Internationale omgeving (1103TEWVSG| 2026)
Januari 2026 – Juni 2026
Studiepunten: 6
Docent Johan Van Gompel & Sascha Albers
Studiemateriaal:
Hill, C.H. (2021). International business: Competing in the global market place. 13th
edition, McGraw-Hill. (Relevante pagina, zijn beschikbaar als pdf via BB)
Johnson, Debra & Turner, Colin (2016): European Business, 3rd Ed., Routledge:
London, New York (ISBN 978-0-415-61717-8) (Relevante pagina, zijn beschikbaar
als pdf via BB).
De Borger, B.,Van Poeck A., Bouckaert J. en D. De Graeve, Algemene Economie,
Uitgeverij De Boeck
Reader II (artikelenlijst per sessie, verwijzing naar webadressen beschikbaar op
cursusslides)
Eindcompetenties:
Analyticus: Je hebt basisinzichten in de Europese in internationale omgeving.
Analyticus: Je kent de correcte terminologie.
Coördinator: Je hebt inzicht en probleemoplossend vermogen inzake de Europese en
internationale omgeving.
Inhoud:
Geen enkel bedrijf handelt in een vacuüm, vooral niet als het verder reikt dan de eigen
thuismarkt. Deze cursus structureert en beschrijft relevante dimensies van de
internationale zakelijke en macro-economische omgeving die bedrijven beïnvloeden. De
cursus belicht de verschillende manieren waarop bedrijven internationaal zijn
verankerd en hoe hun functioneren afhangt van de internationale regelgeving,
internationale instellingen en internationale politiek. Speciale nadruk zal worden gelegd
op processen van regionale economische integratie en hoe dit resulteert in kansen en
(productieve) uitdagingen voor bedrijven, zoals geïllustreerd door de Europese Unie.
Evaluatievormen:
Examen 100%
Schriftelijk zonder mondelinge toelichting
Gesloten boek
2 open vragen op 10p (1 per deel)
10 invulvragen op 10p (5 per deel)
60 Meerkeuzevragen op 60p (30 per deel)
Correctie: verhoogde cesuur (63%, of 38 punten om te slagen)
Totale score 80p → 20p
,Table of Contents
1. Sessie 1: Introductie Port of Antwerp-Bruges.....................................................................................1
Inleiding tot de haven van Antwerpen-Brugge...................................................................................1
Impact van geopolitiek en handelsbeleid op havenactiviteiten..........................................................1
Regionale concurrentiekracht............................................................................................................2
2. Sessie 2: Internationale business omgeving.......................................................................................4
Leerdoelen..........................................................................................................................................4
Wat is globalisatie?.............................................................................................................................4
Consolidatiepunt................................................................................................................................6
Overheidsinterventies in markten......................................................................................................6
Consolidatiepunt................................................................................................................................8
Quiz....................................................................................................................................................8
3. Sessie 3: Management in de internationale bedrijfsomgeving: de rol van multinationale
ondernemingen......................................................................................................................................9
Leerdoelen..........................................................................................................................................9
Kenmerken van de internationale zakelijke omgeving: Verschillen tussen landen.............................9
Waarom internationaliseren bedrijven?...........................................................................................10
Toetredingsstrategieën.....................................................................................................................11
Een internationaliseringstheorie: Dunning’s Eclectisch Paradigma (OLI)..........................................12
Het bedrijf als systeem van transformatieactiviteiten......................................................................12
Consolidatiepunt..............................................................................................................................14
Quiz..................................................................................................................................................14
4. Sessie 4: Documentaire opdracht – Nexperia Case...........................................................................16
Kerndilemma van Nexperia..............................................................................................................16
Tijdlijn van escalatie..........................................................................................................................17
Drukmechanismen............................................................................................................................17
De oplossing.....................................................................................................................................17
Wat leert deze case?........................................................................................................................17
5. Sessie 5: Gastles Airlines...................................................................................................................18
De complexiteit van de luchtvaartsector..........................................................................................18
Het airline-ecosysteem en planningscycli.........................................................................................18
Mee- en tegenwinden (Head- and Tailwinds)...................................................................................19
Risicolagen en risicobeheer..............................................................................................................19
Meerlagige planning — van 2035 tot vanavonds vertrek.................................................................20
Kernboodschappen...........................................................................................................................20
6. Sessie 6: De EU en het project voor Europese integratie..................................................................22
Leerdoelen........................................................................................................................................22
Wat is economische integratie?.......................................................................................................22
Consolidatiepunt..............................................................................................................................24
Consolidatiepunt..............................................................................................................................25
Quiz..................................................................................................................................................25
