KWL psychische kwetsbaarheid
HOOFDSTUK 3: DE PATIENT MET EEN PSYCHIATRISCHE AANDOENING VS DE SL
1 Vermaatschappelijking
Vermaatschappelijking: een proces gericht op zorg i/d SL met een bijzondere aandacht
voor de patienten met en ernstige en langdurige problematiek
Zorg en ondersteuning i/d samenleving zelf gebeuren, i.p.v. alleen in grote instellingen
Bv → in plaats van iemand op te nemen in een instelling, krijgt die persoon begeleiding
aan huis
Patienten met een psychiatrische aandoening moeten competenties verwerven of
ontwikkelen die de basis vormen van emancipatie of empowerment. Deze vorm van
zelfrealisatie gaat vooral uit van het beleid en minder van de patient zelf.
Kern = zorg in de mate van mogelijk in de vertrouwde omgeving v/d patient (ambulant)
Synoniem = gemeenschapsgerichte zorg
• Zo beperkt mogelijke residentiele zorg
• Zo groot mogelijke MTS integratie
Bv → multidisciplinaire teams die elke soort van dienst verlenen binnen bepaalde wijk.
Een concrete toepassing van vermaatschappelijking => outreachend werk
Outreachend werk: een voorziening die de GGZ gaat aanbieden binnen een andere
organisatie of leefwereld van de patienten
Heeft eigenlijk 2 betekenissen:
Outreachende zorg:
1. Zorg uitreiken naar een andere discipline
Bv → als je van de politie naar het ziekenhuis gaat om uit te leggen wat iemand
kan doen onder invloed van drugs
2. Het proberen bereiken van mensen die moeilijk te bereiken zijn
Bv → mensen die dakloos zijn en die ergens in station blijven, gaan niet meer
actief op zoek naar hulp
Bv → mensen die in een kraakpand wonen, mensen die in prostitutie zitten
,Kritische succesfactoren nodig om vermaatschappelijking te doen slagen:
• 2e en 3e lijn expertise ter beschikking stellen en ondersteuning bieden aan
mantelzorgers of eerste lijn
• Samenwerking tussen verschillende betrokkenen
ZORG IS NIET ENKEL VOOR PROFESSIONALS, ZO VEEL MOGELIJK MENSEN WORDEN
GEACHT EEN ROL OP TE NEMEN!
# spanningsvelden bij vermaatschappelijking van de GGZ:
• Zwak MTS draagvlak VS inclusie
• Draagkracht VS krachtgericht werken
• Eenzaamheid VS veel mogelijkheden tot cc
2 Omgekeerde vermaatschappelijking
Omgekeerde vermaatschappelijking: de SL naar het psychiatrisch centrum brengen
Bv → organiseren van sportactiviteiten in het centrum, kunsttentoonstellingen in
centrum, …
Er moeten dus grotere verbindingen zijn tussen de somatische en mentale zorg, waarbij
de context betrokken wordt.
• Vermaatschappelijking: zorg naar SL brengen
• Omgekeerde “: SL naar zorg brengen
Belangrijke begrippen binnen vermaatschappelijking = inclusie, volwaardig
burgerschap, integratie in de MTS, herstelgericht werken, zelfrealisatie, autonomie, …
Vermaatschappelijking, inclusie, empowerment en participatie mogen NOOIT een doel
op zich worden => pseudovermaatschappelijking
Zorgmijders: iemand die nood heeft aan GGZ, maar zelf niet om hulp vraagt of hulp niet
wil/kan aanvaarden
Bemoeizorg: nieuwe vorm van sociaalpsychiatrische hv gekenmerkt door het
stimuleren van hulp en behandeling
, 3 Maatschappelijke kost
Het overgrote budget wordt gefinancierd uit de sociale zekerheid, aangevuld met
belastinggeld en bijdrage van de patienten.
Ernstige psychiatrische aandoeningen veroorzaken uitgaven en/of verlies van:
• Economie (productiviteitsverlies, ziekteverzuim, …)
• Sociale zekerheid (werkloosheid, invaliditeit, kosten behandeling, …)
• Onderwijs
• Strafrechtelijke en strafrechtstelsel (kosten van justitiele maatregelen)
• Transinstitutionalisering
Transinstitutionalisering: mensen niet meer in een psychiatrisch ziekenhuis
verblijven, maar terechtkomen in andere instellingen
Bv → gevangenissen, opvangcentra of op straat.
