de psycholoog in de organisatie
BLOK 1 – de arbeidsmarkt
1.1 DE ARBEIDSMARKT: VRAAG EN AANBOD
1.1.1 arbeidsmarkt
1.1.1.1 functie van vraag en aanbod
• arbeidsmarkt is vergelijkbaar met elke andere markt
o spel tussen vraag & aanbod
o onderhandeling tussen vragers & aanbieders bepaalt de prijs
o het compromis is de prijsbepaling
§ aanbod > vraag: prijs ↓
§ aanbod < vraag: prijs ↑
• arbeidsmarkt = geheel van vraag naar en aanbod van arbeid
o vraag naar: werkgelegenheid – (bedrijven, overheden, non-profit, …)
o aanbod van: beroepsbevolking – (werknemers, werkzoekenden, jobstudenten, …)
1
,de psycholoog in de organisatie
• loon is ook een spel tussen vraag & aanbod: onderhandeling werkgever – werknemer
o aanbod > vraag: ruime arbeidsmarkt
§ te veel werkzoekenden, te weinig beschikbare vacatures
o aanbod < vraag: krappe arbeidsmarkt
§ te weinig werkzoekenden, te veel beschikbare vacatures
• op dit moment in Vlaanderen: eerder een krappe arbeidsmarkt
o cf. discussie rond beroepsinactiviteit: weinig mensen op zoek naar een job
o OH kijkt naar andere doelgroepen zoals beroepsinactieven (oa huisvrouwen)
o gevolg krappe arbeidsmarkt: WN heeft meeste macht, sterkste onderhandelingspositie
§ cf. loonsstijging: startersloon in 2 jaar 17% hoger
§ startende WNs profiteren van krappe arbeidsmarkt
1.1.1.2 verschuiving in vraag
• recent: vraag naar arbeid ↑
o owv sterke economische groei (post-covid herstel)
o … maar remt af owv onzekere internationale context: onzekerheid à risico-aversie
impact van AI?
de komst van AI zal een eTect hebben op de arbeidsmarkt: de vraag naar arbeid…
drie perspectieven:
zal stijgen optimist
(jobs zullen ontstaan)
zal dalen pessimist
(jobs zullen verdwijnen)
zal gelijk blijven scepticist / realist
(jobs zullen veranderen, ontstaan + verdwijnen)
• antwoord nog niet geweten, verschillende mogelijke scenario’s
• uitkomst ligt deels in onze eigen handen
o het scenario dat de meeste medestanders vindt zal uitkomen
o scenario’s zijn niet vrijblijvend: mensen handelen naar scenario waarin ze geloven
§ vb: “In de VS spreken analisten van een ‘white-collar meltdown’, waarbij vooral
kantoorfuncties onder druk komen te staan. Bedrijven schrappen banen of
stellen aanwervingen uit, in afwachting van meer duidelijkheid over de
economische vooruitzichten. Een belangrijke factor is de opmars van AI.”
o momenteel pessimistisch scenario meest populair in media (jobonzekerheid)
o verschillende mensen hebben belang om bep. scenario naar voren te schuiven
§ cf. optimistisch scenario vnl. gepusht door AI-ontwikkelaars
2
,de psycholoog in de organisatie
specifiek voor psychologenjobs: “zitten we binnenkort allemaal bij de AI-therapeut?”
