Leren, opleiding en vorming
Laaggeletterheid definitie
📌 Laaggeletterdheid
1⃣ Wat is geletterdheid?
Geletterdheid =
De vaardigheid om:
• geschreven en gedrukte informatie te lezen
• informatie te begrijpen
• informatie te verwerken
• informatie gericht te gebruiken
👉 Zodat je kan functioneren in de maatschappij.
Voorbeeld:
• Een brief van de mutualiteit begrijpen
• Een online formulier correct invullen
• Een handleiding lezen
2⃣ Belangrijk inzicht
Geletterdheid is een basisvaardigheid.
Het is nodig om:
• te werken
• administratie te regelen
• gezondheidsinformatie te begrijpen
• je rechten te kennen
Zonder die vaardigheid wordt deelnemen aan de samenleving moeilijk.
3⃣
🔹 Laaggeletterdheid vs analfabetisme
Analfabetisme
Iemand
🔹 kan niet lezen of schrijven.
Laaggeletterdheid
Iemand kan wel lezen en schrijven,
👉 niet voldoende om goed te functioneren in het dagelijks leven.
maar
Dit is veel vaker het geval.
Voorbeeld laaggeletterdheid:
• Iemand kan eenvoudige woorden lezen
• Maar begrijpt geen complexe brief van het OCMW
• Of kan geen online afspraak maken bij de dokter
Soorten geletterdheid
Soorten geletterdheid
Geletterdheid is niet alleen “kunnen lezen”.
Er zijn verschillende soorten.
1⃣
👉Proza- geletterdheid
Begrijpen en gebruiken van doorlopende tekst.
Dit gaat over gewone teksten zoals:
• brieven
• krantenartikels
• mails
• folders
Voorbeeld:
Een brief van het ziekenhuis lezen en begrijpen wat je moet doen.
1
,2⃣ Documentgeletterdheid
👉 Informatie vinden en gebruiken in documenten.
Dit gaat over:
• formulieren
• tabellen
• uurroosters
• schema’s
• infobrochures
Voorbeeld:
Op een busdienstregeling het juiste uur vinden.
Een formulier correct invullen.
3⃣ Kwantitatieve geletterdheid
👉 Kunnen rekenen in dagelijkse situaties.
Dit gaat over:
• prijzen vergelijken
• facturen begrijpen
• korting berekenen
• budget beheren
Voorbeeld:
Begrijpen hoeveel je moet betalen na 30% korting.
Je energiefactuur kunnen lezen.
4⃣ Digitale geletterdheid
👉
ICT-vaardigheden.
Dit gaat over:
• online formulieren invullen
• e-mails versturen
• werken met apps
• internet gebruiken
Voorbeeld:
Een online afspraak maken bij de dokter.
Inloggen op “Mijn Burgerprofiel”.
🎯
Belangrijk voor sociaal werk
Veel mensen hebben niet op alle vlakken problemen.
Iemand kan:
• goed lezen
• maar moeite hebben met digitale toepassingen
👉
Daarom moet je als sociaal werker kijken:
waar loopt iemand precies vast?
Gevolgen van laaggeletterheid
Gevolgen van laaggeletterdheid
Laaggeletterdheid heeft impact op meerdere domeinen.
1⃣
Economische kansen
Er is een duidelijk verband tussen:
• laaggeletterdheid
👉 • werkloosheid
• lagere inkomens
Wie moeite heeft met lezen, schrijven of digitale toepassingen, heeft het moeilijker op de arbeidsmarkt.
Voorbeeld:
• Moeite met vacatures begrijpen
• Online sollicitatieformulier niet kunnen invullen
• Problemen met werkplanning of veiligheidsinstructies
2
,2⃣ Levenslang leren
Veel laaggeletterde mensen volgen geen verdere opleiding.
Cijfers:
• 66% van de laaggeletterde mannen
• 78% van de laaggeletterde vrouwen
volgde nooit extra opleiding.
👉 Daardoor blijven ze kwetsbaar op de arbeidsmarkt.
Gevolg:
Minder kansen om zich bij te scholen of zich aan te passen aan veranderingen.
3⃣ Burgerschap
Laaggeletterden nemen minder deel aan het maatschappelijk leven.
