lOMoAR cPSD| 61657660
Samenvatting Mediapsychologie
1ste bachelor, 2de semester communicatiewetenschappen
Mona Bonte
, lOMoAR cPSD| 61657660
INLEIDING
→ ZIE PPT
DEFINITIE MEDIAPSYCHOLOGIE:
“Media psychologie is een wetenschap die het gedrag v mensen bestudeert in de context v mediagebruik &
–creatie & waarbij die gedragsevidentie gebruikt wordt om de interne processen te begrijpen die aan het
gedrag ten grondslag liggen”
• Gedrag: overt (uiterlijk waarneembaar) & covert (uiterlijk nt waarneembaar)
• Bestuderen = meten: Beschrijven < Verklaren < Voorspellen
• Methode: observatie, interviews (gesloten & open), vragenlijsten, experimenten, ….
• Media gebruik (web 1.0) and media creatie (web 2.0 - …
• Algemene & specifieke zin
HET ONTSTAAN V MEDIAPSYCHOLOGIE
VROEGE INVLOEDEN
EBBINGHAUS
• “Über das Gedächtnis”
• “Psychologie is een wetenschap met een lang verleden & een korte geschiedenis”
• “V het oudste onderwerp zullen we de nieuwste wetenschap maken”
COPERNICUS
Voordien:
• De mens (~aarde) is het centrum v het universum.
• Het universum is speciaal vr de mens gecreëerd.
• Het mensdom is uniek, nt onderhevig aan gangbare wetmatigheden.
• De menselijke geest (= ziel) heeft een vrije wil & is nt onderworpen aan de natuurwetten.
Copernicus
• De aarde bevindt zich nt in het centrum v het universum, maar draait rond de zon.
• Menselijke ziel onderzoeken, context rondom ons beperkt de vrije wil
• Publicatie v dit idee zou tot chaos leiden, uiteindelijk idee goed geaccepteerd
DESCARTES
Voordien:
• Het dualisme zegt dat de mens bestaat uit twee elementen: lichaam & geest (ziel)
• Lichaam als omhulsel v de geest
• Geest kan lichaam beïnvloeden, nt omgekeerd
Descartes:
• Mechanische visie:
o “De mens is een complexe machine onderhevig aan wiskundige wetten”
o De mens als studieobject is mogelijk → Lijken opensnijden om te bestuderen.
o Geest & lichaam beïnvloeden elkaar wederzijds.
o De pijnappelklier (epifyse): plaats waar ziel & lichaam samenkomen → Werkelijkheid: regelt slaap
• Rationalistische visie/ rationalisme:
o “De waarheid kan achterhaald worden dr rede” (= introspectie)
2
, lOMoAR cPSD| 61657660
EMPIRISME:
Hobbes
• De bron v kennis is nt de ratio, maar waarneming, ervaringen & experimenteren.
• Kennis komt voort uit zintuigelijke ervaringen.
Locke
• De geest wordt gekenmerkt dr associaties v ideeën (associatonisme).
o Hogere orde kennis komt tot stand dr combinaties (associaties) v eenvoudigere ideeën.
• Tabula rasa (Aristoteles): het idee dat mensen worden geboren als onbeschreven blad, zonder
kennis, vaardigheid & persoonlijkheid, volledig afhankelijk v waarneming & ervaring om de geest te
vormen.
Hume
• Associaties tss ideeën worden bepaald dr gelijkenis en het samen voorkomen in tijd & ruimte (=
contiguïteit)
• Scepticisme: is het mogelijk om causaliteit vast te stellen?
DARWIN’S EVOLUTIELEER
• The Origin of Species
• Natuurlijke selectie: wanneer de omgeving verandert, bieden sommige trekken v een organisme
meer voordeel dan andere trekken.
