Contents
Les 1: Introductie .................................................................................................. 6
Les 2: Het belang van de havens ............................................................................. 6
2.1 De blauwe banaan ......................................................................................... 6
2.2 Het Europese kerngebied ............................................................................... 6
2.3 Het Europese TEN-T project & kernhavens ....................................................... 6
2.4 De huidige Europese toegangshavens .............................................................. 7
2.5 De functie van een haven ............................................................................... 9
Les 3: Definitie en typologie van havens.................................................................. 10
3.1 Definities..................................................................................................... 10
3.1.1 Definitie volgens Van Dale ....................................................................... 10
3.1.2 Afhankelijk van het standpunt .................................................................. 10
3.1.3 Defintie – Hintjens .................................................................................. 10
3.2 Typologie – havenbeheer .............................................................................. 11
3.2.1 Centraal of decentraal ............................................................................. 11
3.3 Typologie – havenautoriteit ........................................................................... 11
3.3.1 Definitie ................................................................................................ 11
3.3.2 Functies ................................................................................................ 11
3.3.3 Infrastructuur vs superstructuur ............................................................... 13
3.3.4 Dokwerkers ........................................................................................... 13
3.3.5 Soorten havenautoriteiten ....................................................................... 13
3.4 Havenfinanciering......................................................................................... 14
3.4.1 1e evolutie: Corporatisering .................................................................... 14
3.4.2 2e evolutie: Privatisering......................................................................... 14
3.4. Publieke vs private goederen ..................................................................... 14
3.5 Havenevolutie .............................................................................................. 15
3.5.1 Generaties ............................................................................................. 15
Les 4 + 5: De logistieke keten van de haven ............................................................ 15
4.1 Introductie .................................................................................................. 15
4.1.1 Een schip vaart naar Antwerpen ............................................................... 15
4.2 Maritieme toegankelijkheid ............................................................................ 16
4.3 Onderverdeling rij 1...................................................................................... 17
4.3.1 Loodsen ................................................................................................ 17
4.3.2 Sleepdiensten ........................................................................................ 18
4.3.3 VTS ...................................................................................................... 18
4.3.4 Scheldt.................................................................................................. 18
4.3.5 Antwerpen ............................................................................................. 18
4.4 Onderverdeling rij 2...................................................................................... 19
1
,Samenvatting haven en hinterland (Bach2 Sem1)
4.4.1 Havenbestuur......................................................................................... 19
4.4.2 Havenkapiteinsdienst .............................................................................. 19
4.4.3 Douane ................................................................................................. 19
4.4.4 Soorten politie........................................................................................ 19
4.4.5 Definitie van een haven ........................................................................... 20
4.5 Onderverdeling rij 3...................................................................................... 20
4.5.1 Terminal operators ................................................................................. 20
4.5.2 Natie..................................................................................................... 21
4.5.3 Stouwerij............................................................................................... 21
4.5.4 Kuiperij ................................................................................................. 22
4.6 Onderverdeling rij 4...................................................................................... 22
4.6.1 Scheepsagent ........................................................................................ 22
4.6.2 Expediteur ............................................................................................. 22
4.6.3 Rederijen............................................................................................... 22
4.6.4 Dienstverleners ...................................................................................... 22
4.7 Alfaport voka ............................................................................................... 23
4.8 CEPA .......................................................................................................... 23
4.9 Samengevat actoren..................................................................................... 23
Les 6: De geografie van een haven ......................................................................... 26
6.1 Rond de haven............................................................................................. 26
6.2 Typische kenmerken van een haven ............................................................... 26
6.2.1 Fysieke aspecten .................................................................................... 27
6.3 Soorten terminals......................................................................................... 27
6.3.1 Graanterminal ........................................................................................ 27
6.3.2 Steenkoolterminal................................................................................... 28
6.3.3 Liquid bulkterminal ................................................................................. 28
6.3.4 Containerterminal ................................................................................... 28
6.3.5 RoRo terminal ........................................................................................ 29
6.3.6 Breakbulk terminal ................................................................................. 29
6.4 Elementen in en aan de rand van een haven.................................................... 29
6.4.1 Sluizen .................................................................................................. 29
6.4.2 Kades.................................................................................................... 30
6.4.3 Magazijnen ............................................................................................ 30
6.4.5 Wegen, bruggen en tunnels ..................................................................... 30
6.4.6 Spoorwegen en bundels .......................................................................... 30
6.4.7 Kanalen ................................................................................................. 31
6.4.8 Pijpleidingen .......................................................................................... 31
