CROSS-CULTURELE
PSYCHOLOGIE
Lune Beks
SAMENVATTING CROSS-CULTURELE PSYCHOLOGIE 2025/2026
Gedoceerd door L. Meeussen & K. Phalet
,Inhoud
Wat is cultuur?.................................................................................................................... 4
Wat is cross-culturele psychologie?.................................................................................5
Waarom is culturele psychologie belangrijk?...................................................................7
Cultuurvergelijkende onderzoeksmethoden........................................................................9
Selectie van culturen en deelnemers...............................................................................9
Kwalitatief en kwantitatief onderzoek............................................................................10
Waarom kwalitatief en kwantitatief onderzoek combineren belangrijk is......................11
Kwalitatieve onderzoeksmethoden................................................................................11
Kwantitatieve onderzoeksmethoden..............................................................................14
Cultuur & cognitie............................................................................................................. 19
Waarneming & aandacht............................................................................................... 19
Geheugen...................................................................................................................... 21
Intelligentie.................................................................................................................... 23
Hoe meet je intelligentie?........................................................................................... 24
Vertekening nagaan................................................................................................... 25
Besluit........................................................................................................................ 25
Gastcollege1: stefaan Plysier: cultuursensitieve zorg en geestelijke gezondheid.............25
Evolutie van cultuursensitieve zorg...............................................................................26
Welke kennis, vaardigheden en attituden zullen we moeten verwerven?......................26
Hoe beïnvloedt cultuur ons denken over ziekte en gezondheid?...................................27
Kennis......................................................................................................................... 28
Vaardigheden............................................................................................................. 28
Attitude...................................................................................................................... 28
Goede praktijken........................................................................................................... 28
Cultuur en het zelf............................................................................................................ 29
Wat is (de functie van) het zelf?....................................................................................30
hoe is ons zelf cultureel?............................................................................................... 30
Conclusie....................................................................................................................... 38
Cultuur & gezondheid....................................................................................................... 38
Psychische stoornissen: universeel of cultuurgebonden?..............................................38
Cultuur en depressie?.................................................................................................... 40
Cultuur en schizofrenie?................................................................................................ 41
Mentale gezondheidsrisico’s bij mensen met migratieachtergrond...............................42
Cultuursensitieve benadering bij psychische gezondheidsproblemen...........................42
Invloed cultuur op fysieke gezondheid?.........................................................................43
1
,Gastcollege: Werken met diversiteit in de geestelijke gezondheidszorg. Reflecties uit
praktijk.............................................................................................................................. 44
Identiteit en belonging................................................................................................... 44
Referentiekader: kijken naar ziekte en gezondheid.......................................................46
Migratie en geestelijke gezondheid...............................................................................47
Zoeken naar verbinding................................................................................................. 47
Gastcollege: Een antropologische kijk op welzijn (na de vlucht).......................................48
Happiness turn.............................................................................................................. 49
Welzijn na de vlucht....................................................................................................... 50
Gastcollege: vluchtelingenwerk en KU Leuven..................................................................52
Vluchtelingenwerk Vlaanderen......................................................................................52
Wat weten jullie al?........................................................................................................ 52
Moeilijke parcours van mensen op de vlucht.................................................................53
Hoofdstuk 12 boek: culturele diversiteit in het onderwijs.................................................55
Ongelijke slaagkansen en onderwijservaringen: rol van zich thuisvoelen als verklaring 55
Hoe gaan scholen om met culturele diversiteit?............................................................55
Hoe ziet een diversiteitsresponsieve school en lespraktijk eruit?..................................56
Cultuur en ontwikkeling.................................................................................................... 57
Wat is ontwikkeling?...................................................................................................... 57
Hoe leren kinderen cultuur?........................................................................................... 58
De babytijd.................................................................................................................... 59
Cognitieve ontwikkeling bij basisschoolkinderen...........................................................61
De adolescentie: identiteitsontwikkeling bij jongeren....................................................63
Identiteitsontwikkeling bij jongeren die meerder culturen combineren.........................64
Diversiteit in de psychologische hulpverlening.................................................................65