7. Sessie 7: Rol, werking en impact van de belangrijkste EU instellingen.............................................26
Leerdoelen........................................................................................................................................26
De kern van Europese integratie: ‘Verenigd in diversiteit’...............................................................26
Belangrijkste recente uitdagingen voor de EU..................................................................................26
De EU als uniek bestuurssysteem.....................................................................................................28
Wetten en besluitvormingsproces in de EU......................................................................................29
Stemmen in de Raad.........................................................................................................................29
Soorten EU-wetgeving......................................................................................................................30
Quiz..................................................................................................................................................30
,8. Sessie 8: Gastles................................................................................................................................32
Leerdoelen........................................................................................................................................32
Regionale handelsblokken en AfCFTA – African Continental Free Trade Area..................................32
Globalisering.....................................................................................................................................34
9. Sessie 9: Gastles................................................................................................................................38
Wat is crisis?.....................................................................................................................................38
Governance......................................................................................................................................40
Wat is een grensoverschrijdende crisis?...........................................................................................40
Wat is ‘resilience’?............................................................................................................................41
Samenwerken bij crisis.....................................................................................................................42
10. Voorbeeldexamenvragen Deel 1 prof. Albers.................................................................................44
11. Sessie 10: Inleidende kadering.......................................................................................................46
De macro-economische (internationale) omgeving..........................................................................46
Veranderingen in de omgeving.........................................................................................................46
Onzekerheid van omgevingsfactoren – Economisch voorspellen.....................................................47
12. Sessie 11: Internationale handel.....................................................................................................51
Leerdoelen........................................................................................................................................51
Het belang van internationale handel..............................................................................................51
Macro-economisch evenwicht met vrije invoer en uitvoer (open economie)..................................53
Verklaringen voor internationale handel..........................................................................................54
Globalisering en de toename van de wereldhandel.........................................................................56
Vrije handel versus protectionisme: welvaartseffecten....................................................................58
Cases: Brexit, Trumps handelsoorlog, oorlog in Oekraïne en oorlog in Midden-Oosten..................59
13. Sessie 12: Internationaal monetair stelsel......................................................................................64
Leerdoelen........................................................................................................................................64
De betalingsbalans............................................................................................................................64
Wisselkoers en wisselmarkt..............................................................................................................66
Het internationaal monetair stelsel (IMS)........................................................................................68
Economische en monetaire unie Europa (EMU) 1999......................................................................69
Financieel-economische crisis 2007-2012........................................................................................72
Naar een nieuwe monetaire wereldorde?........................................................................................73
14. Sessie 13: Europese economische integratie..................................................................................74
Leerdoelen........................................................................................................................................74
Geschiedenis van de Europese economische integratie in een notendop........................................74
De EMU & de euro............................................................................................................................75
SWOT-analyse van de Europese (Monetaire) Unie...........................................................................78
Recente ontwikkelingen in Europa...................................................................................................84
15. Sessie 14: Actuele internationale economische situatie.................................................................84
Leerdoelen........................................................................................................................................84
Veranderingen in de macro-economische omgeving.......................................................................84
Conjunctuuranalyse en voorspellen in onzekere tijden....................................................................85
, 1. Sessie 1: Introductie Port of Antwerp-Bruges
Gast: Dr. Evy Onghena, Port of Antwerp-Bruges on “Antwerp in the international
environment – a Port of Antwerp-Bruges perspective”
Inleiding tot de haven van Antwerpen-Brugge
De Port of Antwerp-Bruges (PoAB) is één geïntegreerde haven met twee locaties:
Antwerpen en Zeebrugge (Brugge). Deze haven ligt strategisch in het hart van
Europa en vormt een cruciale toegangspoort voor internationale handel tussen Europa
en de rest van de wereld. Door de centrale ligging kan de haven een groot deel van de
Europese markt bedienen.
