DOELGROEPEN 2
H1: NIET BEGELEIDE MINDERJARIGEN
1: OMSCHRIJVING
‘Taal zorgt ervoor dat we ons als mens onderscheiden. Maar het is ook datgene dat het
meest bijdraagt aan de ontmenselijking van de ander als mens’
Taal kan bijdragen tot ontmenselijking
1.1 VEEL GEBRUIKTE TERMINOLOGIE
- Niet begeleide minderjarige vreemdeling
- Niet begeleide Europese minderjarigen
- Verzoeker om internationale bescherming
- Beschermingsplicht in België
- Leeftijdsgrens en minderjarigheid
- België als transitland
NBBM, AMA/ NBMV en NBEM/ Niet-Begeleide Minderjarige Vluchteling/ Niet-Begeleide
Minderjarige / Verzoeker en subsidiair beschermde/ Mensen in transit of onderweg
‘de asielzoekers zoeken helemaal geen asiel maar gewoon een plekje om te
wonen
Niet begeleid = niet vergezeld wordt door ouders of door een wettelijke erkende voogd
(bv. meerderjarige broer of zus, tante, etc.)
Let op! NBEM (= nt begeleide minderjarige) en NBMV (= afkomstig buiten de Europese
economische ruimte)
Niet-begeleide Europese minderjarigen (NBEM)
Jongeren onder 18 uit EER-lidstaat (bv. Roemenië, Bulgarije) of Zwitserland
Vallen buiten standaardprocedures voor NBM
Kunnen in bepaalde gevallen wel een voogd krijgen
Hebben gn recht op internationale bescherming of opvang via Fedasil, tenzij
sprake van ernstige veronachtzaming of risico op mensenhandel
VERZOEKER OM INTERNATIONALE BESCHERMING
- Persoon die land van herkomst heeft verlaten
- Persoon die minder of meerderjarig kan zijn en in België bescherming aanvraagt
- Dient verzoek in tot:
o Erkenning als vluchteling
o Erkenning als subsidiair beschermde die kan dat verzoeken indienen
door de conventie van Genève
Tijdens de asielprocedure en tot er een beslissing is genomen over de aanvraag is de
persoon de verzoeker
1
,VERZOEKER EN GEEN VERZOEKER
- NBM kan verzoeker zijn
o Recht op opvang, onderwijs, zorg en toegewezen voogd
- NBM is soms géén verzoeker
o Owv verschillende redenen (vb: NBM als persoon in transit)
o Wel recht op voogd, opvang en begeleiding
- NBM zonder wettig verblijf
Wanneer weigert het CGVS een verzoek?
Bij ongeloofwaardigheid van de verklaringen
Wanneer de vrees voor vervolging ongegrond is
Wanneer er bescherming is in het land van herkomst
Bij een intern vluchtalternatief in het land van herkomst
Wanneer er geen risico is op ernstige schade → De verzoeker kan in beroep gaan
bij de Raad Voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV)
VLUCHTELING
= Persoon die zijn land van herkomst heeft verlaten
+ een aanvraag (=verzoek) tot internationale bescherming indient
+ Iemand die voldoet aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag van Genève
(1951):
- hij koestert een gegronde vrees voor (persoonlijke) vervolging
- wegens zijn ras, nationaliteit, godsdienst, politieke opvattingen of het behoren tot
een bepaalde sociale groep
- erkenning voor 5 jaar (eerste verzoek), hernieuwbaar
onderscheid tss vluchteling en verzoeken gesubsidieerde beschermer kennen!!!!