• Minder betrokken bij verenigingen
• Minder politieke interesse
• Minder kennis van rechten en plichten
👉 Moeilijker om actief burger te zijn.
Voorbeeld:
Een verkiezingsbrief niet begrijpen → niet stemmen.
4⃣ Persoonlijk leven
Laaggeletterdheid raakt ook het dagelijks leven.
Impact op:
• Zelfvertrouwen
• Sociale contacten
• Zelfredzaamheid
• Dagelijks functioneren
Voorbeeld:
• Schaamte om hulp te vragen
• Brieven vermijden
• Sociale situaties ontwijken
• Afhankelijk worden van anderen
🎯
Grote kernzin voor je examen
Laaggeletterdheid beïnvloedt niet alleen schoolse vaardigheden, maar heeft impact op economische kansen, levenslang leren,
burgerschap en het persoonlijk functioneren.
De vlaamse situatie in international perspectief
De Vlaamse situatie in internationaal perspectief
Om te weten hoe goed volwassenen en jongeren scoren op geletterdheid, bestaan er internationale onderzoeken.
1⃣
IALS (1996)
International Adult Literacy Survey
• Doelgroep: 16–65 jaar
• Test: lezen, schrijven, rekenen
👉 • Eerste grote internationale studie (1996)
Dit was één van de eerste metingen van geletterdheid bij volwassenen.
2⃣
PIAAC
Programme for the International Assessment of Adult Competencies
• Wordt om de 10 jaar afgenomen
• Meet vaardigheden van volwassenen
• Test:
o Geletterdheid
👉 o Gecijferdheid
o Probleemoplossende vaardigheden
PIAAC is eigenlijk de opvolger van IALS.
Belangrijk:
Hieruit blijkt dat ook in Vlaanderen een deel van de volwassenen laaggeletterd is.
3
, 3⃣ PISA
Programme for International Student Assessment
• Om de 3 jaar
• 15-jarigen
• Meet:
o Leesvaardigheid
o Wiskundige geletterdheid
o Wetenschappelijke geletterdheid
👉 PISA gaat dus over jongeren, niet volwassenen.
🎯 Wat moet je vooral onthouden?
Onderzoek Wie? Wat meten ze?
IALS Volwassenen Lezen, schrijven, rekenen
PIAAC Volwassenen Geletterdheid, cijfervaardigheid, probleemoplossing
PISA 15-jarigen Lees-, wiskunde- en wetenschappelijke vaardigheden
📌 Waarom is dit belangrijk voor sociaal werk?
Omdat deze studies tonen dat:
• Laaggeletterdheid ook in Vlaanderen voorkomt
• Het een structureel maatschappelijk probleem is
• Het gelinkt is aan ongelijkheid
👉
Dit maakt het een sociaal beleidsvraagstuk, geen individueel falen.
Strategisch plan geletterdheid verhogen
Strategisch Plan Geletterdheid (2017–2024)
Dit
👉 is een Vlaams beleidsplan om laaggeletterdheid structureel aan te pakken.
Het toont dat geletterdheid een beleidsprioriteit is.
🎯
1⃣ Vijf strategische doelstellingen
Meer jongeren verlaten het secundair onderwijs met voldoende geletterdheidscompetenties
Doel:
👉
Zorgen dat jongeren goed kunnen lezen, schrijven, rekenen en digitaal functioneren wanneer ze school verlaten.
Preventie via onderwijs.
Voorbeeld:
Extra aandacht voor taalondersteuning op school.
2⃣
Geletterdheid verhogen binnen de familieomgeving
Doel:
👉 ouders versterken, want geletterdheid begint thuis.
Ook
Intergenerationele aanpak.
Voorbeeld:
Ouders ondersteunen om hun kinderen te helpen met schoolwerk.
3⃣
Werkzoekenden en werkenden versterken
Doel:
👉
Geletterdheid verbeteren in functie van werk.
Link met arbeidsmarkt.
Voorbeeld:
Taal- en rekenopleidingen via VDAB.
4⃣
Mensen in armoede
Doel:
👉
Extra aandacht voor kwetsbare groepen.
Er is een sterke link tussen armoede en laaggeletterdheid.
Voorbeeld:
Toegankelijke opleidingen via OCMW of lokale initiatieven.