De haven van Antwerpen-Brugge is de belangrijkste economische motor van België.
Belangrijke cijfers:
14.322 hectare havengebied
164.000 jobs (direct en indirect)
1.400 bedrijven actief in het havengebied
€20,8 miljard toegevoegde waarde
4,5% van het Belgische BBP
De haven heeft een enorme impact op: werkgelegenheid, economische groei en
internationale handel.
De haven heeft een sterke internationale positie:
2e grootste (container)haven van Europa
grootste autohaven van Europa (3,34 miljoen auto's per jaar)
grootste geïntegreerde chemische cluster van Europa
belangrijke speler in breakbulk en energieproducten
De haven verwerkt enorme volumes goederen en transportbewegingen. Het is een
multimodaal logistiek knooppunt. (verbonden via spoor, weg, binnenvaart, shortsea
shipping, pijpleidingen)
De haven is meer dan alleen een overslagplaats. Het ecosysteem bestaat uit vier
kernactiviteiten
1. Port handling – laden en lossen van goederen
2. Logistics – opslag, distributie en transport
3. Industry – industriële activiteiten zoals petrochemie
4. Energy hub – energieopslag en distributie (bv. LNG)
Het havenbedrijf vervult meerdere rollen:
- Regulator → regels en beleid bepalen
- Operator → operationele werking beheren
- Landlord → infrastructuur en terreinen beheren
- Community builder → samenwerking tussen bedrijven stimuleren
Impact van geopoliti ek en handelsbeleid op havenacti viteiten
Havens functioneren niet los van de wereld. Veranderingen in politiek, economie,
technologie en samenleving beïnvloeden hoe goederen worden geproduceerd,
vervoerd en verhandeld.
- Geopolitieke spanningen: oorlog Rusland – Oekraïne, conflict Israël – Gaza, VS –
China handelsoorlog, …
o Effect op havens: handelsroutes veranderen, bepaalde goederen mogen niet meer
worden verhandeld, supply chains worden verstoord, meer onzekerheid voor
bedrijven
o Bv: sancties tegen Rusland zorgden voor minder Russische goederen in
Europese havens.
- Druk op kritieke infrastructuur
1
Januari 2026 – Juni 2026
Studiepunten: 6
Docent Johan Van Gompel & Sascha Albers
Studiemateriaal:
Hill, C.H. (2021). International business: Competing in the global market place. 13th
edition, McGraw-Hill. (Relevante pagina, zijn beschikbaar als pdf via BB)
Johnson, Debra & Turner, Colin (2016): European Business, 3rd Ed., Routledge:
London, New York (ISBN 978-0-415-61717-8) (Relevante pagina, zijn beschikbaar
als pdf via BB).
De Borger, B.,Van Poeck A., Bouckaert J. en D. De Graeve, Algemene Economie,
Uitgeverij De Boeck
Reader II (artikelenlijst per sessie, verwijzing naar webadressen beschikbaar op
cursusslides)
Eindcompetenties:
Analyticus: Je hebt basisinzichten in de Europese in internationale omgeving.
Analyticus: Je kent de correcte terminologie.
Coördinator: Je hebt inzicht en probleemoplossend vermogen inzake de Europese en
internationale omgeving.
Inhoud:
Geen enkel bedrijf handelt in een vacuüm, vooral niet als het verder reikt dan de eigen
thuismarkt. Deze cursus structureert en beschrijft relevante dimensies van de
internationale zakelijke en macro-economische omgeving die bedrijven beïnvloeden. De
cursus belicht de verschillende manieren waarop bedrijven internationaal zijn
verankerd en hoe hun functioneren afhangt van de internationale regelgeving,
internationale instellingen en internationale politiek. Speciale nadruk zal worden gelegd
op processen van regionale economische integratie en hoe dit resulteert in kansen en
(productieve) uitdagingen voor bedrijven, zoals geïllustreerd door de Europese Unie.
