HC 1: Introductie jeugdcriminologie
Jeugdcriminaliteit
• Is een sociaal construct: veranderd doorheen de tijd, afhankelijk van het tijdperk
waarin je zit, met elke sociale gegevenheid je hebt te maken
o Bv: vroeger was het niet oke om homseksueel te zijn en kreeg je hiervoor
ernstige straffen, dit was crimineel. Dit is nu niet meer het geval.
Wat is jeugdcrimi nal ite it ?
• Definitie: verwijst naar gedrag van jongeren van 12-18 jaar waarbij bepaalde -in
wetboeken vastgelegde- normen worden overtreden en waarop een straf staat.
• Grootste deel jeugdcriminaliteit:
o Diefstal en inbraak (meeste)
o Mishandeling en diefstal met geweld (vaak)
o Racistisch geweld, vandalisme, graffiti en brandstichting
o Overtredingen (leerplichtwet of de verkeerswet)
Verschillende facetten jeugdcriminali tei t
• Begrip criminaliteit is een categorie van delinquentie en omvat ernstige
wetsovertredingen (geweldsdelicten, zedendelicten, inbraken en brandstichting).
• Wordt onderscheiden van kleine delicten (eenvoudige diefstallen, verkeersongevallen
waarbij anderen niet in gevaar gebracht worden).
• Bij jeugdigen: crimineel gedrag en kleine delicten nog onderscheiden van
statusdelicten.
o Statusdelicten = wetsovertredingen die alleen gelden voor minderjarigen
(weglopen, spijbelen, drugs- of alcoholgebruik, discobezoek onder een
bepaalde leeftijd)
Aard en omvang: belangrijkst e ontwikkeli nge n en trends
• De delicten worden gewelddadiger en de daders relaties jonger.
• De recidive is groot (het feit wordt herhaaldelijk gepleegd).
• Groot deel van de overlast en criminele activiteiten concentreert zich onder bepaalde
hardnekkige delictplegers (jeugdige veelplegers en harde kernjongeren) en op
bepaalde locaties.
• Jongeren plegen hun delicten meestal samen met anderen.
• Om iet te kunnen zeggen over de aard en omvang van de jeugdcriminaliteit in
Nederlands wordt er gebruik gemaakt van:
o Politiestatistieken
o Zelfrapportageonderzoek
o Slachtoffersenquêtes
1
,Kort samengevat zijn de belangrijk ste ontwikkelinge n (trends) in Nederland:
• De aard van de jeugdcriminaliteit wordt gewelddadiger.
• Jeugdcriminaliteit wordt vooral gepleegd door jongens maar de meisjescriminaliteit
neemt naar verhouding toe.
• Jongeren afkomstig uit allochtone groeperingen zijn oververtegenwoordigd.
• Een groot deel van de overlast en criminaliteit wordt veroorzaakt door jeugdige
veelpleegers en vindt plaats op bepaalde plekken.
Jeugdcriminaliteit daalt niet en stijgt niet, wel de statistieken
• Als er geen plaats is in de jeugdgevangenissen, wordt er dikwijls ook niet overgegaan
tot vervolging, dan wordt vaker in der minne geregeld (overeenkomst waarbij het
geschil wordt opgelost) of na een berisping wordt de jongere weggestuurd.
• Sommige gebieden in grote steden zijn no-go area’s geworden: worden door dan
nog pv’s gemaakt?
• In bepaalde wijken is er een grote terughoudendheid om aangifte te doen: de macht
van bepaalde drugsclans en hun invloed op bepaalde gebieden mag men niet
onderschatten.
• Er zijn grote verschillen in statiek wanneer men bepaalde parketten vergelijkt.
Misdrijf vs problemati sc he/ comple xe opvoedings si tuati e
• Niet alle aangemelde zaken betreffen een misdrijf (slechts 55%), de rest betreft
problematische opvoedingssituaties (weglopen, onbuigzaamheid, schoolverzuim).
• Verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië (dubbel aantal POS) – mogelijke
verklaringsronden:
o Misschien wordt in Vlaanderen bij deze zaken vaker beroep gedaan op het
buitenrechtelijke circuit.
o Minder gunstige sociaaleconomische situatie in Wallonië van invloed kunnen
zijn (door de stress op het gezinsleven zijn er dan ook meer
opvoedingsproblemen)
2
,Begrippen
• Jeugdcriminaliteit
o Jeugdcriminaliteit wordt ook wel jeugddelinquentie genoemd. Als een
minderjarige strafbare feiten heeft gepleegd, kan de jeugdrechter
maatregelen nemen ten aanzien van de jongere. Deze materie, valt
grotendeels onder de bevoegdheid van de gemeenschappen.