6.5 Economisch voordeel .................................................................................... 31
2
,Samenvatting haven en hinterland (Bach2 Sem1)
6.6 Succes van de haven van Antwerpen .............................................................. 31
6.7 Begrippen ................................................................................................... 32
6.8 Havenuitbreiding .......................................................................................... 32
6.9 Vlaamse havengebieden ................................................................................ 32
6.9.1 Haven van Antwerpen ............................................................................. 32
6.9.2 Haven van Zeebrugge ............................................................................. 32
6.9.3 Haven van Gent ..................................................................................... 33
6.9.4 North Sea Port ....................................................................................... 33
6.9.5 Haven van Oostende ............................................................................... 33
6.9.6 Examenvraag – welke kleuren waar? ........................................................ 33
Les 7: De containerterminal ................................................................................... 34
7.1 Korte geschiedenis van de container ............................................................... 34
7.1.1 Evaluatie van containerschepen ................................................................ 34
7.1.2 Beperkte inzetbaarheid van het aantal kranen ............................................ 34
7.2 Toenemende belang van containers ................................................................ 35
7.2.1 Containers in de haven van Antwerpen ...................................................... 35
7.2.2 Containers in de haven van Zeebrugge ...................................................... 35
7.3 Containerterminals in Antwerpen.................................................................... 35
7.4 De werking van een containerterminal ............................................................ 36
7.4.1 CSP Zeebrugge terminal .......................................................................... 36
7.5 Operations .................................................................................................. 37
7.5.1 Operations ............................................................................................. 37
7.5.2 In the ship-to-shore (STS) containerkraan ................................................. 37
7.5.3 Op de kade ............................................................................................ 37
7.5.4 Straddle carriers ..................................................................................... 38
7.5.5 Rail-mounted gantries (RMG) in the yard ................................................... 38
7.5.6 Planning ................................................................................................ 38
7.5.7 How not to plan ...................................................................................... 39
7.5.8 Pick-up en/of drop-off ............................................................................. 39
Les 8: Hinterland – BRI ......................................................................................... 40
8.1 Opportuniteiten en bedreigingen voor de havens van het Hamburg-Le Havre gebied
....................................................................................................................... 40
8.1.1 De blauwe banaan .................................................................................. 40
8.1.2 De toekomstige Europese toegangshavens? ............................................... 40
8.2 The Belt and Road Initiative – De nieuwe zijderoute ......................................... 41
8.2.1 The Belt and Road Initiative (BRI) ............................................................ 41
8.2.2 The economic belt .................................................................................. 43
8.2.3 The Maritime Road .................................................................................. 43
8.2.4 A view from Hamburg 8.2.5 De BRI partner landen ................................ 44
3
, Samenvatting haven en hinterland (Bach2 Sem1)
8.2.6 Toekomst projecten BRI? ......................................................................... 44
8.3 Het belang van de handel met China voor HLH................................................. 45
8.3.1 Handel EU-China .................................................................................... 45
8.3.2 EU-China handel en enkele HLH (=Hamburg- le havre) havens .................... 46
8.3.3 EU-China trade and selected HLH ports ..................................................... 46
8.3.4 Luchtvracht China – HLH ......................................................................... 46
8.3.5 Spoorvervoer China – HLH ....................................................................... 47
8.4 Kansen en bedreigingen ................................................................................ 47
8.4.1 Bedreigingen.......................................................................................... 47
8.4.2 Vergelijking van de routes ....................................................................... 47
8.4.3 Generalized chain costs for Chinese cities of origin ...................................... 48
8.4.4 Gegeneraliseerde kosten voor verschillende provincies ................................ 48
8.4.5 Opportuniteiten ...................................................................................... 48
8.4.6 BRI ....................................................................................................... 48
8.5 Conclusie .................................................................................................... 49
Les 9: Hinterland – Belang voor de haven................................................................ 49
9.1 Het hinterland van de EU – gateway ports ....................................................... 49
9.2 Evolutie van het hinterland ............................................................................ 49
9.2.1 De triptiek ............................................................................................. 49
9.2.2 Havensranges ........................................................................................ 49
9.2.3 De geografische evolutie van het havenhinterland ...................................... 50
9.2.4 Hinterland ............................................................................................. 50
9.3 Captive en contested hinterland ..................................................................... 51
9.3.1 Transportcorridors .................................................................................. 51
9.3.2 Accessibility ........................................................................................... 51
9.3.3 Captive en contested hinterland ............................................................... 51
9.3.4 Railcorridors........................................................................................... 52
9.3.5 Binnenlandse waterwegen (corridors) ........................................................ 52
9.4 Belang van het hinterland ............................................................................. 52
9.5 Hinterland transportmodi – modal split ........................................................... 53
9.5.1 Transportmodi........................................................................................ 53
9.5.2 Transportmodi andere en toekomstige ...................................................... 54
9.5.3 Modal split ............................................................................................. 54
9.6 Havensamenwerking in het hinterland – Cargo bundling.................................... 54
9.7 Een nieuw beroep: MTO ................................................................................ 54
9.8 Innovatie .................................................................................................... 54
9.9 Opdrachten in de les ..................................................................................... 54
4