HOOFDSTUK 6:
PSYCHOFARMACOLOGIE
HOE BEÏNVLOEDEN (GENEES)MIDDELEN EN HORMONEN DE HERSENEN EN
GEDRAG?
INHOUD HFDST 6
1. De principes van de psychofarmacologie
2. Classificatie van psycho-actieve middelen
3. Factoren die individuele reacties op (genees)middelen beïnvloeden
4. Middelenmisbruik verklaren en behandelen
5. Hormonen
1.DE PRINCIPES V/D PSYCHOFARMACOLOGIE
Via toedienen van chemische stofjes invloed uitoefenen op hersenen.
(1)ROUTES NAAR HET ZS
Elke barrière vergt een hogere dosis
van het middel om het gewenste
effect te bereken.
Orale inname van 1000 𝜇gram
amfetamine geeft hetzelfde effect als
100 𝜇gram via de longen of
geïnjecteerd in het bloed, hetzelfde
effect als 10 𝜇gram geïnjecteerd in
het cerebrospinale vocht, en
hetzelfde effect als 1 𝜇gram
rechtstreeks geïnjecteerd bij de
neuronen.
Je ziet hoe berekening moet gebeuren. Dosering heel belangrijk, elk
medicijn is ook ene gif enkel dosis die medicinaal kan werken.
Hele lage dosis als je het rechtstreeks in hersenen toedient.
o Vaak dienen we het oraal toe. Wat gebeurd er als je pil inslikt? Ofwel in
maag al verwerkt ofwel in de darmen hangt af van de samenstelling van
de drug.
o Als je geneesmiddel tot aan hersenen wil krijgen, moet je zorgen dat het
niet verteert geraakt, afbreekt. Je moet iets maken waarvan je weet dat
, het niet helemaal wordt afgebroken, maar wel door de darmwand kan
gaan zodat het in bloedbaan terecht komt en daar de dosis op aanpassen.
o Andere manier drug injecteren in je spieren (zoals bij een vaccin). Allerlei
barrières voor het bloedbaan bereikt. Maar klein deeltje bereikt hersenen.
o Ook drugs inhaleren bv; marihuana (drug die je rookt) gaat via
longblaasjes in bloedbaan terecht komen. Gaat sneller naar je hersenen
en dosis ook anders aanpassen.
o Ook direct injecteren in je bloedbaan bv. heroïne verslaving. Manier om
heel snel drug in hersenen te krijgen. Heroïne kan je niet in pil pakken
want wordt afgebroken door spijsvertering, vandaar direct in bloedbaan.
o Je kan ook plakkers door de huid heen (bv. nicotine plakkers)
Amfetamine= speed = dopamine versterkend middel
A.DE BLOED-HERSENBARRIÈRE DOORKRUISEN
Alle psychoactieve middelen zijn dus klein genoeg of hebben de juiste chemische
samenstelling om de bloed-hersenbarrière te kunnen doorkruisen.
Sowieso op welke manier je het ook toedient gaat uiteindelijk de stof door de
bloed hersenbarrière heen moeten gaan. (bloedvaatjes daar dicht bij elkaar
gehouden door de astrocyten zodanig dat die hele goed kunnen controleren
welke stofjes al dan niet de hersenen binnen kunne gaan)
Maakt het moeilijk voor stofjes om daar door te gaan. Daar valt of staat
alles mee je kan stof hebben die sterk kan reageren op receptoren van
bepaalde synapsen, maar als die niet door die bloed hersenbarrière
geraakt ga je geen enkel effect zien in de hersenen ervan.
Vaak middelen heel klein, ofwel chemische samenstelling die lijkt op stof de wel
wordt doorgelaten.
DUS als geneesmiddelmaker rekening meehouden!!!
