samenvatting verbintenissenrecht AJ

Verbintenissenrecht
Ignace Claeys
AJ: 2020-2021




1

, Deel I: ontstaan en geldigheid van
contracten
1 Contractvrijheid
 Basisbeginselen van contractenrecht = contractvrijheid
 Contractvrijheid bestaat uit verschillende aspecten: materieel en formeel?
 Contractvrijheid is niet onbeperkt

1.1 Wat is contractvrijheid? (aspecten)
 Materiële contractvrijheid
 contracteren of niet contracteren
o De vrijheid om al dan niet te contracteren
o Om onderhandelingen aan te vatten en niet verder te zetten
o Of geen onderhandelingen aan te vatten
 Kan je de inhoud zelf bepalen?
o Je kan kiezen om een OG te huren of te kopen
 Je kan kiezen wie je aanspreekt om te contracteren?
o Je bent vrij om met iemand te contracteren of niet te contracteren
 Formele contractvrijheid
 = Consensualisme
 Vrij om op het even welke wijze gestalte te geven aan een contract
 Beginsel dat overeenkomsten tot stand komen door loutere wilsovereenstemming
o Zonder dat daarvoor een afgifte van een goed nodig is
o Zonder dat er een bepaalde vormvoorwaarden vervuld moet zijn (formaliteit)
o Geen vormvereisten, formaliteiten, … voor de totstandkoming van een contract

1.2 Aard ?
 Van openbare orde
 Van belang voor de maatschappelijke ordening
 Je bent vrij om te contracteren en als je vrijheid benut dan ben je gebonden door contract
 Basisprincipe
 Wanneer iemand onderhandelingen afbreekt is het belangrijk om te weten of die een fout
heeft begaan
 Grondrecht (art. II. 3 en II. 4 WER)
 Privaatrechtelijke vrijheid (vrijheid die je hebt met andere rechtssubjecten)
-> vergelijken met subjectief recht!

Subjectieve rechten:
 Hebben een specifiek afgebakend voorwerp
 Er is een band tussen een goed een persoon of tussen twee personen
o Vb. goed in bewaring gekregen dan bestaat er een rechtsband
 Grens voor uitoefening ligt bij verbod van rechtsmisbruik
o Als je recht hebt dan kan je dat uitoefenen
o Kan zijn dat je een recht hebt maar dat je het toch niet mag uitoefenen omdat je dat
recht misbruikt
o Rechtsmisbruik is er dan gaat het om een marginale controle, je moet kijken of die
persoon (rechthebbende) niet kennelijk buiten de grenzen zou treden van hoe een


2

, normaal zorgvuldig persoon in dezelfde concrete omstandigheden zou hebben
gehandeld
Vrijheid:
 Heel algemeen
 Komt toe aan iedereen
o Elk rechtssubject heeft contractsvrijheid
o Tenzij uitzonderingen zoals minderjarigen
Vb. je kan naast een bloemenzaak een nieuwe bloemenzaak openen maar gaat wel schade
toebrengen aan de concurrentie! Is wel een deel van de contractsvrijheid! Je mag enkel de
contractsvrijheid uitoefenen binnen de grenzen!
 Grens:
o Algemene zorgvuldigheidsnorm maar ook RS
 Kijken of een normaal zorgvuldig persoon die vrijheid zou kunnen
uitoefenen. Als hij niet op die manier gebruik zou maken van vrijheid dan
spreken we van een fout
o Ook mogelijkheid tot verbod van vrijheidsmisbruik
 Zelfde theorie als verbod van rechtsmisbruik
 Art. 1382 - 1383
 Vb. contractvrijheid – contractsweigering
o Hof van Cassatie heeft deze optie opengelaten

1.3 Grondslag
 Art. 16 handvest van de grondrechten van de EU
 De ondernemingsvrijheid
 Je bent vrij om te contracteren en inhoud te geven aan contracten
 Art. II. 2-3 WER (II, IV, VI, X, XVII)
 Wetsvoorstel
 Art. 5.18; 5.19; 5.32

