Ontwikkeling normale d8 verdere invasie
- amnionholte binnen epiblast < vocht → migrerende epiblastcellen
→ amnioblasten omgeven amnionholte
zwangerschap - blastocytholte breidt uit → hypoblast migreren → Heuser’s
membraan (extra-embryonaal endoderm) → primitieve dooierzak
(d12)
d1 bevruchting
d2 blastocyst (geen toename volume → blastomeren worden kleiner)
d 4-5 compactie → morula (32 cellen)
d5 blastula en blastulaholte
1. trofoblast (outer cell mass) → hCG → corpus luteum
onderh
2. kiemknop = embryoblast (inner cell mass)
—> hatching (ontdoen van zona pellucida) → blastocyst (bereikt
uterus)
d7 implantatie (na decidualisatie) thv kiemknop tg decidua d - extraembryonale mesodermale (extra-embryonaal mesoblast)
→ differentiatie trofoblast → syncytiotrofoblast (& cytotrofoblast) 10-13 cellen vullen ruimte tss Heuser’s membraan & cytotrofoblast →
→ ontwikkeling 2-lagige kiemschijf < uit kiemknop/embryoblast extra-embryonaal coeloom = chorionholte → enkel vast via
(epiblast: ventraal en hypoblast: dorsaal) hechtsteel (< mesoblast)
- chorion: trofoblast + buitenste laag mesoblast
- primaire villi trofoblast → chorionvilli
= kiemblaas
2
,w3 START GASTRULATIE ( → trilaminaire kiemschijf) d 18 vorming neurale plaat < verdikte plaat ectoderm (inductie dr chorda
verdikking caudaal → primitieve streep (primitieve groef + dorsalis) → ontstaan neurale groeve → neurale plooien omgeven
primitieve knoop/knoop v Hensen + primitieve put) neurale plaat → neurale buis (tijdelijk neuroporus ant en post)
Wat wordt wat
Mesoderm
- vaten met inhoud
- hart en hartzakje
- skelet, musculatuur & diafragma
- dermis
- bijnierschors
- gonaden, afvoergangen genitaal stelsel
- nieren
- pleura en peritoneum
Endoderm
- epitheel spijsbuis vanaf pharynx tot cloaca
- spijsverteringsklieren & endocriene klieren
epiblastcellen verplaatsen zich naar primitieve streep (hypoblast) &
Ectoderm
ondergaan EMT (epitheliaal naar mesenchymale transitie)
- hypoblast vervangen door definitieve endoderm - huid en aanhangsels (haar, talg- en zweetklieren, nagels)
- intra-embryonaal mesoderm/mesoblast - glazuur tanden
- definitieve ectoderm - hypofyse & zenuwstelsel
3
, - delen van zintuigen Ontstaan placenta
Innesteling
Onderverdeling meerlingen en wanneer splitsing
● Cytotrofoblast + syncytiotrofoblast
● Fusie lacunes + sinusoïden → begin intervilleuze ruimte
Vorming villi en cotyledonen < versteviging syncytiotrofoblast-uitlopers
● Primaire villi: syncytiotrofoblast + cytotrofoblast
● Secundaire villi: + mesoderm
● Tertiaire villi: + bloedvaten cytotrofoblast
● Basale plaat: cytotrofoblast
doorbreekt syncytiotrofoblast
a. uiteinde vlok + versmelting
→ foetaal bl in villi, maternaal is
intervilleuze ruimte
Dichoriale tweeling bij bij monozygoten: splitsing op blastomeerniveau → 2
amnionholten, 2 chorionholten (ook meerlingzwangerschappen)
Monochoriale diamniotische tweelingen: splitsing embryoblast
Monochoriale monoamniotische tweelingen: splitsing epiblast
Risico’s monochorioniciteit
● Placentaire anastomosen (AA, AV, VV) → kan onevenwicht
● Communicatie foetussen
4
, Foetale circulatie: aanpassingen 2. Immunologisch
hersenen en hart belangrijk → veel bloed
● Transport (enkel!) IgG
leverfie grotendeels < placenta, longen door moeder → minder bloed
● Bescherming tegen allograft
bypassen
3. Productie
1. ductus venosus
2. foramen ovale ● Lactaat
3. ductus arteriosus ● Cholesterol
● Eiwitten:
○ PAPP-A (screenen chromosomale afwijkingen)
Chorion ○ alkalische fosfatase
○ leptine
● Chorion frondosum: vasculaire vlokken dus contact met decidua
basalis (placenta)
4. Endocrien
● Chorion laeve: degenererende vlokken dus contact decidua
capsularis (rest)
1. Peptidenhormonen
a. hCG
■ Ondersteunt corpus luteum tot 7w
Decidua
■ Detecteerbaar: serum 9d, urine 13d
post-conceptie
● Basalis: tussen vrucht en myometrium
b. hPL = humaan placentair lactogeen (diabetogeen effect)
● Capsularis: over vrucht
c. Relaxine (ontspant gl. sp uterus)
