Hoofdstuk 3
3: Van Gend en Loos
Onderwerp: verticale rechtstreekse werking van Unierecht
Rechtsregel: Unierecht kan rechtstreeks rechten en plichten creëren voor particulieren als
de bepaling voldoende duidelijk, nauwkeurig en onvoorwaardelijk is.
6: Costa/ENEL
Onderwerp : voorrang Unierecht
Rechtsregel: Unierecht heeft voorrang op strijdig nationaal recht, lidstaten kunnen zich niet
beroepen op later nationaal recht om Unieverplichtingen te ontlopen
10: Internationale Handelsgesellschaft
Onderwerp: voorrang van Unierecht tegenover Grondwettelijk recht + bescherming
grondrechten
Rechtsregel: de voorrang van Unierecht geldt zelfs tegenover nationale grondwettelijke
bepalingen en grondrechten. + De eerbiediging van de grondrechten maakt een bestanddeel
uit van de algemene rechtsbeginselen.
18: Van Duyn
Onderwerp: verticale rechtstreekse werking Unierecht
Rechtsregel: artikel 45 VEU waarin het beginsel van vrije verkeer van werknemers is
neergelegd, doet voor particulieren rechtstreeks rechten ontstaan.
21: Defrenne
Onderwerp: horizontale rechtstreekse werking Unierecht
Rechtsregel: Het verbod op loondiscriminatie op grond van geslacht heeft rechtstreekse
werking, ook in horizontale verhoudingen.
29: Simmenthal
Onderwerp: Voorrang van EU-recht
Rechtsregel: Een nationale rechter moet strijdig nationaal recht buiten toepassing laten, ook
als dat recht later is vastgesteld.
53: Les Verts
Onderwerp: Rechtsstaat van de EU
Rechtsregel: EU-instellingen zijn onderworpen aan rechterlijke toetsing; de EU is een
rechtsgemeenschap.
,69: Factortame
Onderwerp: Voorrang en effectieve rechtsbescherming
Rechtsregel: Nationale rechters moeten nationale bepaling buiten toepassing laten indien
die hem belet om voorlopige maatregelen te nemen.
76: ERT
Onderwerp: bescherming van grondrechten
Rechtsregel: grondrechten zoals art. 10 EVRM worden beschouwd als fundamentele rechten
die een integrerend deel uitmaken van de algemene rechtsbeginselen.
96: Europees Parlement/Raad
Onderwerp: beginsel van loyale samenwerking
Rechtsregel: EU-instellingen mogen elkaar niet tegenwerken, anders wordt dit beginsel
geschonden. Het EP deed dit doordat het zijn rol in de raadplegingsprocedure niet zodanig
uitoefende dat de Raad de wetgevingsprocedure normaal en tijdig kon afronden, waardoor
de besluitvorming werd belemmerd.
104: Advies 2/94
Onderwerp: attributiebeginsel (352 VWEU)
Rechtsregel: De EU heeft zonder verdragswijziging geen bevoegdheid om tot het EVRM toe
te treden, dit zou de grenzen van art. 352 VWEU overschrijden.
220: Parlement/Raad
Onderwerp: attributiebeginsel (art. 5 VEU)
Rechtsregel: De rechtsgrondslag van een EU-handeling moet berusten op objectieve
factoren zoals doel en inhoud.
223: Åkerberg Fransson
Onderwerp: Handvest van de grondrechten (art. 6, lid 1 VEU)
Rechtsregel: Het Handvest is van toepassing wanneer een nationale maatregel binnen het
toepassingsgebied van Unierecht valt.
224: Melloni
Onderwerp: geen uitzondering op de voorrang van het Unierecht
Rechtsregel: Lidstaten mogen geen hogere nationale grondrechtelijke bescherming
toepassen als dit de voorrang, eenheid of werking van EU-recht aantast.
227: Inuit
Onderwerp: EU is rechtsgemeenschap
, Rechtsregel: de EU is een unie die wordt beheerst door het recht.