in welke mate kan je ChatGPT gebruiken als psycholoog? argumenten per scenario:
OPTIMIST PESSIMIST SCEPTICIST / REALIST
AI verhoogt de vraag AI maakt overbodig het zal wel meevallen
AI verhoogt eTiciëntie AI tools kunnen jobs deels AI is aanvulling, geen
(bv. administratie) waardoor vervangen (bv. selectie, vervanging
psychologen meer cliënten therapie, data-analyse), zeker
aankunnen bij niet-complexe vragen (HR)
AI werkt drempelverlagend: AI als kostenbesparend AI creëert nieuwe uitdagingen
meer mensen zoeken hulp (bv. eerste triage van patiënten (bv. privacy, bias, …) die
of sollicitanten) psychologen moeten managen
technostress verhoogt
mentale problemen, dus meer
werk
1.1.1.3 verschuiving in aanbod
• recent: aanbod van arbeid ↓
o owv twee demografische verschuivingen: vergrijzing en ontgroening
§ vergrijzing: veel mensen stromen uit
- door stijgende levensduur
- groeiende groep WNs die uitstroomt
- grote vervangingsvraag: WNs die op pensioen gaan vervangen
§ ontgroening: weinig mensen stromen in
- minder jongeren op de arbeidsmarkt
- jongeren later op de arbeidsmarkt: meer en langer studeren
• probleem op maatschappelijk niveau: werk draagt bij aan sociale zekerheid, nu onder druk
o cf. demografische afhankelijkheidsratio: hoeveel mensen zijn er die kunnen werken
(= draagkracht)? en hoeveel mensen moeten zij ondersteunen (= draaglast)?
§ draagkracht = bevolking binnen arbeidsleeftijd, bijdragen aan sociale zekerheid
§ draaglast = bevolking buiten arbeidsleeftijd, ondersteuning sociale zekerheid
- mensen te oud om te werken
- mensen te jong om te werken
3
,de psycholoog in de organisatie
1.1.2 mismatch
er is altijd mismatch, een evenwichtige arbeidsmarkt komt zelden voor
kwantitatieve mismatch kwalitatieve mismatch
onevenwicht in kwantiteit (aantal) tussen onevenwicht in kwaliteit (soort) tussen
vraag naar en aanbod van arbeid vraag naar en aanbod van arbeid
arbeidstekort of arbeidsoverschot diploma, competenties, ervaring, attitudes, …
1.1.2.1 kwantitatieve mismatch
• spanningsindicator = # werkzoekend werklozen / # vacatures
• vb: 3x zoveel werkzoekend werklozen dan vacatures -> per openstaande vacature zijn er 3
werkzoekend werklozen
o werkzoekend werklozen = mensen die op dit moment geen job hebben, maar wel
beschikbaar zijn voor werk en naar werk zoeken
o kijken naar specifieke beroepen: hoe ziet arbeidsmarkt eruit voor dit beroep?
§ belangrijk om te weten itv onderhandelingsmarge
§ cf. “beroepen in cijfers, VDAB”
§ vroedkundige (11,65) – leerkracht (2,00) – verpleegkundige (0,45)
- verpleegkunde is het sterkste knelpuntberoep
- vroedkunde populair in media: veel afgestudeerden tov weinig posities
- probleem bij leerkrachten niet voor elk vak en niet in elke regio
§ de spanningsindicator voor het beroep psycholoog…
- is groter dan 1 (momenteel 3,82)
- MAAR: psychologen zijn geen homogene groep (klinisch, onderzoek, …)
4
,de psycholoog in de organisatie
1.1.2.2 kwalitatieve mismatch
• vaak verwachten en vragen WGs heel veel: lat ligt te hoog
o jaren ervaring, tweetaligheid, …
o pas afgestudeerden kunnen dit vaak niet aanbieden
o media profileert dit als een daling van motivatie WNs (MAAR niet waar)
1.1.2.3 knelpuntvacatures en knelpuntberoepen
• gevolg van kwantitatieve en/of kwalitatieve mismatch
• "knelpunt” = beroepen met een stevig tekort, vacatures die niet snel ingevuld geraken
o redenen aanbodzijde:
§ kwantitatief tekort: niet genoeg afgestudeerden
§ kwalitatief tekort: WNs op arbeidsmarkt hebben niet de juiste ervaring, …
o redenen vraagzijde:
§ arbeidsvoorwaarden: sommige beroepen zijn minder aantrekkelijk (loon, uren)
§ selectiegedrag: WGs op zoek naar de “ideale” WN, 50-plussers vallen uit boot
o redenen omgeving:
§ conjunctuur: goede economie à meer jobs (en omgekeerd)
§ demografie: vergrijzing en ontgroening
- ook implicatie op type van jobs dat gecreëerd wordt
- vb: momenteel veel oude mensen -> oogarts wordt knelpuntberoep
§ beleid: wetgeving omtrent jobs
§ onderwijs: inzetten op hoogopgeleiden creëert knelpuntberoepen elders
• wat zijn belangrijke knelpuntberoepen?