● Parietalis: overige uteruswand
2. Steroïden (prog en oestr.)
5. hemodynamische fie
Placentaire functie
1. Transport
● Eenvoudige diffusie: O₂, CO₂, CO, Na, K, vetoplosbare stoffen,
glucose
● Actief transport: aminozuren, Ca, I, Fe, glucose
● Pinocytose / filtratie / microlekkage
5
- amnionholte binnen epiblast < vocht → migrerende epiblastcellen
→ amnioblasten omgeven amnionholte
zwangerschap - blastocytholte breidt uit → hypoblast migreren → Heuser’s
membraan (extra-embryonaal endoderm) → primitieve dooierzak
(d12)
d1 bevruchting
d2 blastocyst (geen toename volume → blastomeren worden kleiner)
d 4-5 compactie → morula (32 cellen)
d5 blastula en blastulaholte
1. trofoblast (outer cell mass) → hCG → corpus luteum
onderh
2. kiemknop = embryoblast (inner cell mass)
—> hatching (ontdoen van zona pellucida) → blastocyst (bereikt
uterus)
d7 implantatie (na decidualisatie) thv kiemknop tg decidua d - extraembryonale mesodermale (extra-embryonaal mesoblast)
→ differentiatie trofoblast → syncytiotrofoblast (& cytotrofoblast) 10-13 cellen vullen ruimte tss Heuser’s membraan & cytotrofoblast →
→ ontwikkeling 2-lagige kiemschijf < uit kiemknop/embryoblast extra-embryonaal coeloom = chorionholte → enkel vast via
(epiblast: ventraal en hypoblast: dorsaal) hechtsteel (< mesoblast)
- chorion: trofoblast + buitenste laag mesoblast
- primaire villi trofoblast → chorionvilli
= kiemblaas
2
,w3 START GASTRULATIE ( → trilaminaire kiemschijf) d 18 vorming neurale plaat < verdikte plaat ectoderm (inductie dr chorda
verdikking caudaal → primitieve streep (primitieve groef + dorsalis) → ontstaan neurale groeve → neurale plooien omgeven
primitieve knoop/knoop v Hensen + primitieve put) neurale plaat → neurale buis (tijdelijk neuroporus ant en post)
Wat wordt wat
Mesoderm
- vaten met inhoud
- hart en hartzakje
- skelet, musculatuur & diafragma
- dermis
- bijnierschors
- gonaden, afvoergangen genitaal stelsel
- nieren
- pleura en peritoneum
Endoderm
- epitheel spijsbuis vanaf pharynx tot cloaca
- spijsverteringsklieren & endocriene klieren
epiblastcellen verplaatsen zich naar primitieve streep (hypoblast) &
Ectoderm
ondergaan EMT (epitheliaal naar mesenchymale transitie)
- hypoblast vervangen door definitieve endoderm - huid en aanhangsels (haar, talg- en zweetklieren, nagels)
- intra-embryonaal mesoderm/mesoblast - glazuur tanden
- definitieve ectoderm - hypofyse & zenuwstelsel
3
, - delen van zintuigen Ontstaan placenta
Innesteling
Onderverdeling meerlingen en wanneer splitsing
● Cytotrofoblast + syncytiotrofoblast
● Fusie lacunes + sinusoïden → begin intervilleuze ruimte
Vorming villi en cotyledonen < versteviging syncytiotrofoblast-uitlopers
● Primaire villi: syncytiotrofoblast + cytotrofoblast
● Secundaire villi: + mesoderm
● Tertiaire villi: + bloedvaten cytotrofoblast
● Basale plaat: cytotrofoblast
doorbreekt syncytiotrofoblast
a. uiteinde vlok + versmelting
→ foetaal bl in villi, maternaal is
intervilleuze ruimte
Dichoriale tweeling bij bij monozygoten: splitsing op blastomeerniveau → 2
amnionholten, 2 chorionholten (ook meerlingzwangerschappen)
Monochoriale diamniotische tweelingen: splitsing embryoblast
Monochoriale monoamniotische tweelingen: splitsing epiblast
Risico’s monochorioniciteit
● Placentaire anastomosen (AA, AV, VV) → kan onevenwicht
● Communicatie foetussen
4
, Foetale circulatie: aanpassingen 2. Immunologisch
hersenen en hart belangrijk → veel bloed
● Transport (enkel!) IgG
leverfie grotendeels < placenta, longen door moeder → minder bloed
● Bescherming tegen allograft
bypassen
3. Productie
1. ductus venosus
2. foramen ovale ● Lactaat
3. ductus arteriosus ● Cholesterol
● Eiwitten:
○ PAPP-A (screenen chromosomale afwijkingen)
Chorion ○ alkalische fosfatase
○ leptine
● Chorion frondosum: vasculaire vlokken dus contact met decidua
basalis (placenta)
4. Endocrien
● Chorion laeve: degenererende vlokken dus contact decidua
capsularis (rest)
1. Peptidenhormonen
a. hCG
■ Ondersteunt corpus luteum tot 7w
Decidua
■ Detecteerbaar: serum 9d, urine 13d
post-conceptie
● Basalis: tussen vrucht en myometrium
b. hPL = humaan placentair lactogeen (diabetogeen effect)
● Capsularis: over vrucht
c. Relaxine (ontspant gl. sp uterus)
● Parietalis: overige uteruswand
2. Steroïden (prog en oestr.)
5. hemodynamische fie
Placentaire functie
1. Transport
● Eenvoudige diffusie: O₂, CO₂, CO, Na, K, vetoplosbare stoffen,
glucose
● Actief transport: aminozuren, Ca, I, Fe, glucose
● Pinocytose / filtratie / microlekkage
5