232: AMS
Onderwerp: Horizontale werking Handvest
Rechtsregel: Niet elke bepaling van het Handvest heeft op zichzelf horizontale rechtstreekse
werking, waaronder art. 27.
245: Raad/Commissie
Onderwerp: beginsel van institutioneel evenwicht (art. 13 VEU)
Rechtsregel: ingevolge het beginsel van institutioneel evenwicht beschikt de Commissie niet
over een vetorecht in het wetgevingsproces en heeft die een motiveringsplicht.
257: Polen/Europees Parlement en Raad
Onderwerp: evenredigheids- en attributiebeginsel (art. 5 VEU)
Rechtsregel: EU-wetgeving is niet onevenredig zolang geschikt en noodzakelijk is in
verhouding tot het nagestreefde doel, het loutere feit dat een wetgevende handeling van de
Unie de ene lidstaat meer kan raken dan de andere is geen schending van het
evenredigheidsbeginsel.
Het subsidiariteitsbeginsel is gerespecteerd wanneer de EU-wetgever voldoende motiveert
dat uniforme EU-regelgeving noodzakelijk is om versnippering in de interne markt te
vermijden.
275: Commissie/Raad
Onderwerp: attributiebeginsel (art. 5 VEU)
Rechtsregel: De vermelding van de rechtsgrondslag is vereist in licht van het beginsel van
bevoegdheidstoebedeling, de keuze van de juiste rechtsgrondslag is van constitutioneel
belang.
281: ASJP
Onderwerp: beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming
Rechtsregel: Artikel 19 VEU vertrouwt rechterlijk toezicht op eerbiediging van rechtsorde
van de Unie niet alleen toe aan het Hof maar ook aan de rechters van de lidstaten.
286: Egenberger
Onderwerp: rechtstreekse werking Handvest
Rechtsregel: Nationale rechters moeten strijdige nationale regels buiten toepassing laten
wanneer een rechtstreeks werkend grondrecht uit het Handvest wordt geschonden.
3: Van Gend en Loos
Onderwerp: verticale rechtstreekse werking van Unierecht
Rechtsregel: Unierecht kan rechtstreeks rechten en plichten creëren voor particulieren als
de bepaling voldoende duidelijk, nauwkeurig en onvoorwaardelijk is.
6: Costa/ENEL
Onderwerp : voorrang Unierecht
Rechtsregel: Unierecht heeft voorrang op strijdig nationaal recht, lidstaten kunnen zich niet
beroepen op later nationaal recht om Unieverplichtingen te ontlopen
10: Internationale Handelsgesellschaft
Onderwerp: voorrang van Unierecht tegenover Grondwettelijk recht + bescherming
grondrechten
Rechtsregel: de voorrang van Unierecht geldt zelfs tegenover nationale grondwettelijke
bepalingen en grondrechten. + De eerbiediging van de grondrechten maakt een bestanddeel
uit van de algemene rechtsbeginselen.
18: Van Duyn
Onderwerp: verticale rechtstreekse werking Unierecht
Rechtsregel: artikel 45 VEU waarin het beginsel van vrije verkeer van werknemers is
neergelegd, doet voor particulieren rechtstreeks rechten ontstaan.
21: Defrenne
Onderwerp: horizontale rechtstreekse werking Unierecht
Rechtsregel: Het verbod op loondiscriminatie op grond van geslacht heeft rechtstreekse
werking, ook in horizontale verhoudingen.
29: Simmenthal
Onderwerp: Voorrang van EU-recht
Rechtsregel: Een nationale rechter moet strijdig nationaal recht buiten toepassing laten, ook
als dat recht later is vastgesteld.
53: Les Verts
Onderwerp: Rechtsstaat van de EU
Rechtsregel: EU-instellingen zijn onderworpen aan rechterlijke toetsing; de EU is een
rechtsgemeenschap.
,69: Factortame
Onderwerp: Voorrang en effectieve rechtsbescherming
Rechtsregel: Nationale rechters moeten nationale bepaling buiten toepassing laten indien
die hem belet om voorlopige maatregelen te nemen.