, 3 regio’s in onze hersenen zonder een bloed hersen
barrière:
1) Pineal gland (pijnappelklier)
2) Pituitary gland (hypofyse: hangt vast aan de
hypothalamus en si belangrijk voor
hormoonhuishouding te regelen)
o Reden dat hier geen bloed hersenbarrière
is, is omdat die juist stofjes moet vrijlaten
in de bloedbaan, die moet die hormonen
kunnen vrijlaten.
Hormonale communicatie
3) Area postrema
o Ligt diep in hersenstam (één van de hele belangrijke vitale functies
van ons lichaam), regelt de braakreflex. Bv. iets slecht eten ->
giftige stoffen in bloed -> gaat eerst naar hersenen
passeren(hersenstam) en die geeft bevel om braakreflex te starten.
Braakreflex als reactie op toxische stoffen in het bloed.
B.HOE (GENEES)MIDDELEN AFGEBROKEN WORDEN
verdund door verspreiding in het lichaam
afgebroken door enzymen (in de nieren, de lever, en de darmen)
afgescheiden via urine, stoelgang, zweet, borstmelk(daarom belangrijk dat
moeders sommige medicatie niet mogen nemen zodat niet bij baby komt
via de melk), en uitgeademde lucht.
Geneesmiddelen zijn meestal zo ontworpen dat ze zo lang mogelijk
actief(werkzaam) blijven in het lichaam!-> ze mogen niet te snel afgebroken
worden. Ook zorgen dat er in begin geen piek is. Zorgen dat er langdurige
werking is zonder negatieve piek.
(2)SYNAPTSICHE EFFECTEN: AGONISTEN EN ANATAGONISTEN
Stel stofjes komen in hersenen terecht en je wil er een bepaald neurotransmitter
systeem gaan beïnvloeden Hoe kan die dan die synaptische werking gaan
beïnvloeden?
Om de werking van psychofarmaca te begrijpen, moeten we nagaan hoe ze
synaptische activiteit beïnvloeden.
2 mogelijke effecten v/h medicijn:
- Agonisten: verhogen neurotransmissie, leidt tot sterkere post
synaptische werking, kans groter op een excitatorisch post synaptisch
signaal.
PSYCHOFARMACOLOGIE
HOE BEÏNVLOEDEN (GENEES)MIDDELEN EN HORMONEN DE HERSENEN EN
GEDRAG?
INHOUD HFDST 6
1. De principes van de psychofarmacologie
2. Classificatie van psycho-actieve middelen
3. Factoren die individuele reacties op (genees)middelen beïnvloeden
4. Middelenmisbruik verklaren en behandelen
5. Hormonen
1.DE PRINCIPES V/D PSYCHOFARMACOLOGIE
Via toedienen van chemische stofjes invloed uitoefenen op hersenen.
(1)ROUTES NAAR HET ZS
Elke barrière vergt een hogere dosis
van het middel om het gewenste
effect te bereken.
Orale inname van 1000 𝜇gram
amfetamine geeft hetzelfde effect als
100 𝜇gram via de longen of
geïnjecteerd in het bloed, hetzelfde
effect als 10 𝜇gram geïnjecteerd in
het cerebrospinale vocht, en
hetzelfde effect als 1 𝜇gram
rechtstreeks geïnjecteerd bij de
neuronen.
Je ziet hoe berekening moet gebeuren. Dosering heel belangrijk, elk
medicijn is ook ene gif enkel dosis die medicinaal kan werken.
Hele lage dosis als je het rechtstreeks in hersenen toedient.
o Vaak dienen we het oraal toe. Wat gebeurd er als je pil inslikt? Ofwel in
maag al verwerkt ofwel in de darmen hangt af van de samenstelling van
de drug.
o Als je geneesmiddel tot aan hersenen wil krijgen, moet je zorgen dat het
niet verteert geraakt, afbreekt. Je moet iets maken waarvan je weet dat
, het niet helemaal wordt afgebroken, maar wel door de darmwand kan
gaan zodat het in bloedbaan terecht komt en daar de dosis op aanpassen.