Van diversiteit naar superdiversiteit..............................................................................65
Intersectionaliteit........................................................................................................... 65
De verschillende identiteiten van de hulpverlener en de cliënt.....................................66
Handelingsverlegenheid: zoek de olifant in de kamer...................................................66
Veel voorkomende valkuilen binnen een interculturele hulpverleningscontext.............67
Vele manieren om in gesprek te gaan...........................................................................67
Brug gezocht: als de kloof te groot is.............................................................................68
Gastcollege Jamal El Boujddaini: kleurrijke maatzorg.......................................................68
Cultuurcontact en acculturatie.......................................................................................... 71
Wat is acculturatie?....................................................................................................... 71
Acculturatiestress.......................................................................................................... 71
Acculturatie-strategieën en -verwachtingen..................................................................72
Acculturatie-strategieën en -uitkomsten........................................................................73
2
, Hoe combineren mensen 2 of meer culturen?...............................................................75
Expliciete en impliciete acculturatie..............................................................................76
Gastcollege: J.R.J. Fontaine: methodologie van crossculturele psychologie......................77
Cultuur en emoties........................................................................................................... 83
Gastcollege birsen Taspinar: Van racisme-pijn naar trauma-groei....................................89
Racismepijn................................................................................................................... 89
Psychische en fysieke impact........................................................................................91
Wat kunnen we als psycholoog betekenen?..................................................................91
Cultuur, waarden en motivatie.......................................................................................... 93
Culturele waarden: definities en belang........................................................................93
Cross-cultureel waardenonderzoek................................................................................94
Eer als culturele waarde................................................................................................ 98
Gastcollege: psychotherapie bij mensen met een vluchtverhaal....................................100
Cultuur & sociale relaties................................................................................................ 104
Wat maakt iemand aantrekkelijk?...............................................................................104
Vriendschap................................................................................................................. 107
Liefdes- of verstandshuwelijk?.....................................................................................107
Familierelaties en ouderschap.....................................................................................108
3
PSYCHOLOGIE
Lune Beks
SAMENVATTING CROSS-CULTURELE PSYCHOLOGIE 2025/2026
Gedoceerd door L. Meeussen & K. Phalet
,Inhoud
Wat is cultuur?.................................................................................................................... 4
Wat is cross-culturele psychologie?.................................................................................5
Waarom is culturele psychologie belangrijk?...................................................................7
Cultuurvergelijkende onderzoeksmethoden........................................................................9
Selectie van culturen en deelnemers...............................................................................9
Kwalitatief en kwantitatief onderzoek............................................................................10
Waarom kwalitatief en kwantitatief onderzoek combineren belangrijk is......................11
Kwalitatieve onderzoeksmethoden................................................................................11
Kwantitatieve onderzoeksmethoden..............................................................................14
Cultuur & cognitie............................................................................................................. 19
Waarneming & aandacht............................................................................................... 19
Geheugen...................................................................................................................... 21
Intelligentie.................................................................................................................... 23
Hoe meet je intelligentie?........................................................................................... 24
Vertekening nagaan................................................................................................... 25
Besluit........................................................................................................................ 25
Gastcollege1: stefaan Plysier: cultuursensitieve zorg en geestelijke gezondheid.............25
Evolutie van cultuursensitieve zorg...............................................................................26
Welke kennis, vaardigheden en attituden zullen we moeten verwerven?......................26
Hoe beïnvloedt cultuur ons denken over ziekte en gezondheid?...................................27
Kennis......................................................................................................................... 28
Vaardigheden............................................................................................................. 28
Attitude...................................................................................................................... 28
Goede praktijken........................................................................................................... 28
Cultuur en het zelf............................................................................................................ 29
Wat is (de functie van) het zelf?....................................................................................30
hoe is ons zelf cultureel?............................................................................................... 30
Conclusie....................................................................................................................... 38
Cultuur & gezondheid....................................................................................................... 38
