Erfdieren
Leerpad: klauwverzorging en neerhofdieren
Algemeen onderzoek
● Dagelijkse controle van je dieren is noodzakelijk !
● Je bekijkt de algemene indruk van het dier, zijnde:
➢ Vacht (glans - bevuiling & verwonding)
➢ Bewustzijnsniveau (alert vs suf)
➢ Voedingstoestand
➢ Locomotie (mank vs niet mank)
5 - Five point check
● Een van de meest voorkomende aandoeningen bij schapen en geiten zijn
maagdarmnematoden
Klauwverzorging schaap & geit
● Geiten hebben de snelst groeiende hoeven van alle hoefdieren
● In de bergen: geiten geen probleem met te lange klauwen -> harde bodems waardoor de
klauw continu natuurlijke slijtage ondergaat
● 3 keer per jaar controle van de klauwen
Materiaal klauwverzorging
● Klauwschaar (professioneel) -> licht gewicht aluminium handvaten
● Dubbelsnijdend klauwmes
● Verzorgingsmateriaal
➢ Wondspray - oxytetracycline (een antibioticum - enkel via dierenarts)
- Heeft een blauwe kleur & enkel bij ernstige - diepe wonden
➢ zelfklevend verband
➢ = Klauwen vrijhouden van mogelijk vuil - mest - bacteriën - infecties
1
, Leerpad: huisvesting voor pluimvee
Geschiedenis van de pluimveesector
● Kipt stamt af van de boshoeders uit Zuidoost Azië
● Natuurlijke kippengedrag
Gedragsdomein Voorbeelden
➢ Voederopname ➢ Pikken - scharrelen - uitpluizen
➢ Voortbeweging ➢ Gaan - lopen - vliegen - fladderen
➢ Rust ➢ Staan - liggen - slapen
➢ Verzorgings- en comfortgedrag ➢ Poetsen - zandbaden - zonnebaden
➢ Sociale interactie ➢ Sociaal pikken - achtervolgen
➢ Voortplantingsgedrag ➢ Achtervolgen - baltsgedrag - treden
➢ Nestgedrag ➢ Nest Inspectie - nestelen - pikken
● Intensivering van de pluimveehouderij na WOII
● De opdeling van de sector naar vleesproductie of eiproductie
● De intensivering van de pluimveesector gaat gepaard met de reductie van het aantal
bedrijven & een stijging van het aantal dieren per bedrijf
Vleeskippen Leghennen
➢ Selectie op: ➢ Selectie op:
- Snelle groei - Aantal eieren
- Voederconversie - Eikwaliteit
- Vleesaanzet - Vroegrijpheid
- Voederconversie
➢ Volwassen lichaamsgrootte op 6 weken ➢ Volwassen lichaamsgrootte op 17 weken
● Sinds 1964 is er een groeiende kritiek op het gebrek aan dierenwelzijn in de intensieve
landbouw
● De 5 vrijheden van dierenwelzijn werden opgesteld
● 2011 = de bezettingsgraad van vleeskippen gelimiteerd tot 42 kg per vierkante meter
● 2012 = Er is een verbod op het houden van kippen in legbatterijen
Grootouderdieren
● Vormen de basis voor genetische selectie
● Slechts een handvol bedrijven zijn hiermee bezig
➢ + Vlugge verspreiding van genetische voortgang
➢ - Vlugge verspreiding van genetische problemen
● Selectie op zeer snelle gewicht aanzet:
➢ Heeft een negatieve impact op de gezondheid
➢ Heeft een positieve impact op de duurzaamheid
2
,Ouderdieren
● Vormen de basis voor vermeerdering
● Hanen met genetisch gewenste eigenschappen worden gekruist met vruchtbare lichtere
moederdieren
● In de industrie is er weinig natuurlijk baltsgedrag, wat vaak leidt tot agressief paargedrag met
kwetsuren bij de moederdieren als gevolg
Broedeieren
● Een goede hygiëne is uiterst belangrijk
● De eieren worden gedurende 17-19 dagen in de incubator geplaatst
● In de incubator: -temp: 37,5°C - 37,8°C
➢ RV = 50 - 70%
➢ O2 - gehalte = 21%
➢ CO2 - gehalte = < 0.5%
➢ Positie plat of met stompe kant naar boven
➢ De eieren worden om het uur 90° gedraaid
● Na 17 - 19 dagen worden de eieren naar de uitkipping kamers verplaatst
● De kuikens komen uit tussen dag 19 & 22
● Pas op dag 21 -22 worden de uitkomstkasten geleegd.