• Survival of the fittest: dieren passen zich over langere periodes aan, aan de lokale omgeving.
o Beste/snelste hebben meer voordelen
Grant: 20-jarige follow-up v vinkenpopulatie op Galapagos-eilanden
• Droge periode: harde zaden → nadeel kleine vinken → volgende generatie 4% groter
• Natte periode: zaden onder planten → voordeel kleine vinken → volgende generatie 2,5% kleiner
FYSIOLOGISCHE INVLOEDEN:
Herman von Helmholtz
• Alle krachten in de mens zijn lichamelijk & chemisch.
• Meten v snelheid waarmee impulsen zich voortplanten in het zenuwstelsel.
Gustav Fechner
• Elemente der Psychophysik
• Hoeveel helderder moet een licht worden, voordat men het verschil opmerkt?
↓
PSYCHOFYSICA
• Absolute drempel
o Hoe sterk moet een stimulus zijn om waargenomen te kunnen worden?
o De absolute drempel ligt lager vr zintuigen die heel gevoelig zijn dan vr zintuigen die minder
gevoelig zijn.
• Differentiële drempel
o Het kleinste waardeverschil dat er moet zijn tss 2 prikkels opdat dit verschil waargenomen
kan worden.
• De wet v Weber (1830)
o De differentiële drempel is nt vr alle intensiteiten v een stimulus dezelfde:
▪ Hoe groter de stimulusintensiteit, hoe meer er moet bijkomen voordat de
proefpersoon het verschil merkt.
→ De differentiële drempel vr een stimulusintensiteit is een bepaalde % v die intensiteit.
3
, lOMoAR cPSD| 61657660
STRUCTURALISME
In de mediapsychologie wordt er vooral gewerkt met experimenten. Je kan hierbij oorzaak & gevolg herkennen.
Wundt (1832 – 1920)
• Veelschrijver (50.000 pagina’s geschreven in zijn leven)
• Grundzüge der physiologischen Psychologie (1874): “Psychologie als alliantie tss fysiologie en
psychologie die nr zichzelf v binnenuit kijk”
o Introspectie: waarheid proberen achterhalen door te redenen
• Oprichting v het eerste psychologische laboratorium in Leipzig (1879) !!!
Structuralisme:
→ Wat is de structuur v de geest?
• Elk complex proces kan gereduceerd worden tot een combinatie v elementaire componenten.
• Primaire vragen
o Welke zijn de elementen v ervaring?
▪ Sensaties
▪ Beelden
▪ Gevoelens
o Hoe worden die gecombineerd?
o Wat zorgt ervoor dat elementen met elkaar gecombineerd worden?
Voorbeeld: Necker Kubus
• Kubus verandert v perspectief bij langer kijken
• Beschrijving uitspreken = introspectie v fysieke ervaring
FUNCTIONALISME
• Wat zijn de functies v (bewuste) ervaring & gedrag?
• (Hoe) evolueren onze capaciteiten doorheen de tijd?
• Sterk beïnvloed dr Charles Darwin:
o Hebben mentale processen een evolutionaire geschiedenis?
o Zijn onze capaciteiten gelijk aan dieren?
• Psychische processen kunnen nt in stukken gesneden worden, maar zijn continue processen.
• Alles wordt bestudeerd in zijn natuurlijke toestand, nt in laboratorium (verschil met structuralisme)
o Minder controle over gedrag in natuurlijke omgeving dan in gesloten omgeving
James
• The principles of Psychology
• Mentale processen zijn actief & continu (bv: rivier)
GESTALTPSYCHOLOGIE
Reactie tegen het structuralisme:
• Mensen nemen de wereld waar in gehelen/gestalten (Gestalt)
o Bewijs adhv visuele/optische illusies
• Interactie met omgeving.
• Stroming met invloed op perceptie, geheugen & denken.
• De mens is meer dan de som v onafhankelijke, elementaire gedragingen.
• Waarneming bestaat nt uit een reeks v onafhankelijke sensaties.
