Samenvatting Bijzondere heelkunde| UGent diergeneeskunde| 2025/26

Bijzondere heelkunde volledig
Anesthesie
INTRODUCTIE

Algemeen

- Anesthesie
o = pathologische slaap
 Stresssituatie in lichaam ontstaan
 Neveneffecten creëren die je onder controle moet houden
o Reversibel, voorspelbaar, controleerbaar, minimale nevenwerkingen
 Het moet voorspelbaar zijn => als ik dit toedien, gaat dit
gebeuren
o Ze hebben geen gevoel meer
- Componenten anesthesie
o 4 componenten
 Analgesie = pijnbestrijding
 Bewusteloosheid
 Spierrelaxatie
 Patiënt die hoge spiertonus heeft
o Energie en zuurstof verbruiken
o Maakt intubatie, beademing, operatie moeilijker
 Essentieel onderdeel van goede anesthesie
 Neurovegetatieve bescherming
 Veel producten en chirurgische handelingen
o => reflexen van autonoom zenuwstelsel krijgen
o Vagale reflex uitlokken = hartritme naar
beneden gaan
o Onder controle willen houden
o Deze 4 in orde = stress van anesthesie zo laag mogelijk houden
- Ideale anestheticum
o Mono- anesthesie
 = anesthesie met 1 product
 Hoge dosissen nodig en vaak uitgesproken neveneffecten
o Beter combinaties gebruiken van producten
 Meestal stapsgewijs gaan doen
- Fasen anesthesie
o Premedicatie = alles wat je geeft voor dier bewusteloos is
o Inductie = dier verliest bewustzijn
o Onderhoud = soms nodig om producten te geven om in slaap te
houden
o Recovery = wakker worden
- Balanced anaesthesia
o Het ideale scenario
o Combinatie van verschillende producten en technieken

1

, o Zo laag mogelijke dosissen kunnen gebruiken met minder
neveneffecten
o Bv. partiële intraveneuze anesthesie
 Onderhoud met inhalatie-anesthesie + IV
anesthetica/analgetica
- Pijnbestrijding
o Je krijgt weefselschade (door bv. chirurgie)
 Zorgt voor ontstekingsreactie
 Mediatoren vrijzetten
 Perifere zenuwuiteinden worden geprikkeld en
gevoeliger
 Perifere uiteinden gaan makkelijker prikkels doorgeven
naar CZS
o Worden gevoeliger dan anders
o = perifere sensitisatie
o Pijnprikkels via CZS (door weefseltrauma)
 Allerlei neurotransmitters vrijstellen
 Effect op Postsynaptisch receptoren en aanpalende
zenuwen
 Veel mediatoren weer vrijzetten
o Excitatorisch werken
o CZS en ruggenmerg gevoeliger worden aan
prikkels vanuit periferie = Centrale sensitisatie =
CNS windup
o Gevolgen
 Je krijgt hyperalgesie
 Pijnlijke prikkel wordt als nog pijnlijker ervaren
 Je krijgt allodynie
 Een niet pijnlijke prikkel wordt wel pijnlijk
o Boodschap
 Pijn veroorzaken = zichzelf continu versterken
 Dier achteraf dus ook gevoeliger worden
 Proces tegen gaan = tijdens operatie goede pijnbestrijding
 Sensitisatie minder gaan doorgaan
 Achteraf ook minder pijnstilling nodig hebben
o Preventie pijn
 Pre - emptive analgesia
 Toedienen van pijnstillers voor de pijn er is
 Multimodale analgesie
 Verschillende pijnstillers samen gebruiken
o Werken op andere manieren pijnstillend
 Bv. ontstekingsremmers + lokale anesthetica

Pre-anesthetische voorbereiding

- Algemeen
o Uitvasten: aanpak afhankelijk van diersoort


2

, o Pre-anesthetisch onderzoek
o Naargelang nodig: preoperatieve stabilisatie patiënt => evt.
medicatie opstarten
- Vasten
o Hoe lang
 Water 2-4u
 Voedsel meestal 4-6u KHD, 8-24u GHD

o Doel
 Dalen regurgitatie/ braken
 Tijdens anesthesie regurgiteren/ braken = in longen
komen
 Aspiratiepneumonie optreden
 Dalen druk abdominale organen op longen
 Vooral bij grote dieren
 Hebben groot caecum en colon
 Druk op longen = longen collaberen
o Postoperatief ook meestal korte periode van vasten
 Aantal uren tot dier goed wakker is
 Om aspiratie van eten/ drinken tegen te gaan
o Afhankelijk van:
 diersoort, leeftijd, ingreep,…
 Heel jonge dieren worden bijna niet of heel kort uitgevast
 Sommige ingrepen hebben een langere vastperiode nodig
o Soms relatief lang
o Soms niet mogelijk
 In bepaalde spoedgevallen moet je opereren en kan je niet
vasten
 Niet heel erg
o Te lang = nadelig
o Uitzonderlijk: maag ledigen
 Dier grote hoeveelheid opgenomen en met spoed opereren
 Je kan IV apomorfine geven => dier gaat braken
- Pre-anesthetisch onderzoek
o Om risico’s te vinden
o Objectieve gegeven
 Diersoort, ras
 Bepaalde dieren verhoogd risico
 Brachycphalen => makkelijk in zuurstofnood geraken
o Preoxygeneren en tube wat langer laten zitten
o Protocol soms moeten aanpassen
 Geslacht: hengst en stier dikwijls meer geëxciteerd
 Leeftijd
 Lichaamsgewicht
 Dracht
 alle producten gaan ook naar de neonati


3

,  Sommige producten geven contractie van baarmoeder
= verhoogde kans op abortus
 Ingreep
o Anamnese
 Aandoening en verloop van ziekteproces
 Andere aandoeningen: manken, allergieën
 Verloop eerdere anesthesie
 Karakter van dier
 Huidige medicatie
o Klinisch onderzoek
 Eenvoudig en kort
 Belangrijk dat je het goed doet
 In korte tijd veel info krijgen
 Algemene indrul
 Basisonderzoek:
 Ademhaling
 Pols
 Temperatuur
 Huidturgor
 Slijmvliezen
 Lymfeknopen
 Auscultatie hart en longen, liefst ook abdomen
 Hart en longen zijn belangrijkste
 Venes: ZGOLGL? (= zet goed op, loopt goed leeg)
 Larynxreflex: kijken of dier geen beginnende luchtweginfectie
heeft
 Soms niet mogelijk
 Bij exotische dieren niet mogelijk
 Vaak niet lukken bij commerciële varkens
o Specifiek onderzoek
 Wordt niet altijd gedaan
 Je kan bloedonderzoek nemen
 Hematocriet, base excess, WBC
 Lever- en nierwaarden => goed bij oudere dieren
 Verder onderzoek indien afwijkingen gevonden bij klinisch
onderzoek
- Peroperatieve stabilisatie
o First life, then limb
o Stel anesthesie/ chirurgie uit indien nodig/ mogelijk
- Anesthesierisico
o Veel factoren beïnvloeden dit
 Paarden zijn groot en hebben sneller hypoxie
 Recovery bij paard gevaarlijker dan bij hond
o Mens< hond< kat< paard< konijn
 Risico bij paarden hoger dan bij andere diersoorten
- ASA classificatie
o Risico van anesthesie inschatten en protocol hier op af te stellen

4