● Vroeg uitgekomen kuikens zitten tot wel 48 uur zonder water en ➔ onomkeerbare
groeiachterstand ➔ uitval (1%)
● De mannelijke kuikens bij legrassen worden onmiddellijk gedood door versnippering of
vergassing
Huisvesting Leghennen
● Productie van eieren
➢ Rhode Island => bruin ei
➢ Leghorn => wit ei
4 productiewijzen
1. Biologische eieren
➢ Max bezettingsgraad van 6 kippen/m²
➢ 4 m²buitenloop per hen
➢ Max 3000 kippen per stal
2. Eieren uit vrije uitloop
➢ 4 m²buitenloop per hen
➢ Permanente toegang tot buitenloop + Aanwezigheid van een wintertuin
3. Scharreleieren
➢ Max bezettingsgraad van 9 kippen/m²
➢ Max 6000 kippen per stam
4. Verrijkte kooien
➢ 750 cm²per leghen waarvan 600 cm²beschikbaar oppervlak
➢ Verrijking met: -esten - zitstokken - strooisel bad - nagelgarnituur
3
, Levensduur legkip
● = 18 maand in de industrie (een kip kan tot 10 jaar oud worden)
● Daarna verwerking tot pet-food/kipbereidingen of adoptie= REFORM-fase
Dierenwelzijn Maatregelen
● ~ Vleeskuikens
1. Inspectie
● 1 maal per dag
2. Geluid
● Het geluidsniveau dient zo laag mogelijk te worden gehouden
3. Verlichting
● Voldoende licht (elkaar zien - gezien worden - omgeving verkennen & activiteiten
uitvoeren)
● Gelijkmatige verdeling
● Na enkele dagen - een 24 uur cyclus met 16 uur licht
● Schemer Periodes
4. Reiniging
● Grondige reiniging en ontsmetting van:
➢ Lokalen, uitrusting en gereedschap waarmee de kippen in contact komen
(regelmatig)
➢ Lege lokalen/kooien voordat een nieuwe partij kippen wordt binnengebracht
- Zolang de lokalen bezet zijn
➢ Alle oppervlakken en alle installaties
● Uitwerpselen moeten zo vaak als nodig is - worden verwijderd -> dode kippen
dagelijks
5. De houderijsystemen
● De kippen kunnen niet ontsnappen
● De kippen moeten makkelijk geïnspecteerd kunnen worden
● De kippen moeten gemakkelijk verwijderd kunnen worden
Opfoksysteem
● Brekerij = ei voor industrie
● Pakstation = consumptie- ei
4
Leerpad: klauwverzorging en neerhofdieren
Algemeen onderzoek
● Dagelijkse controle van je dieren is noodzakelijk !
● Je bekijkt de algemene indruk van het dier, zijnde:
➢ Vacht (glans - bevuiling & verwonding)
➢ Bewustzijnsniveau (alert vs suf)
➢ Voedingstoestand
➢ Locomotie (mank vs niet mank)
5 - Five point check
● Een van de meest voorkomende aandoeningen bij schapen en geiten zijn
maagdarmnematoden
Klauwverzorging schaap & geit
● Geiten hebben de snelst groeiende hoeven van alle hoefdieren
● In de bergen: geiten geen probleem met te lange klauwen -> harde bodems waardoor de
klauw continu natuurlijke slijtage ondergaat
● 3 keer per jaar controle van de klauwen
Materiaal klauwverzorging
● Klauwschaar (professioneel) -> licht gewicht aluminium handvaten
● Dubbelsnijdend klauwmes
● Verzorgingsmateriaal
➢ Wondspray - oxytetracycline (een antibioticum - enkel via dierenarts)
- Heeft een blauwe kleur & enkel bij ernstige - diepe wonden
➢ zelfklevend verband
➢ = Klauwen vrijhouden van mogelijk vuil - mest - bacteriën - infecties
1
, Leerpad: huisvesting voor pluimvee
Geschiedenis van de pluimveesector
● Kipt stamt af van de boshoeders uit Zuidoost Azië
● Natuurlijke kippengedrag
Gedragsdomein Voorbeelden
➢ Voederopname ➢ Pikken - scharrelen - uitpluizen
➢ Voortbeweging ➢ Gaan - lopen - vliegen - fladderen
➢ Rust ➢ Staan - liggen - slapen
➢ Verzorgings- en comfortgedrag ➢ Poetsen - zandbaden - zonnebaden
➢ Sociale interactie ➢ Sociaal pikken - achtervolgen
➢ Voortplantingsgedrag ➢ Achtervolgen - baltsgedrag - treden
➢ Nestgedrag ➢ Nest Inspectie - nestelen - pikken
● Intensivering van de pluimveehouderij na WOII
● De opdeling van de sector naar vleesproductie of eiproductie
● De intensivering van de pluimveesector gaat gepaard met de reductie van het aantal