Psychische stoornissen: universeel of cultuurgebonden?..............................................38
Cultuur en depressie?.................................................................................................... 40
Cultuur en schizofrenie?................................................................................................ 41
Mentale gezondheidsrisico’s bij mensen met migratieachtergrond...............................42
Cultuursensitieve benadering bij psychische gezondheidsproblemen...........................42
Invloed cultuur op fysieke gezondheid?.........................................................................43
1
,Gastcollege: Werken met diversiteit in de geestelijke gezondheidszorg. Reflecties uit
praktijk.............................................................................................................................. 44
Identiteit en belonging................................................................................................... 44
Referentiekader: kijken naar ziekte en gezondheid.......................................................46
Migratie en geestelijke gezondheid...............................................................................47
Zoeken naar verbinding................................................................................................. 47
Gastcollege: Een antropologische kijk op welzijn (na de vlucht).......................................48
Happiness turn.............................................................................................................. 49
Welzijn na de vlucht....................................................................................................... 50
Gastcollege: vluchtelingenwerk en KU Leuven..................................................................52
Vluchtelingenwerk Vlaanderen......................................................................................52
Wat weten jullie al?........................................................................................................ 52
Moeilijke parcours van mensen op de vlucht.................................................................53
Hoofdstuk 12 boek: culturele diversiteit in het onderwijs.................................................55
Ongelijke slaagkansen en onderwijservaringen: rol van zich thuisvoelen als verklaring 55
Hoe gaan scholen om met culturele diversiteit?............................................................55
Hoe ziet een diversiteitsresponsieve school en lespraktijk eruit?..................................56
Cultuur en ontwikkeling.................................................................................................... 57
Wat is ontwikkeling?...................................................................................................... 57
Hoe leren kinderen cultuur?........................................................................................... 58
De babytijd.................................................................................................................... 59
Cognitieve ontwikkeling bij basisschoolkinderen...........................................................61
De adolescentie: identiteitsontwikkeling bij jongeren....................................................63
Identiteitsontwikkeling bij jongeren die meerder culturen combineren.........................64
Diversiteit in de psychologische hulpverlening.................................................................65
Van diversiteit naar superdiversiteit..............................................................................65
Intersectionaliteit........................................................................................................... 65
De verschillende identiteiten van de hulpverlener en de cliënt.....................................66
Handelingsverlegenheid: zoek de olifant in de kamer...................................................66
Veel voorkomende valkuilen binnen een interculturele hulpverleningscontext.............67
Vele manieren om in gesprek te gaan...........................................................................67
Brug gezocht: als de kloof te groot is.............................................................................68
Gastcollege Jamal El Boujddaini: kleurrijke maatzorg.......................................................68
Cultuurcontact en acculturatie.......................................................................................... 71
Wat is acculturatie?....................................................................................................... 71
Acculturatiestress.......................................................................................................... 71
Acculturatie-strategieën en -verwachtingen..................................................................72
Acculturatie-strategieën en -uitkomsten........................................................................73
2
, Hoe combineren mensen 2 of meer culturen?...............................................................75
Expliciete en impliciete acculturatie..............................................................................76
Gastcollege: J.R.J. Fontaine: methodologie van crossculturele psychologie......................77
Cultuur en emoties........................................................................................................... 83
Gastcollege birsen Taspinar: Van racisme-pijn naar trauma-groei....................................89
Racismepijn................................................................................................................... 89
Psychische en fysieke impact........................................................................................91
Wat kunnen we als psycholoog betekenen?..................................................................91
Cultuur, waarden en motivatie.......................................................................................... 93
Culturele waarden: definities en belang........................................................................93
Cross-cultureel waardenonderzoek................................................................................94
Eer als culturele waarde................................................................................................ 98
Gastcollege: psychotherapie bij mensen met een vluchtverhaal....................................100
Cultuur & sociale relaties................................................................................................ 104
Wat maakt iemand aantrekkelijk?...............................................................................104
Vriendschap................................................................................................................. 107
Liefdes- of verstandshuwelijk?.....................................................................................107
Familierelaties en ouderschap.....................................................................................108
3