SUBSIDIAIR BESCHERMDE
= Persoon die land van herkomst heeft verlaten
+ een aanvraag (=verzoek) tot internationale bescherming indient
+ Iemand die voldoet aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag van Genève
(1951):
- hij koestert een reëel risico op ernstige schade bij terugkeer
- wegens contextuele meer algemene factoren van ernstige bedreiging zoals
willekeurig geweld, oorlog, genocide in land van herkomst
- verblijfsrecht v 1 jaar (eerste verzoek), verlengbaar
- meer beperkte bescherming dan erkend vluchteling (bv: andere voorwaarden voor
gezinsherenigingen)
BESCHERMINGSPLICHT
- IVRK: artikel 3 en artikel 22 die artikels zorgen ervoor dat wnr een niet
begeleide minderjarige ook recht heeft op bescherming
- Automatische activatie Dienst Voogdij bij vermoeding NBM
2
, - Dienst Voogdij:
o Opvang in OOC
o Aanstelling voogd
o Opvang in Fedasil-netwerk of alternatieven
o Tot 15 jaar, dan begeleide autonomie, OCMW, LOI
o Realiteit?
- Ook jongeren die nog gn verzoek hebben ingediend behouden dit recht zolang ze
minderjarig zijn
- Voogd onderzoekt samen met de jongere welke verblijfsoptie het meest
aangewezen is
LEEFTIJDSGRENS EN MINDERJARIGHEID
- Jonger dan 18 jaar oud (VN kinderrechtenverdrag)
- Let op! De leeftijdsgrens en ideeën over volwassenheid?
- Vaststelling door Dienst Voogdij
- Twijfel rond de leeftijd van de NBM in België?
o Medisch onderzoek, oa. röntgenfoto’s van tanden, sleutelbeen en pols
o Kritiek:
Referentiemodellen uit de jaren 1930, gebaseerd op blanke
middenklassejongeren uit de VS → weinig representatief voor NBM
Foutmarge tot 1,5 jaar leeftijdsverschil
EHRM veroordeelde België in 2025: invasief medisch onderzoek
mag enkel als laatste middel; gesprek en documentatie spelen
primaire rol
o Beslissing Raad Van State 2025: officiële documenten spelen een
doorslaggevende rol
- Gevolgen van foutieve leeftijdsbepaling: verlies van toegang tot voogdij,
aangepaste opvang en onderwijs → gevoelens van machteloosheid, psychosociale
klachten
- NBM mag niet uitgewezen w voor 18 jaar, ongeacht verblijfsstatus
- Bij het bereiken van 18 jaar zonder beslissing of verblijfsvergunning → verplicht
vertrek uit minderjarigenopvang naar volwassenenstructuur
BELGIË ALS TRANSITLAND
Term 'transitmigrant' is niet neutraal: reduceert persoon tot tijdelijke beweging →
risico op beleidsblindheid en ontmenselijking
Voorkeur: "mensen in transit" of "mensen onderweg" →
mensenrechtenperspectief centraal
Realiteit: jongeren verblijven in Brussel, Zeebrugge, langs snelwegen, havens,
soms in parken of kraakpanden
o Vermijden registratie uit angst migratietraject te verstoren of onvoldoende
kennis v rechten
o Risico's: uitbuiting, geweld, mensenhandel, mensensmokkel
DE ICF-KIJK OP NBM
- Bio-psycho-sociaal kader om functioneren van NBM in totaliteit te begrijpen
Verbindt: gezondheidstoestand + functioneren + contextuele factoren
Psychosociale problemen (angst, depressie, PTSS) → beïnvloeden dagelijkse
activiteiten en participatie (bv. school, aansluiting bij leeftijdsgenoten)
3
, Externe factoren: asielprocedures, toegang tot onderwijs, opvangstructuren,
discriminatie
Persoonlijke factoren: leeftijd, copingstijl, migratiemotieven, trauma-ervaringen
Instabiele verblijfsstatus → verhoogde stress → belemmert integratie
Ondersteunend netwerk en veilige woonomgeving → bevordert veerkracht en
herstel
Beperkingen komen nt enkel uit individuele aandoeningen, MR ook uit sociale en
fysieke omgeving → Waardevol referentiekader voor hulpverleners, voogden en
beleidsmakers
2. EPIDEMIOLOGIE
Trends en misvattingen
4 belangrijke conclusies:
1) Verjonging NBM (gemiddelde leeftijd verschoven van 16-17 jaar naar reeds
meer jongeren van 12-13 jaar, bevestigd door Fedasil sinds 2009)
2) Stijging nt geregistreerde NBM en jongeren in transit (schatting ~3.500
NBM in België zonder toegang tot formele opvang)
3) Stijging kindermigratie internationaal (UNICEF 2024: 35,5 miljoen kinderen
op de vlucht wereldwijd = 1 op 66 kinderen; 41% van alle gedwongen
ontheemden zijn kinderen)
4) Impact v comorbiditeit (PTSS, depressie, angststoornissen + lichamelijke
klachten zoals slaapstoornissen, ondervoeding, infecties, chronische pijn
vaak psychosomatisch; psychisch lijden uit zich bij NBM vaak via
lichamelijke klachten of gedrag i.p.v. verbaal; mistrust tegenover
hulpverleners bemoeilijkt diagnostiek)
Implicaties voor begeleiding!