Evaluatievormen:
Examen 100%
Schriftelijk zonder mondelinge toelichting
Gesloten boek
2 open vragen op 10p (1 per deel)
10 invulvragen op 10p (5 per deel)
60 Meerkeuzevragen op 60p (30 per deel)
Correctie: verhoogde cesuur (63%, of 38 punten om te slagen)
Totale score 80p → 20p
,Table of Contents
1. Sessie 1: Introductie Port of Antwerp-Bruges.....................................................................................1
Inleiding tot de haven van Antwerpen-Brugge...................................................................................1
Impact van geopolitiek en handelsbeleid op havenactiviteiten..........................................................1
Regionale concurrentiekracht............................................................................................................2
2. Sessie 2: Internationale business omgeving.......................................................................................4
Leerdoelen..........................................................................................................................................4
Wat is globalisatie?.............................................................................................................................4
Consolidatiepunt................................................................................................................................6
Overheidsinterventies in markten......................................................................................................6
Consolidatiepunt................................................................................................................................8
Quiz....................................................................................................................................................8
3. Sessie 3: Management in de internationale bedrijfsomgeving: de rol van multinationale
ondernemingen......................................................................................................................................9
Leerdoelen..........................................................................................................................................9
Kenmerken van de internationale zakelijke omgeving: Verschillen tussen landen.............................9
Waarom internationaliseren bedrijven?...........................................................................................10
Toetredingsstrategieën.....................................................................................................................11
Een internationaliseringstheorie: Dunning’s Eclectisch Paradigma (OLI)..........................................12
Het bedrijf als systeem van transformatieactiviteiten......................................................................12
Consolidatiepunt..............................................................................................................................14
Quiz..................................................................................................................................................14
4. Sessie 4: Documentaire opdracht – Nexperia Case...........................................................................16
Kerndilemma van Nexperia..............................................................................................................16
Tijdlijn van escalatie..........................................................................................................................17
Drukmechanismen............................................................................................................................17
De oplossing.....................................................................................................................................17
Wat leert deze case?........................................................................................................................17
5. Sessie 5: Gastles Airlines...................................................................................................................18
De complexiteit van de luchtvaartsector..........................................................................................18
Het airline-ecosysteem en planningscycli.........................................................................................18
Mee- en tegenwinden (Head- and Tailwinds)...................................................................................19
Risicolagen en risicobeheer..............................................................................................................19
Meerlagige planning — van 2035 tot vanavonds vertrek.................................................................20
Kernboodschappen...........................................................................................................................20
6. Sessie 6: De EU en het project voor Europese integratie..................................................................22
Leerdoelen........................................................................................................................................22
Wat is economische integratie?.......................................................................................................22
Consolidatiepunt..............................................................................................................................24
Consolidatiepunt..............................................................................................................................25
Quiz..................................................................................................................................................25
7. Sessie 7: Rol, werking en impact van de belangrijkste EU instellingen.............................................26
Leerdoelen........................................................................................................................................26
De kern van Europese integratie: ‘Verenigd in diversiteit’...............................................................26
Belangrijkste recente uitdagingen voor de EU..................................................................................26
De EU als uniek bestuurssysteem.....................................................................................................28
Wetten en besluitvormingsproces in de EU......................................................................................29
Stemmen in de Raad.........................................................................................................................29
Soorten EU-wetgeving......................................................................................................................30
Quiz..................................................................................................................................................30
,8. Sessie 8: Gastles................................................................................................................................32
Leerdoelen........................................................................................................................................32
Regionale handelsblokken en AfCFTA – African Continental Free Trade Area..................................32
Globalisering.....................................................................................................................................34