• Massajeugd
o Wordt het begrip voor maatschappelijk verwilderde jeugd waarbij vooral de
ongeschoolde arbeidsjeugd werd bedoeld: ‘deze hele groep jeugdigen wordt
gezien als een groep die vrij gemakkelijk zal komen tot crimineel gedrag. De
jongens en meisjes leven op vitaal en instinctief niveau. Het is voor de
meesten onder hen niet mogelijk op een geestelijk niveau te leven daar de
geestelijke wereld een volkomen onbekende wereld voor hen is’.
• Revendicatief
o Waarvan met beweerd de eigenaar te zijn, en waarvan men bij beslaglegging,
dit beslag wil opheffen.
• Wandervogel
o De wandervogel (trekvogel/wandvogel) is een Duitse jongerenbeweging die
ontstond in het Berlijnse stadsdeel Steglitz in 1896. Deze bestond vooral uit
scholieren en studenten uit de steden, die in groepsverband voettochten en
bergwandelingen gingen maken in de vrije natuur. Door de voortschrijdende
industrialisering en de idealen van de Romantiek, maakten zij zich los van het
benauwde keurslijf van school en maatschappij, om in de vrije natuur een
eigen levenswijze te ontwikkelen.
o Onder de idealen van de Romantiek vielen onder meer een nostalgische hang
naar het verleden, een grote waardering voor de natuur, het belang van
vriendschap en groepsbinding en de waardering van de volkscultuur. Naast de
wandeltochten kwam dit in de Wandervogel bijvoorbeeld tot uitdrukking door
het zingen van oude volksliedjes, die de jeugd verbonden met het verleden en
het groepsgevoel versterkten en naturisme (waarbij men zich kon uitleven in
de vrije natuur zonder kleren).
3
, Opdracht begeleide zelfstudie
‘Het beeld van de jeugd als criminaliteits - en veiligheidsprobleem, een
discourstheoretische verklaring’ van Althoff
-De grote bloei van de jeugdbeweging die vol idealisme aan een betere toekomst wil
bijdragen, wordt als positief gezien. Degenen die er niet bij horen, zijn de arbeidsjongeren
die moeite hebben met de idealen van de jeugdbeweging. Hoezo? Wat waren die ideal en
dan?
• Het doel was:
o De ontplooiing en vorming van eigen leden, door middel van recreatieve en
culturele activiteiten en door het propageren van een leefcode die gericht was
op bepaalde levenswaarden.
o Uitbouw betere samenleving.
o Jongeren hielden de leiding en volwassenen werden als mentoren betrokken.
• In de geschiedenis van de Vlaamse jeugdbeweging steunt het op 3 pijlers; katholiek
Vlaamse studentenbeweging, Duitse wandervogelbeweging en Engelse padvinderij.
• Vooral bij het eerste wrong het schoentje in relatie tot de arbeidsjongeren. Het was
een arrogante aangelegenheid. Bovendien sloop langs de achterdeur er een discours
binnen van parochiale eenheidsbeweging en sociale inbedding. Door een
compromis met de bisschoppen werd deze kwestie min of meer opgelost.
• Katholieke actie mocht zich wel per stand organiseren, maar ze moesten tegelijk alle
sociaal-revendicatieve en/of politieke aspiraties laten varen. Toch bleef die spanning
lang bestaan, in zekere zin tot op de dag van vandaag bij 2 klassen van mensen en
politieke ideeën: radicaal politieke formaties van beide strekkingen probeerden de
jeugd in te schakelen via deze werking.
• Door politiek getouwtrek achter de schermen en het arrogant karakter, hadden de
jongeren van de arbeidsklassen moeite met de zogenaamde ‘gekleurde’ idealen van
de jeugdbeweging. Er was bovendien stijgende werkloosheid in die vroegere jaren,
en vele jongeren van de arbeidsklasse mochten helemaal niet aan vrije tijd doen op
deze manier, ze moesten werken in het weekend en na school (als ze al naar school
gingen of mochten gaan)
4
Jeugdcriminaliteit
• Is een sociaal construct: veranderd doorheen de tijd, afhankelijk van het tijdperk
waarin je zit, met elke sociale gegevenheid je hebt te maken
o Bv: vroeger was het niet oke om homseksueel te zijn en kreeg je hiervoor
ernstige straffen, dit was crimineel. Dit is nu niet meer het geval.