o Aanpassing hv op leeftijd toegang tot jeugdzorg!
o Begeleiding jongeren in transit extra uitdagingen + kwetsbaarheden
o Traumaresponsief handelen
o Kennis v neurodivergentie en ontwikkelingsproblematieken
Bv: herkenning v dyslexie v mensen met migratieachtergrond
Sommige NBM zijn neurodivergent (ASS, ADHD) maar kregen nooit
een formele diagnose belanden sneller in crisissituaties of
justitieel kader
o Holistisch en cultuursensitief handelen
o Samenwerking! (jeugdpsychiatrie + sociale diensten + onderwijs +
voogden: gespecialiseerde organisaties: Minor-Ndako, Solentra, Kinderen
op de vlucht)
OPVANGTEKORTEN
In 2024: ~100 NBM jonger dan 13 jaar in Fedasil-centra, terwijl deze doelgroep
eigenlijk onder verantwoordelijkheid van de Gemeenschappen en jeugdzorg valt
Tekort aan gespecialiseerde opvangplaatsen én aan voogden
Opvangcapaciteit (20.000–30.000 plaatsen/jaar, gemiddeld 90% bezet) staat
structureel onder druk
3. ETIOLOGIE
gedwongen te vluchten uit vrees voor eigen leven
4
H1: NIET BEGELEIDE MINDERJARIGEN
1: OMSCHRIJVING
‘Taal zorgt ervoor dat we ons als mens onderscheiden. Maar het is ook datgene dat het
meest bijdraagt aan de ontmenselijking van de ander als mens’
Taal kan bijdragen tot ontmenselijking
1.1 VEEL GEBRUIKTE TERMINOLOGIE
- Niet begeleide minderjarige vreemdeling
- Niet begeleide Europese minderjarigen
- Verzoeker om internationale bescherming
- Beschermingsplicht in België
- Leeftijdsgrens en minderjarigheid
- België als transitland
NBBM, AMA/ NBMV en NBEM/ Niet-Begeleide Minderjarige Vluchteling/ Niet-Begeleide
Minderjarige / Verzoeker en subsidiair beschermde/ Mensen in transit of onderweg
‘de asielzoekers zoeken helemaal geen asiel maar gewoon een plekje om te
wonen
Niet begeleid = niet vergezeld wordt door ouders of door een wettelijke erkende voogd
(bv. meerderjarige broer of zus, tante, etc.)
Let op! NBEM (= nt begeleide minderjarige) en NBMV (= afkomstig buiten de Europese
economische ruimte)
Niet-begeleide Europese minderjarigen (NBEM)
Jongeren onder 18 uit EER-lidstaat (bv. Roemenië, Bulgarije) of Zwitserland
Vallen buiten standaardprocedures voor NBM
Kunnen in bepaalde gevallen wel een voogd krijgen
Hebben gn recht op internationale bescherming of opvang via Fedasil, tenzij
sprake van ernstige veronachtzaming of risico op mensenhandel
VERZOEKER OM INTERNATIONALE BESCHERMING
- Persoon die land van herkomst heeft verlaten
- Persoon die minder of meerderjarig kan zijn en in België bescherming aanvraagt
- Dient verzoek in tot:
o Erkenning als vluchteling
o Erkenning als subsidiair beschermde die kan dat verzoeken indienen
door de conventie van Genève
Tijdens de asielprocedure en tot er een beslissing is genomen over de aanvraag is de
persoon de verzoeker
1
,VERZOEKER EN GEEN VERZOEKER
- NBM kan verzoeker zijn
o Recht op opvang, onderwijs, zorg en toegewezen voogd
- NBM is soms géén verzoeker
o Owv verschillende redenen (vb: NBM als persoon in transit)
o Wel recht op voogd, opvang en begeleiding
- NBM zonder wettig verblijf
Wanneer weigert het CGVS een verzoek?