9. Sessie 9: Gastles................................................................................................................................38
Wat is crisis?.....................................................................................................................................38
Governance......................................................................................................................................40
Wat is een grensoverschrijdende crisis?...........................................................................................40
Wat is ‘resilience’?............................................................................................................................41
Samenwerken bij crisis.....................................................................................................................42
10. Voorbeeldexamenvragen Deel 1 prof. Albers.................................................................................44
11. Sessie 10: Inleidende kadering.......................................................................................................46
De macro-economische (internationale) omgeving..........................................................................46
Veranderingen in de omgeving.........................................................................................................46
Onzekerheid van omgevingsfactoren – Economisch voorspellen.....................................................47
12. Sessie 11: Internationale handel.....................................................................................................51
Leerdoelen........................................................................................................................................51
Het belang van internationale handel..............................................................................................51
Macro-economisch evenwicht met vrije invoer en uitvoer (open economie)..................................53
Verklaringen voor internationale handel..........................................................................................54
Globalisering en de toename van de wereldhandel.........................................................................56
Vrije handel versus protectionisme: welvaartseffecten....................................................................58
Cases: Brexit, Trumps handelsoorlog, oorlog in Oekraïne en oorlog in Midden-Oosten..................59
13. Sessie 12: Internationaal monetair stelsel......................................................................................64
Leerdoelen........................................................................................................................................64
De betalingsbalans............................................................................................................................64
Wisselkoers en wisselmarkt..............................................................................................................66
Het internationaal monetair stelsel (IMS)........................................................................................68
Economische en monetaire unie Europa (EMU) 1999......................................................................69
Financieel-economische crisis 2007-2012........................................................................................72
Naar een nieuwe monetaire wereldorde?........................................................................................73
14. Sessie 13: Europese economische integratie..................................................................................74
Leerdoelen........................................................................................................................................74
Geschiedenis van de Europese economische integratie in een notendop........................................74
De EMU & de euro............................................................................................................................75
SWOT-analyse van de Europese (Monetaire) Unie...........................................................................78
Recente ontwikkelingen in Europa...................................................................................................84
15. Sessie 14: Actuele internationale economische situatie.................................................................84
Leerdoelen........................................................................................................................................84
Veranderingen in de macro-economische omgeving.......................................................................84
Conjunctuuranalyse en voorspellen in onzekere tijden....................................................................85
, 1. Sessie 1: Introductie Port of Antwerp-Bruges
Gast: Dr. Evy Onghena, Port of Antwerp-Bruges on “Antwerp in the international
environment – a Port of Antwerp-Bruges perspective”
Inleiding tot de haven van Antwerpen-Brugge
De Port of Antwerp-Bruges (PoAB) is één geïntegreerde haven met twee locaties:
Antwerpen en Zeebrugge (Brugge). Deze haven ligt strategisch in het hart van
Europa en vormt een cruciale toegangspoort voor internationale handel tussen Europa
en de rest van de wereld. Door de centrale ligging kan de haven een groot deel van de
Europese markt bedienen.
De haven van Antwerpen-Brugge is de belangrijkste economische motor van België.
Belangrijke cijfers:
14.322 hectare havengebied
164.000 jobs (direct en indirect)
1.400 bedrijven actief in het havengebied
€20,8 miljard toegevoegde waarde
4,5% van het Belgische BBP
De haven heeft een enorme impact op: werkgelegenheid, economische groei en
internationale handel.
De haven heeft een sterke internationale positie:
2e grootste (container)haven van Europa
grootste autohaven van Europa (3,34 miljoen auto's per jaar)
grootste geïntegreerde chemische cluster van Europa
belangrijke speler in breakbulk en energieproducten
De haven verwerkt enorme volumes goederen en transportbewegingen. Het is een
multimodaal logistiek knooppunt. (verbonden via spoor, weg, binnenvaart, shortsea
shipping, pijpleidingen)
De haven is meer dan alleen een overslagplaats. Het ecosysteem bestaat uit vier
kernactiviteiten
1. Port handling – laden en lossen van goederen
2. Logistics – opslag, distributie en transport
3. Industry – industriële activiteiten zoals petrochemie
4. Energy hub – energieopslag en distributie (bv. LNG)
Het havenbedrijf vervult meerdere rollen:
- Regulator → regels en beleid bepalen
- Operator → operationele werking beheren
- Landlord → infrastructuur en terreinen beheren
- Community builder → samenwerking tussen bedrijven stimuleren
Impact van geopoliti ek en handelsbeleid op havenacti viteiten
Havens functioneren niet los van de wereld. Veranderingen in politiek, economie,
technologie en samenleving beïnvloeden hoe goederen worden geproduceerd,
vervoerd en verhandeld.
- Geopolitieke spanningen: oorlog Rusland – Oekraïne, conflict Israël – Gaza, VS –
China handelsoorlog, …
o Effect op havens: handelsroutes veranderen, bepaalde goederen mogen niet meer
worden verhandeld, supply chains worden verstoord, meer onzekerheid voor
bedrijven
o Bv: sancties tegen Rusland zorgden voor minder Russische goederen in
Europese havens.
- Druk op kritieke infrastructuur
1