o cf. verpleegkundigen, leerkrachten, technische profielen, bakkers, huisartsen,
tandartsen, vrachtwagenchauTeurs, bouwsector, schoonmaak, …
conclusie
1.2 DE VRAAGZIJDE (= WERKGEVERSZIJDE)
wie vraagt er naar werk?
5
,de psycholoog in de organisatie
1.2.1 sectoren
• in onze maatschappij ligt focus sterk op tertiaire sector, cf. kennismaatschappij
• elke sector is een complex systeem
o spreken over bv. “de gezondheidssector” is niet zo evident
§ opsplitsing in kern en ondersteuningsdiensten
§ achterliggende keten
§ sector bepaald door regularisering en structuur eigen aan de sector
• sociale partners = werknemers- en werkgeversorganisaties
o vaak onderverdeeld in sectororganisaties
o cf. ACV, ABVV, ACLVB, UNIZO, VBO, FEB, …
6
,de psycholoog in de organisatie
1.2.2 statuut
werknemer • arbeidscontract met een werkgever
• werkgever oefent gezag uit in ruil voor loon
ambtenaar • vast arbeidscontract of benoeming bij een werkgever die tot de overheid behoort
zelfstandige • zonder arbeidsovereenkomst
statuut is niet zonder gevolg: statuut bepaalt tewerkstelling, voordelen, rechten en plichten, …
• spanning vnl. rond ambtenarenstatuut (stevige hervorming)
o pensioensopbouw was zeer voordelig voor ambtenaren
o positie kan statutair zijn: meer jobzekerheid
o vb: spoorstaking
vaak gemengd statuut: werknemer of ambtenaar zijn in combinatie met privépraktijk als zelfstandige
1.2.3 cijfers werkgelegenheid
1.2.3.1 aantal vacatures
• # vacatures is een functie van de maatschappij
o arbeidsmarkt volgt wat er speelt in de wereld en reageert hier snel en fel op
o vb: bankencrisis 2008, coronacrisis 2020
7
,de psycholoog in de organisatie
PSYCHOLOGEN
• algemeen: duidelijke ↓ # vactures >< psychologen: relatief stabiel # vacatures tot recent ↓
• # vacatures voor beroep van psychologen hoger dan algemeen beeld, hoe komt dit?
o vergrijzing
§ vervangingsvraag
§ specifieke problematieken (rouw, dementie, cognitieve problemen, …):
acute vacatures gericht op oudere bevolking
o beleid
§ grotere inzet op eerstelijnshulp creëert meer vacatures
§ investering OH in terugbetalingsbeleid
§ investering OH in vindplaatsgerichtwerken
- vb NEET-jongeren: jongeren die niet aan het werk zijn of in opleiding zijn,
vallen door de mazen van het net: VDAB kent ze niet, scholen kennen ze
niet, maar is net een groep jongeren die veel ondersteuning nodig heeft
o maatschappelijke veranderingen
§ meer bewustzijn rond mentaal welzijn tijdens COVID
§ stigma verdwenen
1.2.3.2 kenmerken vacatures
verschillende types van jobs gevraagd
• ⟷ vaste jobs (‘vaste circuits’): contract van onbep. duur
• ⟷ tijdelijke jobs (‘tijdelijke circuits’): contract van bep. duur
o bv. voor een aantal maanden of als tijdelijke vervanging van iemand
o externe flexibiliteit door gebruik te maken van tijdelijke contracten
§ nieuwe WNs flexibel aanwerven
§ spelen met hoeveel WNs nodig: tijdelijke WNs aanwerven in periodes van drukte
