Samenvatting Cheat Sheet Ontwikkeling | Vergelijkende Biologie | KU Leuven | 2026/27

CHEAT SHEET BIOLOGIE -
ONTWIKKELING
1. Overzicht van de ontwikkeling
Bij Bilateria verloopt de embryonale ontwikkeling via vier grote stappen:
1. Bevruchting
2. Klievingsdelingen + blastulavorming
3. Gastrulatie
4. Organogenese (inclusief neurulatie en somitogenese)


2. Bevruchting
Definitie
Versmelting van een haploïde zaadcel en haploïde eicel tot een diploïde zygote.

Drie essentiële gebeurtenissen
1. Spermapenetratie + membraanfusie
Beschermende lagen:

Zee-egel Zoogdier

Gelatinelaag Granulosacellen

Vitelline-envelop Zona pellucida


Acrosoomreactie
 Acrosoom = lysosoomachtig vesikel
 Vrijzetting van enzymen
 Verteert beschermende lagen rond de eicel
 Laat sperma binnendringen

2. Eicelactivatie
Na membraanfusie:
↑ intracellulair Ca²⁺
Gevolgen:
 voltooiing meiose II
 herstructurering cytoplasma
 stijging eiwitsynthese
 stijging metabolisme

3. Kernfusie
 haploïde pronuclei migreren naar elkaar
 vorming diploïde zygotekern

, Bij zoogdieren:
 geen echte fusie van beide kernen
 kernmembranen verdwijnen
 nieuwe kern ontstaat na eerste mitose

Blokkade tegen polyspermie
Corticale reactie
Corticale granulen geven enzymen vrij.
Gevolgen:
 zona pellucida verhardt (= zonareactie)
 spermareceptoren verdwijnen
 geen bijkomende zaadcellen mogelijk


3. Klievingsdelingen
Definitie
Snelle mitotische delingen zonder volumetoename van embryo.

Volgorde
Zygote → blastomeren → morula → blastula

Belangrijke termen
Blastomeer
Cel die ontstaat door klievingsdeling.
Morula
Compact bolletje cellen.
Blastula
Holle bal van cellen.
Blastocoel
Met vocht gevulde centrale holte.

Animale versus vegetatieve pool
Animale pool
 minder dooier
 kleinere cellen
 snelle deling
 vooral ectoderm en mesoderm

Vegetatieve pool
 veel dooier
 grotere cellen
 tragere deling
 vooral endoderm

Holoblastische versus meroblastische klieving
Holoblastisch
Volledige zygote deelt.
Komt voor bij:
 zee-egels