Wat is jeugdcrimi nal ite it ?
• Definitie: verwijst naar gedrag van jongeren van 12-18 jaar waarbij bepaalde -in
wetboeken vastgelegde- normen worden overtreden en waarop een straf staat.
• Grootste deel jeugdcriminaliteit:
o Diefstal en inbraak (meeste)
o Mishandeling en diefstal met geweld (vaak)
o Racistisch geweld, vandalisme, graffiti en brandstichting
o Overtredingen (leerplichtwet of de verkeerswet)
Verschillende facetten jeugdcriminali tei t
• Begrip criminaliteit is een categorie van delinquentie en omvat ernstige
wetsovertredingen (geweldsdelicten, zedendelicten, inbraken en brandstichting).
• Wordt onderscheiden van kleine delicten (eenvoudige diefstallen, verkeersongevallen
waarbij anderen niet in gevaar gebracht worden).
• Bij jeugdigen: crimineel gedrag en kleine delicten nog onderscheiden van
statusdelicten.
o Statusdelicten = wetsovertredingen die alleen gelden voor minderjarigen
(weglopen, spijbelen, drugs- of alcoholgebruik, discobezoek onder een
bepaalde leeftijd)
Aard en omvang: belangrijkst e ontwikkeli nge n en trends
• De delicten worden gewelddadiger en de daders relaties jonger.
• De recidive is groot (het feit wordt herhaaldelijk gepleegd).
• Groot deel van de overlast en criminele activiteiten concentreert zich onder bepaalde
hardnekkige delictplegers (jeugdige veelplegers en harde kernjongeren) en op
bepaalde locaties.
• Jongeren plegen hun delicten meestal samen met anderen.
• Om iet te kunnen zeggen over de aard en omvang van de jeugdcriminaliteit in
Nederlands wordt er gebruik gemaakt van:
o Politiestatistieken
o Zelfrapportageonderzoek
o Slachtoffersenquêtes
1
,Kort samengevat zijn de belangrijk ste ontwikkelinge n (trends) in Nederland:
• De aard van de jeugdcriminaliteit wordt gewelddadiger.
• Jeugdcriminaliteit wordt vooral gepleegd door jongens maar de meisjescriminaliteit
neemt naar verhouding toe.
• Jongeren afkomstig uit allochtone groeperingen zijn oververtegenwoordigd.
• Een groot deel van de overlast en criminaliteit wordt veroorzaakt door jeugdige
veelpleegers en vindt plaats op bepaalde plekken.
Jeugdcriminaliteit daalt niet en stijgt niet, wel de statistieken
• Als er geen plaats is in de jeugdgevangenissen, wordt er dikwijls ook niet overgegaan
tot vervolging, dan wordt vaker in der minne geregeld (overeenkomst waarbij het
geschil wordt opgelost) of na een berisping wordt de jongere weggestuurd.
• Sommige gebieden in grote steden zijn no-go area’s geworden: worden door dan
nog pv’s gemaakt?
• In bepaalde wijken is er een grote terughoudendheid om aangifte te doen: de macht
van bepaalde drugsclans en hun invloed op bepaalde gebieden mag men niet
onderschatten.
• Er zijn grote verschillen in statiek wanneer men bepaalde parketten vergelijkt.
Misdrijf vs problemati sc he/ comple xe opvoedings si tuati e
• Niet alle aangemelde zaken betreffen een misdrijf (slechts 55%), de rest betreft
problematische opvoedingssituaties (weglopen, onbuigzaamheid, schoolverzuim).
• Verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië (dubbel aantal POS) – mogelijke
verklaringsronden:
o Misschien wordt in Vlaanderen bij deze zaken vaker beroep gedaan op het
buitenrechtelijke circuit.
o Minder gunstige sociaaleconomische situatie in Wallonië van invloed kunnen
zijn (door de stress op het gezinsleven zijn er dan ook meer
opvoedingsproblemen)
2
,Begrippen
• Jeugdcriminaliteit
o Jeugdcriminaliteit wordt ook wel jeugddelinquentie genoemd. Als een
minderjarige strafbare feiten heeft gepleegd, kan de jeugdrechter
maatregelen nemen ten aanzien van de jongere. Deze materie, valt
grotendeels onder de bevoegdheid van de gemeenschappen.