Bij ongeloofwaardigheid van de verklaringen
Wanneer de vrees voor vervolging ongegrond is
Wanneer er bescherming is in het land van herkomst
Bij een intern vluchtalternatief in het land van herkomst
Wanneer er geen risico is op ernstige schade → De verzoeker kan in beroep gaan
bij de Raad Voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV)
VLUCHTELING
= Persoon die zijn land van herkomst heeft verlaten
+ een aanvraag (=verzoek) tot internationale bescherming indient
+ Iemand die voldoet aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag van Genève
(1951):
- hij koestert een gegronde vrees voor (persoonlijke) vervolging
- wegens zijn ras, nationaliteit, godsdienst, politieke opvattingen of het behoren tot
een bepaalde sociale groep
- erkenning voor 5 jaar (eerste verzoek), hernieuwbaar
onderscheid tss vluchteling en verzoeken gesubsidieerde beschermer kennen!!!!
SUBSIDIAIR BESCHERMDE
= Persoon die land van herkomst heeft verlaten
+ een aanvraag (=verzoek) tot internationale bescherming indient
+ Iemand die voldoet aan de voorwaarden van het Vluchtelingenverdrag van Genève
(1951):
- hij koestert een reëel risico op ernstige schade bij terugkeer
- wegens contextuele meer algemene factoren van ernstige bedreiging zoals
willekeurig geweld, oorlog, genocide in land van herkomst
- verblijfsrecht v 1 jaar (eerste verzoek), verlengbaar
- meer beperkte bescherming dan erkend vluchteling (bv: andere voorwaarden voor
gezinsherenigingen)
BESCHERMINGSPLICHT
- IVRK: artikel 3 en artikel 22 die artikels zorgen ervoor dat wnr een niet
begeleide minderjarige ook recht heeft op bescherming
- Automatische activatie Dienst Voogdij bij vermoeding NBM
2
, - Dienst Voogdij:
o Opvang in OOC
o Aanstelling voogd
o Opvang in Fedasil-netwerk of alternatieven
o Tot 15 jaar, dan begeleide autonomie, OCMW, LOI
o Realiteit?
- Ook jongeren die nog gn verzoek hebben ingediend behouden dit recht zolang ze
minderjarig zijn
- Voogd onderzoekt samen met de jongere welke verblijfsoptie het meest
aangewezen is
LEEFTIJDSGRENS EN MINDERJARIGHEID
- Jonger dan 18 jaar oud (VN kinderrechtenverdrag)
- Let op! De leeftijdsgrens en ideeën over volwassenheid?
- Vaststelling door Dienst Voogdij
- Twijfel rond de leeftijd van de NBM in België?
