Inhoudsopgave
Inleiding..................................................................................................................................................5
1.1 Inleiding tot biomedische methoden en hun belang....................................................................5
1.1.1 Belang en impact van biomedische methoden......................................................................5
1.1.2 Doelstellingen en strategische keuze van methoden.............................................................6
1.1.3 Essentiele overwegingen bij elke methode............................................................................6
2 Biomedische vraagstelling...................................................................................................................7
2.1 Fundamenten van biomedische vraagstelling en onderzoek........................................................7
2.1.1 Typen biomedische vraagstellingen en onderzoeksniveaus..................................................7
2.1.2 Onderzoeksstrategieën en -fasen..........................................................................................8
2.1.3 Onderzoeksomgevingen en experimenteel ontwerp.............................................................8
2.2 Karakteristieken en selectie van biomedische methoden............................................................9
2.2.1 Classificatie van biomedische methoden...............................................................................9
2.2.2 Kwaliteitskenmerken van biomedische methoden..............................................................10
2.2.3 Factoren voor methodeselectie...........................................................................................10
3 Studiemateriaal & staalbereiding......................................................................................................11
3.1 Begrijpen van studiemateriaal en ethische principes in humaan onderzoek..............................11
3.1.1 Types humaan studiemateriaal en hun toepassingen..........................................................11
3.1.2 Studieontwerp, databeheer en ethische goedkeuring.........................................................11
3.2 Modellen en systemen voor biomedisch onderzoek begrijpen..................................................12
3.2.1 Celculturen: primaire, geïmmortaliseerde en kankercellijnen.............................................13
3.2.2 Stamcellen, organoïden en weefselculturen........................................................................14
3.2.3 Modelorganismen en xenograften.......................................................................................15
3.3 Begrijpen van staalvoorbereiding en celsorteringstechnieken...................................................17
3.3.1 Staalbereiding: fysiologische vloeistoffen en weefsels........................................................17
3.3.2 Celsorteringstechnieken (FACS, MACS, LCM).......................................................................19
3.4 Beheersen van celcultuurtechnieken en kwaliteitscontrole.......................................................20
3.4.1 Celcultuuromgeving en media.............................................................................................20
3.4.2 Celgroei, proliferatie en kwaliteitscontrole.........................................................................21
3.4.3 Contaminatiebeheer en celbewaring...................................................................................22
4 Bioveiligheid......................................................................................................................................23
4.1 Begrijpen en toepassen van bioveiligheidsprincipes in het laboratorium..................................23
4.1.1 VGM-Principes, risico's en wetgeving..................................................................................23
1
, 4.1.2 Beschermingsmaatregelen en inperkingsniveaus................................................................24
4.1.3 Afvalbeheer en incidentprocedures.....................................................................................26
5 Laboratoriumtechnieken...................................................................................................................27
5.1 Beheersen van fundamentele laboratoriumtechnieken.............................................................27
5.1.1 Pipetteertechnieken en foutbronnen..................................................................................27
5.1.2 Verdunningen en verdunningsreeksen................................................................................28
5.1.3 Weegtechnieken en balanstypen.........................................................................................28
5.2 Begrijpen en toepassen van buffers en pH-meting.....................................................................30
5.2.1 Buffers: principes, eigenschappen en typen........................................................................30
5.2.2 Osmolaliteit meten..............................................................................................................31
5.2.3 pH-bepaling en aandachtspunten........................................................................................32
5.3 Principes en toepassingen van sedimentatie en centrifugatie....................................................32
5.3.1 Grondbeginselen van sedimentatie en centrifugatie...........................................................33
5.3.2 Typen centrifugale scheidingen en gradientvormers...........................................................33
5.3.3 Centrifuge apparatuur en gebruik.......................................................................................35
5.3.4 Toepassingen van centrifugatie...........................................................................................36
6 Meten................................................................................................................................................37
6.1 Inzicht in meetonzekerheid, fouten en data-analyse..................................................................37
6.1.1 Typen variabelen en meetonzekerheid................................................................................37
6.1.2 Precisie versus nauwkeurigheid en kalibratie......................................................................38
6.1.3 Essentiële meetbegrippen en eenheden.............................................................................39
6.1.4 Vergelijken van meetresultaten en beduidende cijfers.......................................................40
7 Lichtmicroscopie................................................................................................................................42
7.1 Fundamenten van lichtmicroscopie............................................................................................42
7.1.1 Basisprincipes van optica en lichtinteractie.........................................................................42
7.1.2 Beeldvorming en optische eigenschappen van lenzen........................................................43
7.1.3 Vergroting, resolutie en contrast in lichtmicroscopie..........................................................43
7.1.4 Microscoopcomponenten en optimalisatie.........................................................................44
7.2 Conventionele en geavanceerde contrasttechnieken.................................................................45
7.2.1 Klaarveld en donkerveld microscopie..................................................................................45
7.2.2 Fasecontrast microscopie....................................................................................................46
7.2.3 Differentieel interferentie contrast (DIC).............................................................................47
8 Bioluminescentie...............................................................................................................................47
8.1 Principes en toepassingen van bioluminescentie.......................................................................47
8.1.1 Bioluminescentie: mechanisme en vereisten......................................................................48
8.1.2 In vitro bioluminescentie toepassingen...............................................................................48
2
, 8.1.3 In vivo bioluminescentie beeldvorming...............................................................................50