• Massajeugd
o Wordt het begrip voor maatschappelijk verwilderde jeugd waarbij vooral de
ongeschoolde arbeidsjeugd werd bedoeld: ‘deze hele groep jeugdigen wordt
gezien als een groep die vrij gemakkelijk zal komen tot crimineel gedrag. De
jongens en meisjes leven op vitaal en instinctief niveau. Het is voor de
meesten onder hen niet mogelijk op een geestelijk niveau te leven daar de
geestelijke wereld een volkomen onbekende wereld voor hen is’.
• Revendicatief
o Waarvan met beweerd de eigenaar te zijn, en waarvan men bij beslaglegging,
dit beslag wil opheffen.
• Wandervogel
o De wandervogel (trekvogel/wandvogel) is een Duitse jongerenbeweging die
ontstond in het Berlijnse stadsdeel Steglitz in 1896. Deze bestond vooral uit
scholieren en studenten uit de steden, die in groepsverband voettochten en
bergwandelingen gingen maken in de vrije natuur. Door de voortschrijdende
industrialisering en de idealen van de Romantiek, maakten zij zich los van het
benauwde keurslijf van school en maatschappij, om in de vrije natuur een
eigen levenswijze te ontwikkelen.
o Onder de idealen van de Romantiek vielen onder meer een nostalgische hang
naar het verleden, een grote waardering voor de natuur, het belang van
vriendschap en groepsbinding en de waardering van de volkscultuur. Naast de
wandeltochten kwam dit in de Wandervogel bijvoorbeeld tot uitdrukking door
het zingen van oude volksliedjes, die de jeugd verbonden met het verleden en
het groepsgevoel versterkten en naturisme (waarbij men zich kon uitleven in
de vrije natuur zonder kleren).
3
, Opdracht begeleide zelfstudie
‘Het beeld van de jeugd als criminaliteits - en veiligheidsprobleem, een
discourstheoretische verklaring’ van Althoff
-De grote bloei van de jeugdbeweging die vol idealisme aan een betere toekomst wil
bijdragen, wordt als positief gezien. Degenen die er niet bij horen, zijn de arbeidsjongeren
die moeite hebben met de idealen van de jeugdbeweging. Hoezo? Wat waren die ideal en
dan?
• Het doel was:
o De ontplooiing en vorming van eigen leden, door middel van recreatieve en
culturele activiteiten en door het propageren van een leefcode die gericht was
op bepaalde levenswaarden.
o Uitbouw betere samenleving.
o Jongeren hielden de leiding en volwassenen werden als mentoren betrokken.
• In de geschiedenis van de Vlaamse jeugdbeweging steunt het op 3 pijlers; katholiek
Vlaamse studentenbeweging, Duitse wandervogelbeweging en Engelse padvinderij.
• Vooral bij het eerste wrong het schoentje in relatie tot de arbeidsjongeren. Het was
een arrogante aangelegenheid. Bovendien sloop langs de achterdeur er een discours
binnen van parochiale eenheidsbeweging en sociale inbedding. Door een
compromis met de bisschoppen werd deze kwestie min of meer opgelost.
• Katholieke actie mocht zich wel per stand organiseren, maar ze moesten tegelijk alle
sociaal-revendicatieve en/of politieke aspiraties laten varen. Toch bleef die spanning
lang bestaan, in zekere zin tot op de dag van vandaag bij 2 klassen van mensen en
politieke ideeën: radicaal politieke formaties van beide strekkingen probeerden de
jeugd in te schakelen via deze werking.
• Door politiek getouwtrek achter de schermen en het arrogant karakter, hadden de
jongeren van de arbeidsklassen moeite met de zogenaamde ‘gekleurde’ idealen van
de jeugdbeweging. Er was bovendien stijgende werkloosheid in die vroegere jaren,
en vele jongeren van de arbeidsklasse mochten helemaal niet aan vrije tijd doen op
deze manier, ze moesten werken in het weekend en na school (als ze al naar school
gingen of mochten gaan)
4