• arbeidsregime: aantal uren dat je werkt en wanneer (voltijds/deeltijds en dag/ploegen)
o interne flexibiliteit
§ de WNs die je al hebt flexibel inzetten
§ zoals 24/24 draaien met ploegen
PSYCHOLOGEN
• meer tijdelijke contracten bij vacatures voor psychologen dan algemeen beeld
o nieuwe WNs vaak eerst via tijdelijk contract aangeworven
o vrouwelijk beroep dus vaak vervangingscontracten door zwangerschapsverlof
• meer deeltijdse functies bij vacatures voor psychologen dan algemeen beeld
o mentaal relatief zware job
o vaak in combinatie met eigen praktijk
8
,de psycholoog in de organisatie
o vrouwelijk beroep dus vaak deeltijds werken om werk en zorg huishouden te combineren
• beeld afh. van specifieke functie
o onderzoeksjobs zijn bij uitstek tijdelijke jobs (onderzoek is quasi altijd tijdelijk)
o werving en selectie zijn bij uitstek vaste jobs
conclusie
1.3 DE AANBODZIJDE (= BEROEPSBEVOLKING)
wie biedt er werk aan?
1.3.1 structuur
BEROEPSBEVOLKING: BEVOLKING OP BEROEPSLEEFTIJD (20-64 JAAR)
actieve iedereen die iets aan het doen is op de arbeidsmarkt
beroepsbevolking (aan het werken of werk aan het zoeken)
werkend mensen die loon en/of voordelen ontvangen uit arbeid
werkloos zoeken naar werk (aan het solliciteren) én beschikbaar voor werk
(binnen 2 weken), bekend bij RVA en VDAB
—> RVA: administratief orgaan: wie heeft recht op een uitkering?
—> VDAB: intermediair orgaan: matcht beroepen en WNs dmv
bemiddeling, omscholing, …
9
, de psycholoog in de organisatie
niet- mensen die niet beroepsactief zijn
beroepsactieve (MAAR mogelijk wel andere dingen doen: vrijwilligerswerk, zorg, …)
bevolking niet zoekend OF mensen die niet voldoen aan één van de criteria
niet beschikbaar (niet zoekend of niet beschikbaar)
vb: mensen die afgestudeerd zijn en een jaar willen reizen
-> al wel op zoek naar werk maar nog niet beschikbaar
vb: mensen die ontmoedigd zijn doorheen hun zoektocht
door te veel afwijzingen -> zoeken niet meer verder maar
zouden wel ingaan op een job die je ze aanbiedt
niet zoekend EN mensen die niet voldoen aan beide criteria
niet beschikbaar (grootste afstand tot arbeidsmarkt)
vb: huisvrouwen, studenten, arbeidsongeschiktheid,
vervroegd pensioen
1.3.2 in cijfers
• streven naar werkzaamheidsgraad van 80% (= 80% werkenden tov beroepsbevolking)
• huidige werkzaamheidsgraad: 76,8%
• OPGELET: range van leeftijden verschilt sterk (soms al vanaf 15j, soms pas vanaf 20j)
• laatste 10 jaar sterk ingezet op oudere WNs
o vroege uitstroom arbeidsmarkt beperken
o in België een “early exit cultuur”: mensen verwachten dat ze snel op pensioen kunnen
o beleid ingezet op verlengen van loopbaan door pensioensleeftijd te verhogen
o cf. ook kortgeschoolden vaak vervroegd pensioen of uitval door fysiek zware jobs
• werkloosheid vnl. bij jongeren
o inzet op snellere doorstroming: WGs verplicht een percentage jongeren aan te werven