bedrijven & een stijging van het aantal dieren per bedrijf
Vleeskippen Leghennen
➢ Selectie op: ➢ Selectie op:
- Snelle groei - Aantal eieren
- Voederconversie - Eikwaliteit
- Vleesaanzet - Vroegrijpheid
- Voederconversie
➢ Volwassen lichaamsgrootte op 6 weken ➢ Volwassen lichaamsgrootte op 17 weken
● Sinds 1964 is er een groeiende kritiek op het gebrek aan dierenwelzijn in de intensieve
landbouw
● De 5 vrijheden van dierenwelzijn werden opgesteld
● 2011 = de bezettingsgraad van vleeskippen gelimiteerd tot 42 kg per vierkante meter
● 2012 = Er is een verbod op het houden van kippen in legbatterijen
Grootouderdieren
● Vormen de basis voor genetische selectie
● Slechts een handvol bedrijven zijn hiermee bezig
➢ + Vlugge verspreiding van genetische voortgang
➢ - Vlugge verspreiding van genetische problemen
● Selectie op zeer snelle gewicht aanzet:
➢ Heeft een negatieve impact op de gezondheid
➢ Heeft een positieve impact op de duurzaamheid
2
,Ouderdieren
● Vormen de basis voor vermeerdering
● Hanen met genetisch gewenste eigenschappen worden gekruist met vruchtbare lichtere
moederdieren
● In de industrie is er weinig natuurlijk baltsgedrag, wat vaak leidt tot agressief paargedrag met
kwetsuren bij de moederdieren als gevolg
Broedeieren
● Een goede hygiëne is uiterst belangrijk
● De eieren worden gedurende 17-19 dagen in de incubator geplaatst
● In de incubator: -temp: 37,5°C - 37,8°C
➢ RV = 50 - 70%
➢ O2 - gehalte = 21%
➢ CO2 - gehalte = < 0.5%
➢ Positie plat of met stompe kant naar boven
➢ De eieren worden om het uur 90° gedraaid
● Na 17 - 19 dagen worden de eieren naar de uitkipping kamers verplaatst
● De kuikens komen uit tussen dag 19 & 22
● Pas op dag 21 -22 worden de uitkomstkasten geleegd.
● Vroeg uitgekomen kuikens zitten tot wel 48 uur zonder water en ➔ onomkeerbare
groeiachterstand ➔ uitval (1%)
● De mannelijke kuikens bij legrassen worden onmiddellijk gedood door versnippering of
vergassing
Huisvesting Leghennen
● Productie van eieren
➢ Rhode Island => bruin ei
➢ Leghorn => wit ei
4 productiewijzen
1. Biologische eieren
➢ Max bezettingsgraad van 6 kippen/m²
➢ 4 m²buitenloop per hen
➢ Max 3000 kippen per stal
2. Eieren uit vrije uitloop
➢ 4 m²buitenloop per hen
➢ Permanente toegang tot buitenloop + Aanwezigheid van een wintertuin
3. Scharreleieren
➢ Max bezettingsgraad van 9 kippen/m²
➢ Max 6000 kippen per stam
4. Verrijkte kooien
➢ 750 cm²per leghen waarvan 600 cm²beschikbaar oppervlak
➢ Verrijking met: -esten - zitstokken - strooisel bad - nagelgarnituur
3
, Levensduur legkip
● = 18 maand in de industrie (een kip kan tot 10 jaar oud worden)
● Daarna verwerking tot pet-food/kipbereidingen of adoptie= REFORM-fase
Dierenwelzijn Maatregelen
● ~ Vleeskuikens
1. Inspectie
● 1 maal per dag
2. Geluid
● Het geluidsniveau dient zo laag mogelijk te worden gehouden
3. Verlichting
● Voldoende licht (elkaar zien - gezien worden - omgeving verkennen & activiteiten
uitvoeren)
● Gelijkmatige verdeling
● Na enkele dagen - een 24 uur cyclus met 16 uur licht
● Schemer Periodes
4. Reiniging
● Grondige reiniging en ontsmetting van:
➢ Lokalen, uitrusting en gereedschap waarmee de kippen in contact komen
(regelmatig)
➢ Lege lokalen/kooien voordat een nieuwe partij kippen wordt binnengebracht
- Zolang de lokalen bezet zijn
➢ Alle oppervlakken en alle installaties
● Uitwerpselen moeten zo vaak als nodig is - worden verwijderd -> dode kippen
dagelijks
5. De houderijsystemen
● De kippen kunnen niet ontsnappen
● De kippen moeten makkelijk geïnspecteerd kunnen worden
● De kippen moeten gemakkelijk verwijderd kunnen worden
Opfoksysteem
● Brekerij = ei voor industrie
● Pakstation = consumptie- ei
4
