Samenvatting Ethiek 2VRK20

ETHIEK
RELIGIE

VERKENNEN THEMA LEVENSBESCHOUWING
We moeten meer praten over zingeving  verschil cultuur en religie is te weinig gekend,
levensbeschouwelijke diversiteit

Vragen als invalhoek

1) Wat is levensbeschouwelijke diversiteit?
2) Hoe omgaan met levensbeschouwelijke diversiteit?
3) Waar zie je levensbeschouwelijke diversiteit in onze samenleving?

WAT IS LEVENSBESCHOUWELIJKE DIVERSITEIT?
Global ethics

 Je zult niet doden
 Je zult niet stelen
 Je zult niet liegen
 Oproep tot sociaal engagement
 Gebruik van rituelen…

Diversiteit

 Niet religieuze levensbeschouwingen
o Atheïsme (ontkenning godsbestaan)
o Humanisme-vrijzinnigen (klemtoon op vrijheid en denkvermogen vd mens zelf)
o Boeddhisme (soort persoonlijke bevrijdingsleer)
 Polytheïstische religiositeit (=veelgodendom)
o Natuurreligies, animisme (geloof in hogere krachten, goden, demonen, geesten)
o Hindoeïsme (geloof in Brahma, Vishnoe en Shiva en de kringloop der
wedergeboorten)
 Monotheïsme
o Jodendom, Christendom, Islam (hetzelfde genetisch materiaal (god) maar toch een
fundamenteel verschil tussen deze godsdiensten)

Is iedereen gelovig?

 Ja en nee, niet iedereen is religieus of god-gelovig maar iedereen heeft een bepaalde
overtuiging of “geloof”
 Dit al dan niet in de vorm van een spirituele dimensie

Komen alle religies/levensbeschouwingen uiteindelijk op hetzelfde neer?

 Ja en nee, op een bepaald niveau zijn alle religies gelijk
 Gaat dan over universeel humanisme uitgedrukt in waardenze delen global ethics
(gedragscode)
 Global ethics worden niet gebruikt bij vroedvrouwen, wij spreken van “internationale
ethische code voor vroedvrouwen”

,HOE ERMEE OMGAAN?
Zijn alle geloofsovertuigingen gelijkwaardig?

 Ja en nee, iedereen mag zijn eigen geloofsovertuiging hebben maar ik hoef niet met ieders
overtuiging akkoord gaan
 Hoe je ermee omgaat kan in 3 mogelijke houdingen:

3 mogelijke houdingen

 Onverschillig, relativerend (relativisme): het maakt me niet uit wat je gelooft of niet
(momenteel de meest dominante visie in het westen)
 Fundamentalistisch, exclusivistisch (exclusivisme): alleen mijn overtuiging is de enige ware
(je bent trots over je geloof, alles wat je verder doet met je leven past binnen je geloof en je
wilt alles vertellen over je geloof tegen iedereen waarom dit het beste geloof is)
o Is de lastigste houding
 Dialoog vanuit het verschil: grondhouding waarbij men communiceert vanuit de eigen
traditie met respect voor de ander (je ziet het verschil en je wilt hierover praten)

WAAR ZIE JE LEVENSBESCHOUWELIJKE DIVERSITEIT?
Gebedsruimten en erkende erediensten in België

 Israëlische/joodse 1808
 Rooms-Katholiek 1831
 Anglicaanse 1835
 Protestantse-evangelische 1876 en gewijzigd in 2000
 Islamitische 1974
 Orthodoxe 1985
 Niet confessionele zedenleer 2002
 Boeddhisme sinds 17/03/2023
 Hindoeïsme lopende zaak via wetsvoorstel uit 2019

Officiële verlofdagen/religieuze feesten

 Hoe is alles geregeld? Rond de feestdagen van het katholieke geloof
 Hoe zijn de schoolvakanties bepaald? Rond de feestdagen van het katholieke geloof
 Belang voor verlofdagen op het werk?

,ZINGEVING IN DE 21 S T E EEUW

EEN GLIMP VAN DE DIVERSITEIT
Flexibel zoekend zijn  Zie vervolg (veel mensen zijn flexibel zoekend)

Bewuste keuze

 Orthodoxie/orthopraxie
o Orthodoxie = inhoud en kennis/theorie ken je heel duidelijk
o Orthopraxie = rituelen/voorschriften, de praktijk die bij de religie hoort volgen
 Koppeling aan identiteit
 Fundamentalisme ≠ Terrorisme
(fundamentalisten zijn niet terroristen maar terroristen zijn wel fundamentalisten)
o Een paar kenmerken:
 Authenticiteit
 Verlangen naar oer-geloof
 Geen invloeden van buitenaf
 Gelijkheid van alle gelovigen voor hun God
 Sociaal engagement van het individu

FLEXIBEL GELOVEN
Heropleving van het religieus bewustzijn  zoektocht naar zingeving  complex fenomeen

Diverse termen (voor deze vorm van religie) Kenmerken

 Meervoudige religiositeit (verbonden  ‘Goddelijke’ als immanente kracht
voelen met meerdere religies)  Zelfbewustzijn staat centraal
 Zinzoekers (proeven van alles)  Eigen keuze
 Spirituelen  Belang van biografie (bij mensen die
 Relishoppen (proeven van alles zoals heel bewust gekozen heeft hiervoor
shoppen) gaan dit heel bewust verwoorden bij
 Levensbeschouwelijke identiteiten het leren kennen van deze persoon)
 Authentiek geloof
 Openheid en reflectie
 Zoektocht

VERDIEPING
 Manuela Kalsky, (2014). Flexibel geloven. Zingeving voorbij de grenzen van religies.
Vlught: Skandalon
 Joantine Berghuijs (2018) meervoudige religiositeit. Spirituele openheid en creativiteit onder
Nederlanders. Amsterdam: AUP Algemeen
 Willemijn Dicke (2019). De sjamaan en ik. Een nuchter geestig verslag van een zoektocht
naar zingeving. Amsterdam: Prometheus
 Via google: video’s nieuwe spiritualiteit

, INTERN PLURALISME
= Diversiteit binnen elke levensbeschouwing

 ben je heel hard gelovig, alle regels volgen of juist gedeeltelijk
 geen 2 personen zijn hetzelfde
 dit is binnen elke levensbeschouwing/religie

RELIGIOSITEIT ZONDER GELOOF
 ietsisme = brede term = niet geloven in god maar wel dat er iets is
 Pelgrimeren = nieuwe spirituele zoektochten, al dan niet gekoppeld aan pelgrimstochten
 Meditatie/onthaasten = spirituele bewogenheid is de basis
 Mindfulness = bij de essentie van het menselijke te komen, is een nieuw humanisme

AANTREKKINGSKRACHT VAN HET BOEDDHISME
 Psychologische benadering
 Positief mensbeeld
 Nooit concurrerend
 Weinig regels, geen instituut en geen hiërarchie
 Link naar het brede woord ‘spiritualiteit’

DUS RELIGIE VERDWIJNT NIET…
2 invalshoeken

 Secularisering (= de kerk en religie verliezen hun greep op de maatschappij en individu, het
meer werelds worden van de wereld) is niet het einde van de religie geworden
 Huidig geestelijk klimaat van privatisering, individualisering en ont-traditionalisering

FLEXIBEL GELOVEN IN DIGITALE TRANSITIE, HET NIEUWE NORMAAL?
 Commerciële spiritualiteit
 Welness
 Apps
 Podcasts, digitale retraites, youtube,…




ETHIEK EN RELIGIE/LEVENSBESCHOUWING