• DUS: beleid handelt obv werkzaamheidsgraden van verschillende groepen
1.3.3 implicatie
• focus van beleid ligt op groep van niet-beroepsactieven
• DOEL: werkzaamheidsgraad verhogen door te focussen op deze groep
10
BLOK 1 – de arbeidsmarkt
1.1 DE ARBEIDSMARKT: VRAAG EN AANBOD
1.1.1 arbeidsmarkt
1.1.1.1 functie van vraag en aanbod
• arbeidsmarkt is vergelijkbaar met elke andere markt
o spel tussen vraag & aanbod
o onderhandeling tussen vragers & aanbieders bepaalt de prijs
o het compromis is de prijsbepaling
§ aanbod > vraag: prijs ↓
§ aanbod < vraag: prijs ↑
• arbeidsmarkt = geheel van vraag naar en aanbod van arbeid
o vraag naar: werkgelegenheid – (bedrijven, overheden, non-profit, …)
o aanbod van: beroepsbevolking – (werknemers, werkzoekenden, jobstudenten, …)
1
,de psycholoog in de organisatie
• loon is ook een spel tussen vraag & aanbod: onderhandeling werkgever – werknemer
o aanbod > vraag: ruime arbeidsmarkt
§ te veel werkzoekenden, te weinig beschikbare vacatures
o aanbod < vraag: krappe arbeidsmarkt
§ te weinig werkzoekenden, te veel beschikbare vacatures
• op dit moment in Vlaanderen: eerder een krappe arbeidsmarkt
o cf. discussie rond beroepsinactiviteit: weinig mensen op zoek naar een job
o OH kijkt naar andere doelgroepen zoals beroepsinactieven (oa huisvrouwen)
o gevolg krappe arbeidsmarkt: WN heeft meeste macht, sterkste onderhandelingspositie
§ cf. loonsstijging: startersloon in 2 jaar 17% hoger
§ startende WNs profiteren van krappe arbeidsmarkt
1.1.1.2 verschuiving in vraag
• recent: vraag naar arbeid ↑
o owv sterke economische groei (post-covid herstel)
o … maar remt af owv onzekere internationale context: onzekerheid à risico-aversie
impact van AI?
de komst van AI zal een eTect hebben op de arbeidsmarkt: de vraag naar arbeid…
drie perspectieven:
zal stijgen optimist
(jobs zullen ontstaan)
zal dalen pessimist
(jobs zullen verdwijnen)
zal gelijk blijven scepticist / realist
(jobs zullen veranderen, ontstaan + verdwijnen)
• antwoord nog niet geweten, verschillende mogelijke scenario’s
• uitkomst ligt deels in onze eigen handen
o het scenario dat de meeste medestanders vindt zal uitkomen
o scenario’s zijn niet vrijblijvend: mensen handelen naar scenario waarin ze geloven
§ vb: “In de VS spreken analisten van een ‘white-collar meltdown’, waarbij vooral
kantoorfuncties onder druk komen te staan. Bedrijven schrappen banen of
stellen aanwervingen uit, in afwachting van meer duidelijkheid over de
economische vooruitzichten. Een belangrijke factor is de opmars van AI.”
o momenteel pessimistisch scenario meest populair in media (jobonzekerheid)
o verschillende mensen hebben belang om bep. scenario naar voren te schuiven
§ cf. optimistisch scenario vnl. gepusht door AI-ontwikkelaars
2
,de psycholoog in de organisatie
specifiek voor psychologenjobs: “zitten we binnenkort allemaal bij de AI-therapeut?”