8.2 Principes en technieken van fluorescentie.................................................................................50
8.2.1 Fluorescentie: mechanisme en eigenschappen van fluoroforen.........................................51
8.2.2 Factoren die het fluorescentiesignaal beïnvloeden en optimalisatie...................................52
8.2.3 Fluorescente kleurstoffen en proteïnen..............................................................................53
8.2.4 Breedveld en confocale fluorescentiemicroscopie..............................................................54
8.2.5 Geavanceerde fluorescentie beeldvormingstechnieken (FRET, FLIM, FRAP, FLIP)...............55
8.2.6 In vivo fluorescentie beeldvorming en klinische relevantie.................................................56
9 Spectroscopie....................................................................................................................................58
9.1 Principes van spectroscopie en licht-materie interactie.............................................................58
9.1.1 Fundamentele interacties tussen licht en materie...............................................................58
9.1.2 Energetische overgangen bij absorptie................................................................................58
9.2 UV/Vis en fluorescentie spectroscopie.......................................................................................59
9.2.1 Principes van UV/Vis spectroscopie en moleculaire orbitalen.............................................59
9.2.2 Instrumentatie en kwantitatieve analyse in UV/Vis spectrofotometrie...............................60
9.2.3 Fluorescentie spectroscopie: principes en toepassingen.....................................................61
9.3 Vibratie spectroscopie (IR en Raman).........................................................................................62
9.3.1 Infrarood (IR) spectroscopie: principes en structuuranalyse...............................................62
9.3.2 Raman spectroscopie: principes en complementariteit met IR...........................................63
9.4 Nucleaire Magnetische Resonantie (NMR) spectroscopie..........................................................63
9.4.1 Fundamenten van NMR: kernspins en magnetische resonantie..........................................64
9.4.2 NMR instrumentatie en spectrum interpretatie..................................................................64
9.5 Massa Spectrometrie (MS).........................................................................................................66
9.5.1 Principes en componenten van massa spectrometrie.........................................................66
9.5.2 lonisatietechnieken: van harde tot zachte methoden.........................................................66
9.5.3 Massa-Analyzers en geavanceerde MS technieken.............................................................68
10 chromatografie................................................................................................................................69
10.1 Principes van chromatografie...................................................................................................69
10.1.1 Fundamentele concepten en scheidingsmechanismen in chromatografie........................70
10.1.2 Kolomchromatografie: scheidingsprincipes en resolutieparameters.................................70
10.2 Vloeistofchromatografie (HPLC en UHPLC)...............................................................................72
10.2.1 HPLC: instrumentatie, werkingsprincipes en optimalisatie................................................72
10.2.2 Detectoren in HPLC: UV/Vis en ELSD.................................................................................73
10.3 Gaschromatografie (GC)...........................................................................................................73
10.3.1 GC: principes, fasen en kolomtypen..................................................................................74
10.3.2 Optimalisatie en detectoren in gaschromatografie...........................................................74
3
, 11 Elektroforese en western blot.........................................................................................................75
11.1 Elektroforetische scheidingstechnieken voor biomoleculen....................................................75
11.1.1 Principes en typen elektroforesegels.................................................................................76
11.1.2 Agarose gel elektroforese voor nucleïnezuren..................................................................76
11.1.3 Polyacrylamide gel elektroforese (PAGE) voor eiwitten....................................................77
11.1.4 Geavanceerde elektroforesevarianten en toepassingen...................................................78
11.2 Detectie en kwantificatie van specifieke biomoleculen............................................................79
11.2.1 Western blotting: principe en gecombineerde technieken................................................79
11.2.2 Elektroblotting en immunodetectie...................................................................................80
11.2.3 Detectiemethoden en toepassingen van western blot......................................................81
11.2.4 Geautomatiseerde capillaire western blots (Simple Western)..........................................82
12 Celbiologische methoden................................................................................................................83
12.1 Celbiologische methoden voor functionele analyse.................................................................83
12.1.1 Flowcytometrie voor celanalyse........................................................................................83
12.1.2 Metingen van celproliferatie, levensvatbaarheid en dood................................................84
12.1.3 Analyse van celcyclus en senescentie................................................................................85
12.1.4 Methoden voor celmigratie en invasie..............................................................................85
12.1.5 Real-time monitoring van cellulair gedrag.........................................................................86
12.2 Weefselkweek en organ-on-a-chip technologieën...................................................................87
12.2.1 Principes en proces van tissue engineering.......................................................................87
12.2.2 3D-Bioprinting van weefsels en organen...........................................................................88
12.2.3 Organ-on-a-Chip en Human-on-a-Chip systemen..............................................................88
13 Analyse van DNA..............................................................................................................................89
13.1 De fundamentele rol en structuur van DNA begrijpen.............................................................89
13.1.1 Fundamentele rol en diversiteit van DNA in organismen..................................................89
13.1.2 Basisbouwstenen en structuur van DNA............................................................................90
13.2 DNA extractie, zuivering en opslag...........................................................................................90
13.2.1 Algemene principes en methoden voor cellysis.................................................................90
13.2.2 Methoden voor DNA-isolatie en opzuivering.....................................................................91
13.2.3 DNA concentratie en opslag..............................................................................................93
13.3 DNA kwantificatie en kwaliteitscontrole...................................................................................94
13.3.1 Belang van kwantificatie en omrekening naar kopieën.....................................................94
13.3.2 Spectrofotometrie voor DNA-kwantificatie en zuiverheid.................................................95
13.3.3 Fluorescentiegebaseerde kwantificatie.............................................................................95
13.3.4 Elektroforese voor DNA-kwaliteit en semi-kwantificatie...................................................96
13.4 DNA synthese en amplificatie...................................................................................................96
4