→ Wolfgang Köhner, Max Wertheimer, Kurt Kofka
Voorbeeld: Herring Illusion, Muller Lyer
4
Samenvatting Mediapsychologie
1ste bachelor, 2de semester communicatiewetenschappen
Mona Bonte
, lOMoAR cPSD| 61657660
INLEIDING
→ ZIE PPT
DEFINITIE MEDIAPSYCHOLOGIE:
“Media psychologie is een wetenschap die het gedrag v mensen bestudeert in de context v mediagebruik &
–creatie & waarbij die gedragsevidentie gebruikt wordt om de interne processen te begrijpen die aan het
gedrag ten grondslag liggen”
• Gedrag: overt (uiterlijk waarneembaar) & covert (uiterlijk nt waarneembaar)
• Bestuderen = meten: Beschrijven < Verklaren < Voorspellen
• Methode: observatie, interviews (gesloten & open), vragenlijsten, experimenten, ….
• Media gebruik (web 1.0) and media creatie (web 2.0 - …
• Algemene & specifieke zin
HET ONTSTAAN V MEDIAPSYCHOLOGIE
VROEGE INVLOEDEN
EBBINGHAUS
• “Über das Gedächtnis”
• “Psychologie is een wetenschap met een lang verleden & een korte geschiedenis”
• “V het oudste onderwerp zullen we de nieuwste wetenschap maken”
COPERNICUS
Voordien:
• De mens (~aarde) is het centrum v het universum.
• Het universum is speciaal vr de mens gecreëerd.
• Het mensdom is uniek, nt onderhevig aan gangbare wetmatigheden.
• De menselijke geest (= ziel) heeft een vrije wil & is nt onderworpen aan de natuurwetten.
Copernicus
• De aarde bevindt zich nt in het centrum v het universum, maar draait rond de zon.
• Menselijke ziel onderzoeken, context rondom ons beperkt de vrije wil
• Publicatie v dit idee zou tot chaos leiden, uiteindelijk idee goed geaccepteerd
DESCARTES
Voordien:
• Het dualisme zegt dat de mens bestaat uit twee elementen: lichaam & geest (ziel)
• Lichaam als omhulsel v de geest
• Geest kan lichaam beïnvloeden, nt omgekeerd
Descartes:
• Mechanische visie:
o “De mens is een complexe machine onderhevig aan wiskundige wetten”
o De mens als studieobject is mogelijk → Lijken opensnijden om te bestuderen.
o Geest & lichaam beïnvloeden elkaar wederzijds.
o De pijnappelklier (epifyse): plaats waar ziel & lichaam samenkomen → Werkelijkheid: regelt slaap
• Rationalistische visie/ rationalisme:
o “De waarheid kan achterhaald worden dr rede” (= introspectie)
2
, lOMoAR cPSD| 61657660
EMPIRISME:
Hobbes
• De bron v kennis is nt de ratio, maar waarneming, ervaringen & experimenteren.
• Kennis komt voort uit zintuigelijke ervaringen.
Locke
• De geest wordt gekenmerkt dr associaties v ideeën (associatonisme).
o Hogere orde kennis komt tot stand dr combinaties (associaties) v eenvoudigere ideeën.
• Tabula rasa (Aristoteles): het idee dat mensen worden geboren als onbeschreven blad, zonder
kennis, vaardigheid & persoonlijkheid, volledig afhankelijk v waarneming & ervaring om de geest te
vormen.
Hume
• Associaties tss ideeën worden bepaald dr gelijkenis en het samen voorkomen in tijd & ruimte (=
contiguïteit)
• Scepticisme: is het mogelijk om causaliteit vast te stellen?
DARWIN’S EVOLUTIELEER
• The Origin of Species
• Natuurlijke selectie: wanneer de omgeving verandert, bieden sommige trekken v een organisme
meer voordeel dan andere trekken.