in welke mate kan je ChatGPT gebruiken als psycholoog? argumenten per scenario:
OPTIMIST PESSIMIST SCEPTICIST / REALIST
AI verhoogt de vraag AI maakt overbodig het zal wel meevallen
AI verhoogt eTiciëntie AI tools kunnen jobs deels AI is aanvulling, geen
(bv. administratie) waardoor vervangen (bv. selectie, vervanging
psychologen meer cliënten therapie, data-analyse), zeker
aankunnen bij niet-complexe vragen (HR)
AI werkt drempelverlagend: AI als kostenbesparend AI creëert nieuwe uitdagingen
meer mensen zoeken hulp (bv. eerste triage van patiënten (bv. privacy, bias, …) die
of sollicitanten) psychologen moeten managen
technostress verhoogt
mentale problemen, dus meer
werk
1.1.1.3 verschuiving in aanbod
• recent: aanbod van arbeid ↓
o owv twee demografische verschuivingen: vergrijzing en ontgroening
§ vergrijzing: veel mensen stromen uit
- door stijgende levensduur
- groeiende groep WNs die uitstroomt
- grote vervangingsvraag: WNs die op pensioen gaan vervangen
§ ontgroening: weinig mensen stromen in
- minder jongeren op de arbeidsmarkt
- jongeren later op de arbeidsmarkt: meer en langer studeren
• probleem op maatschappelijk niveau: werk draagt bij aan sociale zekerheid, nu onder druk
o cf. demografische afhankelijkheidsratio: hoeveel mensen zijn er die kunnen werken
(= draagkracht)? en hoeveel mensen moeten zij ondersteunen (= draaglast)?
§ draagkracht = bevolking binnen arbeidsleeftijd, bijdragen aan sociale zekerheid
§ draaglast = bevolking buiten arbeidsleeftijd, ondersteuning sociale zekerheid
- mensen te oud om te werken
- mensen te jong om te werken
3
,de psycholoog in de organisatie
1.1.2 mismatch
er is altijd mismatch, een evenwichtige arbeidsmarkt komt zelden voor
kwantitatieve mismatch kwalitatieve mismatch
onevenwicht in kwantiteit (aantal) tussen onevenwicht in kwaliteit (soort) tussen
vraag naar en aanbod van arbeid vraag naar en aanbod van arbeid
arbeidstekort of arbeidsoverschot diploma, competenties, ervaring, attitudes, …
1.1.2.1 kwantitatieve mismatch
• spanningsindicator = # werkzoekend werklozen / # vacatures
• vb: 3x zoveel werkzoekend werklozen dan vacatures -> per openstaande vacature zijn er 3
werkzoekend werklozen
o werkzoekend werklozen = mensen die op dit moment geen job hebben, maar wel
beschikbaar zijn voor werk en naar werk zoeken
o kijken naar specifieke beroepen: hoe ziet arbeidsmarkt eruit voor dit beroep?
§ belangrijk om te weten itv onderhandelingsmarge
§ cf. “beroepen in cijfers, VDAB”
§ vroedkundige (11,65) – leerkracht (2,00) – verpleegkundige (0,45)
- verpleegkunde is het sterkste knelpuntberoep
- vroedkunde populair in media: veel afgestudeerden tov weinig posities
- probleem bij leerkrachten niet voor elk vak en niet in elke regio
§ de spanningsindicator voor het beroep psycholoog…
- is groter dan 1 (momenteel 3,82)
- MAAR: psychologen zijn geen homogene groep (klinisch, onderzoek, …)
4
,de psycholoog in de organisatie
1.1.2.2 kwalitatieve mismatch
• vaak verwachten en vragen WGs heel veel: lat ligt te hoog
o jaren ervaring, tweetaligheid, …
o pas afgestudeerden kunnen dit vaak niet aanbieden
o media profileert dit als een daling van motivatie WNs (MAAR niet waar)
1.1.2.3 knelpuntvacatures en knelpuntberoepen
• gevolg van kwantitatieve en/of kwalitatieve mismatch
• "knelpunt” = beroepen met een stevig tekort, vacatures die niet snel ingevuld geraken
o redenen aanbodzijde:
§ kwantitatief tekort: niet genoeg afgestudeerden
§ kwalitatief tekort: WNs op arbeidsmarkt hebben niet de juiste ervaring, …
o redenen vraagzijde:
§ arbeidsvoorwaarden: sommige beroepen zijn minder aantrekkelijk (loon, uren)
§ selectiegedrag: WGs op zoek naar de “ideale” WN, 50-plussers vallen uit boot
o redenen omgeving:
§ conjunctuur: goede economie à meer jobs (en omgekeerd)
§ demografie: vergrijzing en ontgroening
- ook implicatie op type van jobs dat gecreëerd wordt
- vb: momenteel veel oude mensen -> oogarts wordt knelpuntberoep
§ beleid: wetgeving omtrent jobs
§ onderwijs: inzetten op hoogopgeleiden creëert knelpuntberoepen elders
• wat zijn belangrijke knelpuntberoepen?
