niet heeft.
= Dubbele straf
Het lijden van ouderen wordt als minder erg beschouwt en krijgt dus geen prioriteit.
X incontinentie; erectiele dysfunctie, Alzheimer, Parkinson
,Moet een patient > 85j nog verder statines krijgen?
Concept: Proportional shortfall
Een niet-leeftijdsafhankelijk model dat kijkt naar de QALYs.
Dit kan per ziektebeeld worden uitgewerkt:
De beslissing om statines op te starten is een vorm van SDM. Per patient moet men rekening
houden met de benefits, risico’s voor de oudere (veranderd metabolisme, comorbiditeiten,
polydarmacie, cognitie)
Ook het perspectief van de gezondheidszorg en de maatschappij kan je in rekening brengen:
Bij studies die bv Integrated care opvolgen ziet men maatschappelijke winst in costeneffectiviteit (=
indirecte kosten). Maar vaak wordt er enkel gekeken naar arbeid en vallen de ouderen in het nadeel.
Conclusies:
QALY concept moet verbeterd worden – bv dmv proportional shortfall.
Beleidsmakers moeten hun beslissingen toelichten en de uiteindelijke afwegen aan de arts toelaten
om de patiënt individueel te bekijken.
, Biology of ageing en Healthy ageing
Gerontologie: de wetenschap die veroudering bestudeert.
Geriatrie: de medische discipline gericht op het behandelen van ouderdomsziektes.
1. Inleiding tot veroudering en vergrijzing (part 1)
1.1 De vergrijzende bevolking
> twee hoofdoorzaken:
Daling van het geboortecijfer.
Toenemende levensverwachting.
1.2 Verschillende vormen van veroudering
Er wordt onderscheid gemaakt in:
Succesvolle veroudering: gezonde veroudering met behoud van functies
Normale veroudering: standaard fysiologische veranderingen
Pathologische veroudering: veroudering geassocieerd met ziekte
1.3 Determinanten van biologische veroudering
Categorie Mechanisme Voorbeelden
Endogeen Genetisch/geprogrammeerd Program-based theorieën
Exogeen Leefstijl en omgeving Voeding, hygiëne, omgevingsfactoren
Verouderingsziekten Diverse aandoeningen Diabetes mellitus, cardiovasculair lijden,
metveroudering chronischnierlijden
1.4 Error-based versus Program-based veroudering
Benadering Kernidee Gerelateerde Theorieën
Error-based Veroudering door accumulatie - Vrije radicalen theorie (bv Cataract)
van schade door toevallige - Cross-linking theorie (eiwitbinding door
gebeurtenissen en falen van glucose; bv Hartfalen)
herstelmechanismen.
Program-based Veroudering is genetisch - Antagonistische pleiotropie (genen
bepaald en volgt een soort- hebben meerdere effecten, positief vroeg,
specifiek patroon, mogelijk via negatief laat; bv Testosteron, IGF-1,
genexpressie of hormonale APOE4)
signalen. - Disposable soma theorie (energie naar
reproductie i.p.v. reparatie)
Voorbeeld:
Bij maculadegeneratie in het oog, dat veel met zuurstof in contact komt, kunnen antioxidanten
een groter effect hebben, wat wijst op schade door zuurstofradicalen.
Voorbeeld:
Hartfalen bij ouderen, waarbij ventrikels stijver worden, kan een manifestatie zijn van de cross-
linking theorie.
Cave:
Genetische factoren zoals het ApoE4-allel zijn geassocieerd met een drastisch verhoogdrisico op
Alzheimer, wat duidt op de antagonistische pleiotropie theorie.
1.5 Individuele variabiliteit
Ondanks de algemene patronen van veroudering, is er aanzienlijke individuele variatie in hoe
snel en op welke manier mensen verouderen: Functies zoals de glomerulaire filtratiesnelheid
(GFR) tonen een brede spreiding bij ouderen. En bij vrouwen ziet men een sneller
verouderingsproces van de knie dat langer aanhoudt, bij de man begint dit later maar gaat
sneller.
