Hoofdstuk 4 – Virussen
Zijn geen organismen en kunnen niet geplaatst worden in één van
de rijken
Zijn letterlijk “parasitaire” chemicaliën , bestaande uit DNA of RNA
ingepakt in eiwit
Worden virions genoemd, geen cellen
Kunnen enkel reproduceren binnen een levende cel
Variëren in grootte en vorm
4.1 Virussen
Virussen hebben eenzelfde basisstructuur: nucleïnezuurkern omgeven
door een capsid
Nucleinezuur kan DNA of RNA, enkel-of dubbelstrengig, circulair of
lineair zijn
Binnen het capsid zitten vaak enzymen (bv reverse transcriptase bij
retrovirussen)
Vele dierlijke virussen zijn omgeven door een enveloppe
Virussen zijn obligaat intracellulaire parasieten
‘Host range’ = types van geinfecteerde organismen
Weefseltropisme = types van geinfecteerde cellen
Vele virussen zijn ziekteverwekkers, anderen berokkenen geen schade
Virussen kunnen slapend of latent blijven voor jaren
Er zijn meer virussen dan organismen!
Virussen reproduceren enkel in een cel, hierbuiten zijn ze metabool inerte
virions
Virussen kapen de transcriptie- en translatiemachines van een cel om
virusgenen tot expressie te brengen eind resultaat is de assemblage en
de vrijzetting van nieuwe virussen
4.2 Virale vormen
De meeste virussen komen voor in 2 simpele vormen: helicaal &
icosahedraal
Sommige zijn complex bv: -T4 bacteriofagen = binale symmetrie -
Pokkenvirus = multigelaagde capsid
Virussen met enveloppe zijn polymorf (=geen symmetrie)
, 4.3 Virussen variëren in grootte en vorm
4.4 Virale genomen
RNA virussen (70%) delen meestal in het cytoplasma van de gastheercel
DNA virussen delen in de kern van een eukaryote gastheercel
DNA Virus RNA Virus
Na binnendringen wordt Geen transcriptie (tenzij
eerst gastheer DNA omgekeerde transcriptie
uitgeschakeld dient als mRNA)
Transcriptie tot mRNA Expressie van eiwitten:
Expressie van eiwitten: Vroeg: RNA polymerase
Vroeg: specifiek DNA (replicase)
polymerase Laat: capsid-eiwitten
(duplicatie van
viraal DNA)
Laat: capsid-eiwitten
Negatieve strand RNA virus
Codeert zelf niet voor eiwit, dat
doet wel zijn RNA complement
(moet dus vooraf replicase
bevatten)
Positieve strand RNA virus
Codeert normaal voor virus
Zijn geen organismen en kunnen niet geplaatst worden in één van
de rijken
Zijn letterlijk “parasitaire” chemicaliën , bestaande uit DNA of RNA
ingepakt in eiwit
Worden virions genoemd, geen cellen
Kunnen enkel reproduceren binnen een levende cel
Variëren in grootte en vorm
4.1 Virussen
Virussen hebben eenzelfde basisstructuur: nucleïnezuurkern omgeven
door een capsid
Nucleinezuur kan DNA of RNA, enkel-of dubbelstrengig, circulair of
lineair zijn
Binnen het capsid zitten vaak enzymen (bv reverse transcriptase bij
retrovirussen)
Vele dierlijke virussen zijn omgeven door een enveloppe
Virussen zijn obligaat intracellulaire parasieten
‘Host range’ = types van geinfecteerde organismen
Weefseltropisme = types van geinfecteerde cellen
Vele virussen zijn ziekteverwekkers, anderen berokkenen geen schade
Virussen kunnen slapend of latent blijven voor jaren
Er zijn meer virussen dan organismen!
Virussen reproduceren enkel in een cel, hierbuiten zijn ze metabool inerte
virions
Virussen kapen de transcriptie- en translatiemachines van een cel om
virusgenen tot expressie te brengen eind resultaat is de assemblage en
de vrijzetting van nieuwe virussen
4.2 Virale vormen
De meeste virussen komen voor in 2 simpele vormen: helicaal &
icosahedraal
Sommige zijn complex bv: -T4 bacteriofagen = binale symmetrie -
Pokkenvirus = multigelaagde capsid
Virussen met enveloppe zijn polymorf (=geen symmetrie)
, 4.3 Virussen variëren in grootte en vorm
4.4 Virale genomen
RNA virussen (70%) delen meestal in het cytoplasma van de gastheercel
DNA virussen delen in de kern van een eukaryote gastheercel
DNA Virus RNA Virus
Na binnendringen wordt Geen transcriptie (tenzij
eerst gastheer DNA omgekeerde transcriptie
uitgeschakeld dient als mRNA)
Transcriptie tot mRNA Expressie van eiwitten:
Expressie van eiwitten: Vroeg: RNA polymerase
Vroeg: specifiek DNA (replicase)
polymerase Laat: capsid-eiwitten
(duplicatie van
viraal DNA)
Laat: capsid-eiwitten
Negatieve strand RNA virus
Codeert zelf niet voor eiwit, dat
doet wel zijn RNA complement
(moet dus vooraf replicase
bevatten)
Positieve strand RNA virus
Codeert normaal voor virus