Er is binnen de gezondheidszorg een over- en onderconsumptie
Treatment gap: een kloof tussen het aantal mensen met een aandoening en het aantal
die daadwerkelijke behandeld wordt
Oorzaken = gebrek aan voorzieningen/personeel, lange wachttijden, stigma, te duur, …
Gevolg = onbehandelbare periodes lang in Belgie
• Stemmingsstoornissen: 1 jaar
• Angststoornissen: 16 jaar
• Middelengebruik: 18 jaar
Door deze behandelkloof wordt de MTS’ kost als maar groter
Oplossing = meer bijscholingen, meer vorming,
Recovery gap: de kloof mensen die een behandeling gekregen hebben en het aantal dat
daadwerkelijk volledig herstelt of functioneel wordt
HOOFDSTUK 3: DE PATIENT MET EEN PSYCHIATRISCHE AANDOENING VS DE SL
1 Vermaatschappelijking
Vermaatschappelijking: een proces gericht op zorg i/d SL met een bijzondere aandacht
voor de patienten met en ernstige en langdurige problematiek
Zorg en ondersteuning i/d samenleving zelf gebeuren, i.p.v. alleen in grote instellingen
Bv → in plaats van iemand op te nemen in een instelling, krijgt die persoon begeleiding
aan huis
Patienten met een psychiatrische aandoening moeten competenties verwerven of
ontwikkelen die de basis vormen van emancipatie of empowerment. Deze vorm van
zelfrealisatie gaat vooral uit van het beleid en minder van de patient zelf.
Kern = zorg in de mate van mogelijk in de vertrouwde omgeving v/d patient (ambulant)
Synoniem = gemeenschapsgerichte zorg
• Zo beperkt mogelijke residentiele zorg
• Zo groot mogelijke MTS integratie
Bv → multidisciplinaire teams die elke soort van dienst verlenen binnen bepaalde wijk.
Een concrete toepassing van vermaatschappelijking => outreachend werk
Outreachend werk: een voorziening die de GGZ gaat aanbieden binnen een andere
organisatie of leefwereld van de patienten
Heeft eigenlijk 2 betekenissen:
Outreachende zorg:
1. Zorg uitreiken naar een andere discipline
Bv → als je van de politie naar het ziekenhuis gaat om uit te leggen wat iemand
kan doen onder invloed van drugs
2. Het proberen bereiken van mensen die moeilijk te bereiken zijn
Bv → mensen die dakloos zijn en die ergens in station blijven, gaan niet meer
actief op zoek naar hulp
Bv → mensen die in een kraakpand wonen, mensen die in prostitutie zitten
,Kritische succesfactoren nodig om vermaatschappelijking te doen slagen:
• 2e en 3e lijn expertise ter beschikking stellen en ondersteuning bieden aan
mantelzorgers of eerste lijn
• Samenwerking tussen verschillende betrokkenen
ZORG IS NIET ENKEL VOOR PROFESSIONALS, ZO VEEL MOGELIJK MENSEN WORDEN
GEACHT EEN ROL OP TE NEMEN!
# spanningsvelden bij vermaatschappelijking van de GGZ:
• Zwak MTS draagvlak VS inclusie
• Draagkracht VS krachtgericht werken
• Eenzaamheid VS veel mogelijkheden tot cc
2 Omgekeerde vermaatschappelijking
Omgekeerde vermaatschappelijking: de SL naar het psychiatrisch centrum brengen
Bv → organiseren van sportactiviteiten in het centrum, kunsttentoonstellingen in
centrum, …
Er moeten dus grotere verbindingen zijn tussen de somatische en mentale zorg, waarbij
de context betrokken wordt.
• Vermaatschappelijking: zorg naar SL brengen
• Omgekeerde “: SL naar zorg brengen
Belangrijke begrippen binnen vermaatschappelijking = inclusie, volwaardig
burgerschap, integratie in de MTS, herstelgericht werken, zelfrealisatie, autonomie, …
Vermaatschappelijking, inclusie, empowerment en participatie mogen NOOIT een doel
op zich worden => pseudovermaatschappelijking
Zorgmijders: iemand die nood heeft aan GGZ, maar zelf niet om hulp vraagt of hulp niet
wil/kan aanvaarden
Bemoeizorg: nieuwe vorm van sociaalpsychiatrische hv gekenmerkt door het
stimuleren van hulp en behandeling
, 3 Maatschappelijke kost
Het overgrote budget wordt gefinancierd uit de sociale zekerheid, aangevuld met
belastinggeld en bijdrage van de patienten.
Ernstige psychiatrische aandoeningen veroorzaken uitgaven en/of verlies van:
• Economie (productiviteitsverlies, ziekteverzuim, …)
• Sociale zekerheid (werkloosheid, invaliditeit, kosten behandeling, …)
• Onderwijs
• Strafrechtelijke en strafrechtstelsel (kosten van justitiele maatregelen)
• Transinstitutionalisering
Transinstitutionalisering: mensen niet meer in een psychiatrisch ziekenhuis
verblijven, maar terechtkomen in andere instellingen
Bv → gevangenissen, opvangcentra of op straat.
Er is binnen de gezondheidszorg een over- en onderconsumptie
Treatment gap: een kloof tussen het aantal mensen met een aandoening en het aantal
die daadwerkelijke behandeld wordt
Oorzaken = gebrek aan voorzieningen/personeel, lange wachttijden, stigma, te duur, …
Gevolg = onbehandelbare periodes lang in Belgie
• Stemmingsstoornissen: 1 jaar
• Angststoornissen: 16 jaar
• Middelengebruik: 18 jaar
Door deze behandelkloof wordt de MTS’ kost als maar groter
Oplossing = meer bijscholingen, meer vorming,
Recovery gap: de kloof mensen die een behandeling gekregen hebben en het aantal dat
daadwerkelijk volledig herstelt of functioneel wordt