4
Laaggeletterheid definitie
📌 Laaggeletterdheid
1⃣ Wat is geletterdheid?
Geletterdheid =
De vaardigheid om:
• geschreven en gedrukte informatie te lezen
• informatie te begrijpen
• informatie te verwerken
• informatie gericht te gebruiken
👉 Zodat je kan functioneren in de maatschappij.
Voorbeeld:
• Een brief van de mutualiteit begrijpen
• Een online formulier correct invullen
• Een handleiding lezen
2⃣ Belangrijk inzicht
Geletterdheid is een basisvaardigheid.
Het is nodig om:
• te werken
• administratie te regelen
• gezondheidsinformatie te begrijpen
• je rechten te kennen
Zonder die vaardigheid wordt deelnemen aan de samenleving moeilijk.
3⃣
🔹 Laaggeletterdheid vs analfabetisme
Analfabetisme
Iemand
🔹 kan niet lezen of schrijven.
Laaggeletterdheid
Iemand kan wel lezen en schrijven,
👉 niet voldoende om goed te functioneren in het dagelijks leven.
maar
Dit is veel vaker het geval.
Voorbeeld laaggeletterdheid:
• Iemand kan eenvoudige woorden lezen
• Maar begrijpt geen complexe brief van het OCMW
• Of kan geen online afspraak maken bij de dokter
Soorten geletterdheid
Soorten geletterdheid
Geletterdheid is niet alleen “kunnen lezen”.
Er zijn verschillende soorten.
1⃣
👉Proza- geletterdheid
Begrijpen en gebruiken van doorlopende tekst.
Dit gaat over gewone teksten zoals:
• brieven
• krantenartikels
• mails
• folders
Voorbeeld:
Een brief van het ziekenhuis lezen en begrijpen wat je moet doen.
1
,2⃣ Documentgeletterdheid
👉 Informatie vinden en gebruiken in documenten.
Dit gaat over:
• formulieren
• tabellen
• uurroosters
• schema’s
• infobrochures
Voorbeeld:
Op een busdienstregeling het juiste uur vinden.
Een formulier correct invullen.
3⃣ Kwantitatieve geletterdheid
👉 Kunnen rekenen in dagelijkse situaties.
Dit gaat over:
• prijzen vergelijken
• facturen begrijpen
• korting berekenen
• budget beheren
Voorbeeld:
Begrijpen hoeveel je moet betalen na 30% korting.
Je energiefactuur kunnen lezen.
4⃣ Digitale geletterdheid
👉
ICT-vaardigheden.
Dit gaat over:
• online formulieren invullen
• e-mails versturen
• werken met apps
• internet gebruiken
Voorbeeld:
Een online afspraak maken bij de dokter.
Inloggen op “Mijn Burgerprofiel”.
🎯
Belangrijk voor sociaal werk
Veel mensen hebben niet op alle vlakken problemen.
Iemand kan:
• goed lezen
• maar moeite hebben met digitale toepassingen
👉
Daarom moet je als sociaal werker kijken:
waar loopt iemand precies vast?
Gevolgen van laaggeletterheid
Gevolgen van laaggeletterdheid
Laaggeletterdheid heeft impact op meerdere domeinen.
1⃣
Economische kansen
Er is een duidelijk verband tussen:
• laaggeletterdheid
👉 • werkloosheid
• lagere inkomens
Wie moeite heeft met lezen, schrijven of digitale toepassingen, heeft het moeilijker op de arbeidsmarkt.
Voorbeeld:
• Moeite met vacatures begrijpen
• Online sollicitatieformulier niet kunnen invullen
• Problemen met werkplanning of veiligheidsinstructies
2
,2⃣ Levenslang leren
Veel laaggeletterde mensen volgen geen verdere opleiding.
Cijfers:
• 66% van de laaggeletterde mannen
• 78% van de laaggeletterde vrouwen
volgde nooit extra opleiding.
👉 Daardoor blijven ze kwetsbaar op de arbeidsmarkt.
Gevolg:
Minder kansen om zich bij te scholen of zich aan te passen aan veranderingen.
3⃣ Burgerschap
Laaggeletterden nemen minder deel aan het maatschappelijk leven.
