Samenvatting Psychologie | Orthopedagogie | Karel de Grote | 2026/27

PSYCHOLOGIE




1

,DEEL 1 – PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP




1 WETENSCHAPPELIJKHEID VAN DE PSYCHOLOGIE

Het verschil tussen psychologie en mensenkennis zit voornamelijk in de
wetenschappelijkheid van de psychologie. Gemeenschappelijk met de mensenkennis is
de interesse in het menselijk gedrag en hoe dat ontstaat




EEN DEFINITIE VAN PSYCHOLOGIE

Psychologie is de wetenschappelijke studie van het gedrag en de onderlinge mentale
processen.

Er zitten 4 belangrijke elementen in deze definitie:

- De wetenschappelijkheid
- De studie
- Het gedrag
- De mentale processen




WAT MAAKT PSYCHOLOGIE TOT EEN WETENSCHAP


CRITERIA

Uitspraken worden meestal als wetenschappelijk gezien als ze voldoen aan de volgende
drie criteria

- De gegevens moeten objectief waarneembaar zijn: de bevindingen zijn
onafhankelijk van de onderzoeker die de fenomenen waarneemt. Iedereen zou tot
dezelfde bevindingen komen als dezelfde onderzoeksmethode zou gebruikt
worden
- Ze moeten het resultaat zijn van een systematische observatie. Dat wil onder
andere zeggen dat de wetenschapper de methode van observatie op voorhand
vastlegt en beschrijft waardoor hij of iemand anders die observatie kan herhalen.
- De uitspraken moeten éénduidig zijn: de vastgestelde feiten moeten zo worden
uitgelegd, dat andere verklaringen voor hetzelfde verband uitgesloten worden




2

,WETENSCHAPPELIJKE METHODE

De wetenschappelijke methode bestaat uit 5 stappen. Bestaat om een psychologische
theorie te toetsen, volgens Zimbardo.

1. Het ontwikkelen van een hypothese
2. Een verband onderzoeken in een gecontroleerd experiment
3. Verzamelen van de onderzoeksresultaten op een objectieve manier
4. Analyse van de gegevens
5. Bekendmaken en bediscussiëren van de resultaten
o Representativiteit
o Significantie
o Betrouwbaar
o Validiteit




DOELSTELLINGEN VAN DE PSYCHOLOGIE

Doel dat verschillend is voor de theoretische en toegepaste psychologie

- Theoretische psychologie

In de theoretische psychologie is de wetenschappelijke werkwijze belangrijk. Doel is
algemene uitspraken of wetmatigheden over gedragingen te formuleren

Doelstellingen:

 Beschrijven
 Verklaren
 Voorspellen



- Toegepaste psychologie

In de toegepaste psychologie wil men vooral het gedrag gaan beïnvloeden. Je gaat op
kritische wijze kennisnemen van de theorieën om die dan op een kritische wijze toe te
passen.




3

, EEN DEFINITIE VAN GEDRAG

Het tweede belangrijke element in de definitie is ‘de bestudering van gedrag’

Definitie - Gedrag is een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus




ONDERSCHEID BETEKENISLOZE EN ZINVOLLE STIMULUS EN REACTIE

We maken een onderscheid tussen een betekenisloze stimulus en zinvolle stimulus; de
persoon heeft betekenis gegeven aan de stimulus

Voorbeeld:

- Er is veel wind
- Ik vind veel wind onaangenaam

Anderzijds maken we ook een onderscheid tussen een automatische fysiologische reactie
en de zinvolle reactie of reactie die de persoon bewust of onbewust gekozen heeft

Voorbeeld:

- Ik krijg kippenvel van de sensatie van de wind op mijn huid (fysiologische reactie)
- Ik blijf niet stilstaan in die wind, ik wandel naar een aangenamere plek (zinvolle
reactie)




ONDERSCHEID OBJECTIEF WAARNEEMBAAR EN INTERPRETATIE

Er wordt een duidelijk verschil gemaakt tussen dat deel dat objectief waarneembaar is en
waar we interpreteren of voort moeten gaan op subjectieve informatie die de persoon ons
geeft.

Stimulus en fysiologische reacties zijn objectief waarneembare aspecten (niet altijd
waarneembaar met het blote oog, bv hartslag)

Welke interne processen maken dat een stimulus omgezet wordt in een zinvolle situatie
en dan leidt tot een zinvolle reactie, behoort niet tot dat objectieve waarneembare
terrein. We gaan interpreteren of moeten meer informatie krijgen. Heel vaak gaan we



4