76: ERT
Onderwerp: bescherming van grondrechten
Rechtsregel: grondrechten zoals art. 10 EVRM worden beschouwd als fundamentele rechten
die een integrerend deel uitmaken van de algemene rechtsbeginselen.
96: Europees Parlement/Raad
Onderwerp: beginsel van loyale samenwerking
Rechtsregel: EU-instellingen mogen elkaar niet tegenwerken, anders wordt dit beginsel
geschonden. Het EP deed dit doordat het zijn rol in de raadplegingsprocedure niet zodanig
uitoefende dat de Raad de wetgevingsprocedure normaal en tijdig kon afronden, waardoor
de besluitvorming werd belemmerd.
104: Advies 2/94
Onderwerp: attributiebeginsel (352 VWEU)
Rechtsregel: De EU heeft zonder verdragswijziging geen bevoegdheid om tot het EVRM toe
te treden, dit zou de grenzen van art. 352 VWEU overschrijden.
220: Parlement/Raad
Onderwerp: attributiebeginsel (art. 5 VEU)
Rechtsregel: De rechtsgrondslag van een EU-handeling moet berusten op objectieve
factoren zoals doel en inhoud.
223: Åkerberg Fransson
Onderwerp: Handvest van de grondrechten (art. 6, lid 1 VEU)
Rechtsregel: Het Handvest is van toepassing wanneer een nationale maatregel binnen het
toepassingsgebied van Unierecht valt.
224: Melloni
Onderwerp: geen uitzondering op de voorrang van het Unierecht
Rechtsregel: Lidstaten mogen geen hogere nationale grondrechtelijke bescherming
toepassen als dit de voorrang, eenheid of werking van EU-recht aantast.
227: Inuit
Onderwerp: EU is rechtsgemeenschap
, Rechtsregel: de EU is een unie die wordt beheerst door het recht.
232: AMS
Onderwerp: Horizontale werking Handvest
Rechtsregel: Niet elke bepaling van het Handvest heeft op zichzelf horizontale rechtstreekse
werking, waaronder art. 27.
245: Raad/Commissie
Onderwerp: beginsel van institutioneel evenwicht (art. 13 VEU)
Rechtsregel: ingevolge het beginsel van institutioneel evenwicht beschikt de Commissie niet
over een vetorecht in het wetgevingsproces en heeft die een motiveringsplicht.
257: Polen/Europees Parlement en Raad
Onderwerp: evenredigheids- en attributiebeginsel (art. 5 VEU)
Rechtsregel: EU-wetgeving is niet onevenredig zolang geschikt en noodzakelijk is in
verhouding tot het nagestreefde doel, het loutere feit dat een wetgevende handeling van de
Unie de ene lidstaat meer kan raken dan de andere is geen schending van het
evenredigheidsbeginsel.
Het subsidiariteitsbeginsel is gerespecteerd wanneer de EU-wetgever voldoende motiveert
dat uniforme EU-regelgeving noodzakelijk is om versnippering in de interne markt te
vermijden.
275: Commissie/Raad
Onderwerp: attributiebeginsel (art. 5 VEU)
Rechtsregel: De vermelding van de rechtsgrondslag is vereist in licht van het beginsel van
bevoegdheidstoebedeling, de keuze van de juiste rechtsgrondslag is van constitutioneel
belang.
281: ASJP
Onderwerp: beginsel van daadwerkelijke rechtsbescherming
Rechtsregel: Artikel 19 VEU vertrouwt rechterlijk toezicht op eerbiediging van rechtsorde
van de Unie niet alleen toe aan het Hof maar ook aan de rechters van de lidstaten.
286: Egenberger
Onderwerp: rechtstreekse werking Handvest
Rechtsregel: Nationale rechters moeten strijdige nationale regels buiten toepassing laten
wanneer een rechtstreeks werkend grondrecht uit het Handvest wordt geschonden.