• Survival of the fittest: dieren passen zich over langere periodes aan, aan de lokale omgeving.
o Beste/snelste hebben meer voordelen
Grant: 20-jarige follow-up v vinkenpopulatie op Galapagos-eilanden
• Droge periode: harde zaden → nadeel kleine vinken → volgende generatie 4% groter
• Natte periode: zaden onder planten → voordeel kleine vinken → volgende generatie 2,5% kleiner
FYSIOLOGISCHE INVLOEDEN:
Herman von Helmholtz
• Alle krachten in de mens zijn lichamelijk & chemisch.
• Meten v snelheid waarmee impulsen zich voortplanten in het zenuwstelsel.
Gustav Fechner
• Elemente der Psychophysik
• Hoeveel helderder moet een licht worden, voordat men het verschil opmerkt?
↓
PSYCHOFYSICA
• Absolute drempel
o Hoe sterk moet een stimulus zijn om waargenomen te kunnen worden?
o De absolute drempel ligt lager vr zintuigen die heel gevoelig zijn dan vr zintuigen die minder
gevoelig zijn.
• Differentiële drempel
o Het kleinste waardeverschil dat er moet zijn tss 2 prikkels opdat dit verschil waargenomen
kan worden.
• De wet v Weber (1830)
o De differentiële drempel is nt vr alle intensiteiten v een stimulus dezelfde:
▪ Hoe groter de stimulusintensiteit, hoe meer er moet bijkomen voordat de
proefpersoon het verschil merkt.
→ De differentiële drempel vr een stimulusintensiteit is een bepaalde % v die intensiteit.
3
, lOMoAR cPSD| 61657660
STRUCTURALISME
In de mediapsychologie wordt er vooral gewerkt met experimenten. Je kan hierbij oorzaak & gevolg herkennen.
Wundt (1832 – 1920)
• Veelschrijver (50.000 pagina’s geschreven in zijn leven)
• Grundzüge der physiologischen Psychologie (1874): “Psychologie als alliantie tss fysiologie en
psychologie die nr zichzelf v binnenuit kijk”
o Introspectie: waarheid proberen achterhalen door te redenen
• Oprichting v het eerste psychologische laboratorium in Leipzig (1879) !!!
Structuralisme:
→ Wat is de structuur v de geest?
• Elk complex proces kan gereduceerd worden tot een combinatie v elementaire componenten.
• Primaire vragen
o Welke zijn de elementen v ervaring?
▪ Sensaties
▪ Beelden
▪ Gevoelens
o Hoe worden die gecombineerd?
o Wat zorgt ervoor dat elementen met elkaar gecombineerd worden?
Voorbeeld: Necker Kubus
• Kubus verandert v perspectief bij langer kijken
• Beschrijving uitspreken = introspectie v fysieke ervaring
FUNCTIONALISME
• Wat zijn de functies v (bewuste) ervaring & gedrag?
• (Hoe) evolueren onze capaciteiten doorheen de tijd?
• Sterk beïnvloed dr Charles Darwin:
o Hebben mentale processen een evolutionaire geschiedenis?
o Zijn onze capaciteiten gelijk aan dieren?
• Psychische processen kunnen nt in stukken gesneden worden, maar zijn continue processen.
• Alles wordt bestudeerd in zijn natuurlijke toestand, nt in laboratorium (verschil met structuralisme)
o Minder controle over gedrag in natuurlijke omgeving dan in gesloten omgeving
James
• The principles of Psychology
• Mentale processen zijn actief & continu (bv: rivier)
GESTALTPSYCHOLOGIE
Reactie tegen het structuralisme:
• Mensen nemen de wereld waar in gehelen/gestalten (Gestalt)
o Bewijs adhv visuele/optische illusies
• Interactie met omgeving.
• Stroming met invloed op perceptie, geheugen & denken.
• De mens is meer dan de som v onafhankelijke, elementaire gedragingen.
• Waarneming bestaat nt uit een reeks v onafhankelijke sensaties.
→ Wolfgang Köhner, Max Wertheimer, Kurt Kofka
Voorbeeld: Herring Illusion, Muller Lyer
4