o Medisch onderzoek, oa. röntgenfoto’s van tanden, sleutelbeen en pols
o Kritiek:
Referentiemodellen uit de jaren 1930, gebaseerd op blanke
middenklassejongeren uit de VS → weinig representatief voor NBM
Foutmarge tot 1,5 jaar leeftijdsverschil
EHRM veroordeelde België in 2025: invasief medisch onderzoek
mag enkel als laatste middel; gesprek en documentatie spelen
primaire rol
o Beslissing Raad Van State 2025: officiële documenten spelen een
doorslaggevende rol
- Gevolgen van foutieve leeftijdsbepaling: verlies van toegang tot voogdij,
aangepaste opvang en onderwijs → gevoelens van machteloosheid, psychosociale
klachten
- NBM mag niet uitgewezen w voor 18 jaar, ongeacht verblijfsstatus
- Bij het bereiken van 18 jaar zonder beslissing of verblijfsvergunning → verplicht
vertrek uit minderjarigenopvang naar volwassenenstructuur
BELGIË ALS TRANSITLAND
Term 'transitmigrant' is niet neutraal: reduceert persoon tot tijdelijke beweging →
risico op beleidsblindheid en ontmenselijking
Voorkeur: "mensen in transit" of "mensen onderweg" →
mensenrechtenperspectief centraal
Realiteit: jongeren verblijven in Brussel, Zeebrugge, langs snelwegen, havens,
soms in parken of kraakpanden
o Vermijden registratie uit angst migratietraject te verstoren of onvoldoende
kennis v rechten
o Risico's: uitbuiting, geweld, mensenhandel, mensensmokkel
DE ICF-KIJK OP NBM
- Bio-psycho-sociaal kader om functioneren van NBM in totaliteit te begrijpen
Verbindt: gezondheidstoestand + functioneren + contextuele factoren
Psychosociale problemen (angst, depressie, PTSS) → beïnvloeden dagelijkse
activiteiten en participatie (bv. school, aansluiting bij leeftijdsgenoten)
3
, Externe factoren: asielprocedures, toegang tot onderwijs, opvangstructuren,
discriminatie
Persoonlijke factoren: leeftijd, copingstijl, migratiemotieven, trauma-ervaringen
Instabiele verblijfsstatus → verhoogde stress → belemmert integratie
Ondersteunend netwerk en veilige woonomgeving → bevordert veerkracht en
herstel
Beperkingen komen nt enkel uit individuele aandoeningen, MR ook uit sociale en
fysieke omgeving → Waardevol referentiekader voor hulpverleners, voogden en
beleidsmakers
2. EPIDEMIOLOGIE
Trends en misvattingen
4 belangrijke conclusies:
1) Verjonging NBM (gemiddelde leeftijd verschoven van 16-17 jaar naar reeds
meer jongeren van 12-13 jaar, bevestigd door Fedasil sinds 2009)
2) Stijging nt geregistreerde NBM en jongeren in transit (schatting ~3.500
NBM in België zonder toegang tot formele opvang)
3) Stijging kindermigratie internationaal (UNICEF 2024: 35,5 miljoen kinderen
op de vlucht wereldwijd = 1 op 66 kinderen; 41% van alle gedwongen
ontheemden zijn kinderen)
4) Impact v comorbiditeit (PTSS, depressie, angststoornissen + lichamelijke
klachten zoals slaapstoornissen, ondervoeding, infecties, chronische pijn
vaak psychosomatisch; psychisch lijden uit zich bij NBM vaak via
lichamelijke klachten of gedrag i.p.v. verbaal; mistrust tegenover
hulpverleners bemoeilijkt diagnostiek)
Implicaties voor begeleiding!
o Aanpassing hv op leeftijd toegang tot jeugdzorg!
o Begeleiding jongeren in transit extra uitdagingen + kwetsbaarheden
o Traumaresponsief handelen
o Kennis v neurodivergentie en ontwikkelingsproblematieken
Bv: herkenning v dyslexie v mensen met migratieachtergrond
Sommige NBM zijn neurodivergent (ASS, ADHD) maar kregen nooit
een formele diagnose belanden sneller in crisissituaties of
justitieel kader
o Holistisch en cultuursensitief handelen
o Samenwerking! (jeugdpsychiatrie + sociale diensten + onderwijs +
voogden: gespecialiseerde organisaties: Minor-Ndako, Solentra, Kinderen
op de vlucht)
OPVANGTEKORTEN
In 2024: ~100 NBM jonger dan 13 jaar in Fedasil-centra, terwijl deze doelgroep
eigenlijk onder verantwoordelijkheid van de Gemeenschappen en jeugdzorg valt
Tekort aan gespecialiseerde opvangplaatsen én aan voogden
Opvangcapaciteit (20.000–30.000 plaatsen/jaar, gemiddeld 90% bezet) staat
structureel onder druk
3. ETIOLOGIE
gedwongen te vluchten uit vrees voor eigen leven
4
