samenvatting ontwikkelingspsychologie deel 2 2025/2026 (2e bachelor KU Leuven)

ONTWIKKELINGS-
PSYCHOLOGIE DEEL 2




Lune Beks
SAMENVATTING ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE DEEL 2
Gedoceerd door R. Krampe

,Inhoud
levensloopperspectief......................................................................................................... 2
Adolescentie (deel 1): lichamelijke en emotionele ontwikkeling.........................................4
Adolescentie (deel 2): neurocognitieve veranderingen en gevolgen voor identiteit en
risicogedrag...................................................................................................................... 12
Internet, smartphones, sociale media en hun invloed op neurocognitieve en emotionele
ontwikkeling bij adolescenten en jongvolwassenen..........................................................18
jongvolwassenheid (deel 1): lichamelijke en sociale ontwikkeling....................................26
Jongvolwassenheid deel 2................................................................................................. 34
Intelligentie doorheen de levensloop: methodologische problemen.................................40
Middelbare volwassenheid: lichamelijke en cognitieve ontwikkeling................................45
Middelbare volwassenheid deel 2: hersenontwikkeling en sociaal-emotionele ontwikkeling
......................................................................................................................................... 52
Late volwassenheid deel 1................................................................................................ 58
Late volwassenheid: hersenontwikkeling.......................................................................62
Late volwassenheid: dementie, sociale en emotionele ontwikkeling.................................68




1

, ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
LEVENSLOOPPERSPECTIEF

Levensloop verdelen in periodes

- Opleiding duurt langer  adolescentie duurt steeds langer
- We verwachten ingewikkeldere persoonlijkheidsidentificaties 
adolescentie langer

Ontwikkelingstaken= reeks van vaardigheden en vermogens dat mensen
ontwikkelen doorheen levensloop

- Hangen af van leeftijd
- Definiëren periodes
- Hangt ook af van context bv. isolatie, blindheid, Afrikaanse omgeving
- Bronnen ontwikkelingstaken (waar hangen ze vanaf)
o Lichamelijke/ biologische rijping
o Individuele doelen en waarden  keuzes job/hobby, familie
stichten,…
 Kunnen ook in conflict gaan
o Culturele/ maatschappelijke verwachtingen  kinderen op
bepaalde leeftijd, leren lezen, financieel onafhankelijk zijn van
partner

Uitdagingen, bepalingen en kansen

- Brein, individuele en sociale cognitie, cultuur  vanuit
levensloopperspectief combinatie van de drie belangrijk
o Havinghurst theorie bemiddeld de 3 bronnen van
ontwikkelingstaken
o We moeten met alle 3 rekening houden, maar invloed kan
verschillen
 Periodes ontwikkeling vaak lukraak bepaald ontwikkelingstaken
belangrijk
o = levensloopperspectief
o Levenslang
 Belangrijkste ontwikkeling wordt vaak
toegeschreven aan kindertijd tot einde adolescentie
 dingen fout gelopen op jonge leeftijd, grote
invloed later in leven
o Toch veel ontwikkeling later in leven
 Snelst groeiende groep zijn 85+-ers (knarren=
mensen boven 100)
o Generatiecontract (doorgeven van ouder op
kind) verandert volledig  gestegen
levensverwachting
 Steeds grotere groep 100+-ers overal in
wereld



2

, o Multidimensioneel en multidirectioneel
 Onderscheid tussen dimensies ontwikkeling:
lichamelijk, cognitief, emotioneel en sociaal  niet
elk domein ontwikkelt even snel
 Tijdens puberteit groot verschil tussen
meisjes en jongens, verschil tussen
lichamelijk en emotioneel/sociaal
 Traditioneel zicht levensloop  gaat vooruit tot
middelbare leeftijd en gaat dan terug achteruit (met
hoogtepunt)
 Reactietijd/verwerkingssnelheid (performance
IQ)  prestatie genormaliseerd op 20 jaar
o IQ is cohort-gebonden
 Verbaal IQ totaal andere richtingen uit dan
andere soorten IQ
 Gemiddeld ervaren jonge mensen veel minder
positieve gevoelens dan ouderen
o Plastisch
 Vaardigheid om te veranderen/leren 
neuroplasticiteit
 Op alle leeftijden beschikken we over ruimte voor
verandering en verbetering
 Old-age dependency ratio: mensen afhankelijk van
pensioen delen door werkende mens  stijgende
ratio mensen afhankelijk van pensioen
 Balans vinden tussen mensen thuis laten
zitten of mensen laten leren om ook op latere
leeftijd een bijdrage te leveren
 Balans tussen jong en oud opnieuw definiëren
 Belang van leren op volwassenheid
 Ontwikkeling deelname “oudere” werkenden in
verschillende landen
o Werkzaamheid vrouw invloed  in oudere
generatie weinig
o In meeste landen werkt maar minder dan de
helft boven bepaalde leeftijd (50)
o Beïnvloed door veelvoudige, interagerende krachten
 Reacties op menopauze  grote verandering in
brein door hormoonboost zoals puberteit
 Individuele verschillen
o Belang van vruchtbaarheid en
attractiviteit
o Symptomen of verwachtingen ervan
 Veel vrouwen ervaren het als klein of geen
probleem
 Jongere generaties aanvaarden eerder




3