o cf. verpleegkundigen, leerkrachten, technische profielen, bakkers, huisartsen,
tandartsen, vrachtwagenchauTeurs, bouwsector, schoonmaak, …
conclusie
1.2 DE VRAAGZIJDE (= WERKGEVERSZIJDE)
wie vraagt er naar werk?
5
,de psycholoog in de organisatie
1.2.1 sectoren
• in onze maatschappij ligt focus sterk op tertiaire sector, cf. kennismaatschappij
• elke sector is een complex systeem
o spreken over bv. “de gezondheidssector” is niet zo evident
§ opsplitsing in kern en ondersteuningsdiensten
§ achterliggende keten
§ sector bepaald door regularisering en structuur eigen aan de sector
• sociale partners = werknemers- en werkgeversorganisaties
o vaak onderverdeeld in sectororganisaties
o cf. ACV, ABVV, ACLVB, UNIZO, VBO, FEB, …
6
,de psycholoog in de organisatie
1.2.2 statuut
werknemer • arbeidscontract met een werkgever
• werkgever oefent gezag uit in ruil voor loon
ambtenaar • vast arbeidscontract of benoeming bij een werkgever die tot de overheid behoort
zelfstandige • zonder arbeidsovereenkomst
statuut is niet zonder gevolg: statuut bepaalt tewerkstelling, voordelen, rechten en plichten, …
• spanning vnl. rond ambtenarenstatuut (stevige hervorming)
o pensioensopbouw was zeer voordelig voor ambtenaren
o positie kan statutair zijn: meer jobzekerheid
o vb: spoorstaking
vaak gemengd statuut: werknemer of ambtenaar zijn in combinatie met privépraktijk als zelfstandige
1.2.3 cijfers werkgelegenheid
1.2.3.1 aantal vacatures
• # vacatures is een functie van de maatschappij
o arbeidsmarkt volgt wat er speelt in de wereld en reageert hier snel en fel op
o vb: bankencrisis 2008, coronacrisis 2020
7
,de psycholoog in de organisatie
PSYCHOLOGEN
• algemeen: duidelijke ↓ # vactures >< psychologen: relatief stabiel # vacatures tot recent ↓
• # vacatures voor beroep van psychologen hoger dan algemeen beeld, hoe komt dit?
o vergrijzing
§ vervangingsvraag
§ specifieke problematieken (rouw, dementie, cognitieve problemen, …):
acute vacatures gericht op oudere bevolking
o beleid
§ grotere inzet op eerstelijnshulp creëert meer vacatures
§ investering OH in terugbetalingsbeleid
§ investering OH in vindplaatsgerichtwerken
- vb NEET-jongeren: jongeren die niet aan het werk zijn of in opleiding zijn,
vallen door de mazen van het net: VDAB kent ze niet, scholen kennen ze
niet, maar is net een groep jongeren die veel ondersteuning nodig heeft
o maatschappelijke veranderingen
§ meer bewustzijn rond mentaal welzijn tijdens COVID
§ stigma verdwenen
1.2.3.2 kenmerken vacatures
verschillende types van jobs gevraagd
• ⟷ vaste jobs (‘vaste circuits’): contract van onbep. duur
• ⟷ tijdelijke jobs (‘tijdelijke circuits’): contract van bep. duur
o bv. voor een aantal maanden of als tijdelijke vervanging van iemand
o externe flexibiliteit door gebruik te maken van tijdelijke contracten
§ nieuwe WNs flexibel aanwerven
§ spelen met hoeveel WNs nodig: tijdelijke WNs aanwerven in periodes van drukte
• arbeidsregime: aantal uren dat je werkt en wanneer (voltijds/deeltijds en dag/ploegen)