1.4 Waarom bestaat contractsvrijheid?
-> bindende kracht van contracten
 Wilsautonomie
 Men geeft u autonomie voor die contractsvrijheid
 Vb. als je iets online wil kopen
 Contract is meer dan alleen maar de wil van de partijen
 Efficiëntie
 Vb. voorwaarden op plakkaat in ondergrondse parking. Je neemt de voorwaarden erbij en je
bent hier ook door verbonden door de efficiëntie
 Rechtvaardigheid
 Evenwicht van belangen van de partijen wordt hierin in acht genomen
 Men houdt rekening met belangen van beide partijen
 Vertrouwen
 Het rechtmatig vertrouwen van een ander
 Vb. als iemand iets beloofd om iets te doen ga je er ook vanuit dat hij dit nakomt
 = reliance (= voortbouwen op de wilsuiting van de andere partij)

1.5 Beperkingen van contractsvrijheid
 weten of het gaat over gemeenrechtelijke verbintenissenrecht, B2C contracten of B2B contracten
 Beperking van materiële contractvrijheid
 Contractpartijen mogen niet om het even welke inhoud aan een overeenkomst geven


3

,  Contractpartijen mogen niet zomaar, om in het even welke omstandigheden, zonder sanctie,
een contract weigeren
 Beperkingen van formele contractvrijheid
 Wel bepaalde formaliteiten vervullen voor de totstandkoming van een contract

 Contractvrijheid wordt beperkt door rechtsregels
 Rechtsregels van openbare orde
 Rechtsregels van dwingend recht
 (Rechtsregel van suppletief recht)

1.5.1 Rechtsregels van dwingend recht (voorbeelden)
 Vb. art. 1762bis oud Bw.: huur van onroerend goed, in sommige contracten wordt er een
uitdrukkelijk ontbindend beding ingeschreven. Men laat doe dat de ene partij eenzijdig het contract
kan opzeggen omdat andere partij verbintenis niet nakomt.
<-> art. 1184 oud Bw. staat dat je eerst naar rechter moet gaan om een contract te ontbinden.
Bij huurcontracten heeft de wetgever gezegd dat een eenzijdig ontbindend beding verboden is bij
huurcontracten. Omdat men vond OG een kernaspect is voor de ontwikkeling van een persoon. Bij
huurcontracten moet de verhuurder eerst naar de rechter gaan en de rechter zal dan onderzoeken of
er sprake is van een ernstige wanprestatie.
 art. 1762bis oud Bw. = beperking op een contractsvrijheid mag niet (verboden)

 Consumentenrecht
 Art. VI. 83 WER: onrechtmatige bedingen
 Zijn verboden en nietig
 Als je ze opneemt in een B2C contract dan zijn ze verboden
 Maar als je ze opneemt in andere contracten dan zijn ze niet altijd verboden
 17°: schadebeding. Forfaitaire schadevergoeding wordt vastgelegd indien de consument
contractbreuk pleegt.
o Stel er is alleen een wanprestatie voorzien voor de consument maar niet voor de
onderneming dan is dat nietig o.b.v. art. VI.83 WER.
o Enkel consument kan nietigheid inroepen wegens schending van wetsbepalingen

 Art. VI.91/5 WER
 Gaat over B2B contracten!
 Vermoeden van onrechtmatigheid
 Je kan bewijzen dat de clausule niet kennelijk onregelmatig is = geen vernietiging anders wel

 Art. VI.91/5, °5 WER: het is verboden om in een ondernemingscontract u te gaan verbinden zonder u
opgave van een redelijke opzegtermijn
 2 soorten overeenkomsten qua duur:
o Bepaalde duur
 Overeenkomsten waarbij de duur bepaald is in het contract
 In contract staat dat er bijvoorbeeld contract wordt gesloten voor 3 jaar
 Partijen zijn gebonden voor de duur van de overeenkomst
 Na afloop van termijn zijn partijen terug vrij (automatisch)
o Onbepaalde duur
 De duur is niet bepaald in een overeenkomst
 OO: kunnen ten allen tijde eenzijdig door elke partij worden opgezegd! Maar
moet wel een redelijke opzeggingstermijn gegeven worden!



4