o Andere manier drug injecteren in je spieren (zoals bij een vaccin). Allerlei
barrières voor het bloedbaan bereikt. Maar klein deeltje bereikt hersenen.
o Ook drugs inhaleren bv; marihuana (drug die je rookt) gaat via
longblaasjes in bloedbaan terecht komen. Gaat sneller naar je hersenen
en dosis ook anders aanpassen.
o Ook direct injecteren in je bloedbaan bv. heroïne verslaving. Manier om
heel snel drug in hersenen te krijgen. Heroïne kan je niet in pil pakken
want wordt afgebroken door spijsvertering, vandaar direct in bloedbaan.
o Je kan ook plakkers door de huid heen (bv. nicotine plakkers)
Amfetamine= speed = dopamine versterkend middel
A.DE BLOED-HERSENBARRIÈRE DOORKRUISEN
Alle psychoactieve middelen zijn dus klein genoeg of hebben de juiste chemische
samenstelling om de bloed-hersenbarrière te kunnen doorkruisen.
Sowieso op welke manier je het ook toedient gaat uiteindelijk de stof door de
bloed hersenbarrière heen moeten gaan. (bloedvaatjes daar dicht bij elkaar
gehouden door de astrocyten zodanig dat die hele goed kunnen controleren
welke stofjes al dan niet de hersenen binnen kunne gaan)
Maakt het moeilijk voor stofjes om daar door te gaan. Daar valt of staat
alles mee je kan stof hebben die sterk kan reageren op receptoren van
bepaalde synapsen, maar als die niet door die bloed hersenbarrière
geraakt ga je geen enkel effect zien in de hersenen ervan.
Vaak middelen heel klein, ofwel chemische samenstelling die lijkt op stof de wel
wordt doorgelaten.
DUS als geneesmiddelmaker rekening meehouden!!!
, 3 regio’s in onze hersenen zonder een bloed hersen
barrière:
1) Pineal gland (pijnappelklier)
2) Pituitary gland (hypofyse: hangt vast aan de
hypothalamus en si belangrijk voor
hormoonhuishouding te regelen)
o Reden dat hier geen bloed hersenbarrière
is, is omdat die juist stofjes moet vrijlaten
in de bloedbaan, die moet die hormonen
kunnen vrijlaten.
Hormonale communicatie
3) Area postrema
o Ligt diep in hersenstam (één van de hele belangrijke vitale functies
van ons lichaam), regelt de braakreflex. Bv. iets slecht eten ->
giftige stoffen in bloed -> gaat eerst naar hersenen
passeren(hersenstam) en die geeft bevel om braakreflex te starten.
Braakreflex als reactie op toxische stoffen in het bloed.
B.HOE (GENEES)MIDDELEN AFGEBROKEN WORDEN
verdund door verspreiding in het lichaam
afgebroken door enzymen (in de nieren, de lever, en de darmen)
afgescheiden via urine, stoelgang, zweet, borstmelk(daarom belangrijk dat
moeders sommige medicatie niet mogen nemen zodat niet bij baby komt
via de melk), en uitgeademde lucht.
Geneesmiddelen zijn meestal zo ontworpen dat ze zo lang mogelijk
actief(werkzaam) blijven in het lichaam!-> ze mogen niet te snel afgebroken
worden. Ook zorgen dat er in begin geen piek is. Zorgen dat er langdurige
werking is zonder negatieve piek.
(2)SYNAPTSICHE EFFECTEN: AGONISTEN EN ANATAGONISTEN
Stel stofjes komen in hersenen terecht en je wil er een bepaald neurotransmitter
systeem gaan beïnvloeden Hoe kan die dan die synaptische werking gaan
beïnvloeden?
Om de werking van psychofarmaca te begrijpen, moeten we nagaan hoe ze
synaptische activiteit beïnvloeden.
2 mogelijke effecten v/h medicijn:
- Agonisten: verhogen neurotransmissie, leidt tot sterkere post
synaptische werking, kans groter op een excitatorisch post synaptisch
signaal.