o interne flexibiliteit
§ de WNs die je al hebt flexibel inzetten
§ zoals 24/24 draaien met ploegen
PSYCHOLOGEN
• meer tijdelijke contracten bij vacatures voor psychologen dan algemeen beeld
o nieuwe WNs vaak eerst via tijdelijk contract aangeworven
o vrouwelijk beroep dus vaak vervangingscontracten door zwangerschapsverlof
• meer deeltijdse functies bij vacatures voor psychologen dan algemeen beeld
o mentaal relatief zware job
o vaak in combinatie met eigen praktijk
8
,de psycholoog in de organisatie
o vrouwelijk beroep dus vaak deeltijds werken om werk en zorg huishouden te combineren
• beeld afh. van specifieke functie
o onderzoeksjobs zijn bij uitstek tijdelijke jobs (onderzoek is quasi altijd tijdelijk)
o werving en selectie zijn bij uitstek vaste jobs
conclusie
1.3 DE AANBODZIJDE (= BEROEPSBEVOLKING)
wie biedt er werk aan?
1.3.1 structuur
BEROEPSBEVOLKING: BEVOLKING OP BEROEPSLEEFTIJD (20-64 JAAR)
actieve iedereen die iets aan het doen is op de arbeidsmarkt
beroepsbevolking (aan het werken of werk aan het zoeken)
werkend mensen die loon en/of voordelen ontvangen uit arbeid
werkloos zoeken naar werk (aan het solliciteren) én beschikbaar voor werk
(binnen 2 weken), bekend bij RVA en VDAB
—> RVA: administratief orgaan: wie heeft recht op een uitkering?
—> VDAB: intermediair orgaan: matcht beroepen en WNs dmv
bemiddeling, omscholing, …
9
, de psycholoog in de organisatie
niet- mensen die niet beroepsactief zijn
beroepsactieve (MAAR mogelijk wel andere dingen doen: vrijwilligerswerk, zorg, …)
bevolking niet zoekend OF mensen die niet voldoen aan één van de criteria
niet beschikbaar (niet zoekend of niet beschikbaar)
vb: mensen die afgestudeerd zijn en een jaar willen reizen
-> al wel op zoek naar werk maar nog niet beschikbaar
vb: mensen die ontmoedigd zijn doorheen hun zoektocht
door te veel afwijzingen -> zoeken niet meer verder maar
zouden wel ingaan op een job die je ze aanbiedt
niet zoekend EN mensen die niet voldoen aan beide criteria
niet beschikbaar (grootste afstand tot arbeidsmarkt)
vb: huisvrouwen, studenten, arbeidsongeschiktheid,
vervroegd pensioen
1.3.2 in cijfers
• streven naar werkzaamheidsgraad van 80% (= 80% werkenden tov beroepsbevolking)
• huidige werkzaamheidsgraad: 76,8%
• OPGELET: range van leeftijden verschilt sterk (soms al vanaf 15j, soms pas vanaf 20j)
• laatste 10 jaar sterk ingezet op oudere WNs
o vroege uitstroom arbeidsmarkt beperken
o in België een “early exit cultuur”: mensen verwachten dat ze snel op pensioen kunnen
o beleid ingezet op verlengen van loopbaan door pensioensleeftijd te verhogen
o cf. ook kortgeschoolden vaak vervroegd pensioen of uitval door fysiek zware jobs
• werkloosheid vnl. bij jongeren
o inzet op snellere doorstroming: WGs verplicht een percentage jongeren aan te werven
• DUS: beleid handelt obv werkzaamheidsgraden van verschillende groepen
1.3.3 implicatie
• focus van beleid ligt op groep van niet-beroepsactieven
• DOEL: werkzaamheidsgraad verhogen door te focussen op deze groep
10