• Minder betrokken bij verenigingen
• Minder politieke interesse
• Minder kennis van rechten en plichten
👉 Moeilijker om actief burger te zijn.
Voorbeeld:
Een verkiezingsbrief niet begrijpen → niet stemmen.
4⃣ Persoonlijk leven
Laaggeletterdheid raakt ook het dagelijks leven.
Impact op:
• Zelfvertrouwen
• Sociale contacten
• Zelfredzaamheid
• Dagelijks functioneren
Voorbeeld:
• Schaamte om hulp te vragen
• Brieven vermijden
• Sociale situaties ontwijken
• Afhankelijk worden van anderen
🎯
Grote kernzin voor je examen
Laaggeletterdheid beïnvloedt niet alleen schoolse vaardigheden, maar heeft impact op economische kansen, levenslang leren,
burgerschap en het persoonlijk functioneren.
De vlaamse situatie in international perspectief
De Vlaamse situatie in internationaal perspectief
Om te weten hoe goed volwassenen en jongeren scoren op geletterdheid, bestaan er internationale onderzoeken.
1⃣
IALS (1996)
International Adult Literacy Survey
• Doelgroep: 16–65 jaar
• Test: lezen, schrijven, rekenen
👉 • Eerste grote internationale studie (1996)
Dit was één van de eerste metingen van geletterdheid bij volwassenen.
2⃣
PIAAC
Programme for the International Assessment of Adult Competencies
• Wordt om de 10 jaar afgenomen
• Meet vaardigheden van volwassenen
• Test:
o Geletterdheid
👉 o Gecijferdheid
o Probleemoplossende vaardigheden
PIAAC is eigenlijk de opvolger van IALS.
Belangrijk:
Hieruit blijkt dat ook in Vlaanderen een deel van de volwassenen laaggeletterd is.
3
, 3⃣ PISA
Programme for International Student Assessment
• Om de 3 jaar
• 15-jarigen
• Meet:
o Leesvaardigheid
o Wiskundige geletterdheid
o Wetenschappelijke geletterdheid
👉 PISA gaat dus over jongeren, niet volwassenen.
🎯 Wat moet je vooral onthouden?
Onderzoek Wie? Wat meten ze?
IALS Volwassenen Lezen, schrijven, rekenen
PIAAC Volwassenen Geletterdheid, cijfervaardigheid, probleemoplossing
PISA 15-jarigen Lees-, wiskunde- en wetenschappelijke vaardigheden
📌 Waarom is dit belangrijk voor sociaal werk?
Omdat deze studies tonen dat:
• Laaggeletterdheid ook in Vlaanderen voorkomt
• Het een structureel maatschappelijk probleem is
• Het gelinkt is aan ongelijkheid
👉
Dit maakt het een sociaal beleidsvraagstuk, geen individueel falen.
Strategisch plan geletterdheid verhogen
Strategisch Plan Geletterdheid (2017–2024)
Dit
👉 is een Vlaams beleidsplan om laaggeletterdheid structureel aan te pakken.
Het toont dat geletterdheid een beleidsprioriteit is.
🎯
1⃣ Vijf strategische doelstellingen
Meer jongeren verlaten het secundair onderwijs met voldoende geletterdheidscompetenties
Doel:
👉
Zorgen dat jongeren goed kunnen lezen, schrijven, rekenen en digitaal functioneren wanneer ze school verlaten.
Preventie via onderwijs.
Voorbeeld:
Extra aandacht voor taalondersteuning op school.
2⃣
Geletterdheid verhogen binnen de familieomgeving
Doel:
👉 ouders versterken, want geletterdheid begint thuis.
Ook
Intergenerationele aanpak.
Voorbeeld:
Ouders ondersteunen om hun kinderen te helpen met schoolwerk.
3⃣
Werkzoekenden en werkenden versterken
Doel:
👉
Geletterdheid verbeteren in functie van werk.
Link met arbeidsmarkt.
Voorbeeld:
Taal- en rekenopleidingen via VDAB.
4⃣
Mensen in armoede
Doel:
👉
Extra aandacht voor kwetsbare groepen.
Er is een sterke link tussen armoede en laaggeletterdheid.
Voorbeeld:
Toegankelijke opleidingen via OCMW of lokale initiatieven.
4
