Hoofdstuk 1: Inleiding
1.3 Geschiedenis van de psychologie
1.3.1 De verre voorgeschiedenis
Filosofie: vooruitgang in het zoeken naar kennis en inzicht
1.3.2 De meer directe voorgeschiedenis
Grote ontdekkingsreizen: boekdrukkunst (kennis werd toegankelijk)
- Andreas Vesalius: zorgvuldige zintuiglijke observatie leidt tot
betrouwbare kennis
Ontwikkeling in de filosofie
2 Stromingen: Rationalisme & empirisme
- Rationalisme (René Descartes) klemtoon op logisch denken
res cogitans: denkend vermogen/ de geest
Res extensa: de materie (wat ruimte inneemt)
- Empirisme (John Locke) zintuigelijke waarneming
Tabula Rasa: mens wordt geboren zonder aangeboren
ideeën
1.3.3 De psychologie als wetenschap van het bewustzijn
Halfweg 19de eeuw
- Amerikaanse geschiedenis
- Europese geschiedenis
1) Experimentele bewustzijnspsychologie – Wilhelm Wundt &
Edward Titchener
Experimentele methode
Bekend door: Synthese maken over wat er gedacht wordt &
oprichten eerste labo voor experimentele psychologie
- Onderzochte fenomeen uitlokken – bestuderen
(Gecontroleerde omstandigheden)
Structuralisme
Uitlokken – waarnemen – via introspectie
, - STRUCTUUR van de geest analyseren
Methode: Introspectie (naar binnen kijken/ anatomie)
2) Functionalisme
<-> structuralisme
Studie van mentale activiteiten (bewustzijn)
Methode: experimenten + introspectie
- Externe observatie
- Dierproeven
1.3.4 De behavioristische revolutie
3) Reflexologie
Pavlov: conditioneringsproces
4) Behaviorisme
John Watson
Uitwendig waarneembaar gedrag (innerlijke processen buiten
beschouwing)
S-R verbinding: waarneembare respons op ontvangen stimuli
o Typisch behaviorisme
o Vb: Kleine Albert (conditioneren van kinderen)
,1.3.5 Nieuwe klemtonen in Europa
5) De gestaltpsychologie
= een geheel, niet te herleiden tot een eenvoudige optelling van de
delen waaruit het is opgebouwd
Geheel > som van de delen
6) Dieptepsychologie
- Psychoanalyse
= gedrag verklaard door onbewuste motieven
- Adler
= Individuele psychologie
- Jung
= Analytische psychologie
- Lacan
= Het onbewuste is gestructureerd als een taal, het is
een systeem van symbolen en betekenissen,
belangrijk bij de vorming van het Zelf
1.3.6 Amerika en de herontdekking van het innerlijke
7) Het neobehaviorisme
Woodworth
o S-O-R opvatting: stimuli – organisme verwerkt – respons op
stimuli
o Blackbox: ‘o’ verborgen innerlijke van een individu
8) De humanistische psychologie
o Maslow (motivatietheorie)
o Rogers (cliëntgerichte psychotherapie)
Hun Kritiek: behaviorisme & psychoanalyse gaven eenzijdig en
vertekend beeld
, 1.3.7 Hedendaagse stromingen in de psychologie
1) De cognitieve psychologie
<-> behaviorisme: gedrag is meer dan een simpele reactie op een
prikkel
= Mensen zijn actieve informatieverwerkers
Openen van de black box: onderzoeken wat er ‘in’ het individu
gebeurt
Experimenten
2) De biologische psychologie
- Ethologie: soort specifiek gedrag van dieren in hun
natuurlijke milieu
- Sociobiologie: parallellen aantonen tussen bepaalde
gedragingen van insecten en het menselijk gedrag
- Evolutionaire psychologie: zoeken naar evolutionaire
wortels van het gedrag
- Fysiologische psychologie: relaties tussen gedrag en
bepaalde
lichaamsprocessen
3) De positieve psychologie
= Op wetenschappelijk verantwoorde manier aandacht voor
thema’s zoals
psychisch welzijn, geluk, creativiteit en zelfontplooiing
- Martin Seligman
4) Crossculturele psychologie
= Bestudeert het gedrag van het individu in wisselwerking met
zijn culturele
omgeving
- Verschillen & overeenkomsten worden blootgesteld
1.3 Geschiedenis van de psychologie
1.3.1 De verre voorgeschiedenis
Filosofie: vooruitgang in het zoeken naar kennis en inzicht
1.3.2 De meer directe voorgeschiedenis
Grote ontdekkingsreizen: boekdrukkunst (kennis werd toegankelijk)
- Andreas Vesalius: zorgvuldige zintuiglijke observatie leidt tot
betrouwbare kennis
Ontwikkeling in de filosofie
2 Stromingen: Rationalisme & empirisme
- Rationalisme (René Descartes) klemtoon op logisch denken
res cogitans: denkend vermogen/ de geest
Res extensa: de materie (wat ruimte inneemt)
- Empirisme (John Locke) zintuigelijke waarneming
Tabula Rasa: mens wordt geboren zonder aangeboren
ideeën
1.3.3 De psychologie als wetenschap van het bewustzijn
Halfweg 19de eeuw
- Amerikaanse geschiedenis
- Europese geschiedenis
1) Experimentele bewustzijnspsychologie – Wilhelm Wundt &
Edward Titchener
Experimentele methode
Bekend door: Synthese maken over wat er gedacht wordt &
oprichten eerste labo voor experimentele psychologie
- Onderzochte fenomeen uitlokken – bestuderen
(Gecontroleerde omstandigheden)
Structuralisme
Uitlokken – waarnemen – via introspectie
, - STRUCTUUR van de geest analyseren
Methode: Introspectie (naar binnen kijken/ anatomie)
2) Functionalisme
<-> structuralisme
Studie van mentale activiteiten (bewustzijn)
Methode: experimenten + introspectie
- Externe observatie
- Dierproeven
1.3.4 De behavioristische revolutie
3) Reflexologie
Pavlov: conditioneringsproces
4) Behaviorisme
John Watson
Uitwendig waarneembaar gedrag (innerlijke processen buiten
beschouwing)
S-R verbinding: waarneembare respons op ontvangen stimuli
o Typisch behaviorisme
o Vb: Kleine Albert (conditioneren van kinderen)
,1.3.5 Nieuwe klemtonen in Europa
5) De gestaltpsychologie
= een geheel, niet te herleiden tot een eenvoudige optelling van de
delen waaruit het is opgebouwd
Geheel > som van de delen
6) Dieptepsychologie
- Psychoanalyse
= gedrag verklaard door onbewuste motieven
- Adler
= Individuele psychologie
- Jung
= Analytische psychologie
- Lacan
= Het onbewuste is gestructureerd als een taal, het is
een systeem van symbolen en betekenissen,
belangrijk bij de vorming van het Zelf
1.3.6 Amerika en de herontdekking van het innerlijke
7) Het neobehaviorisme
Woodworth
o S-O-R opvatting: stimuli – organisme verwerkt – respons op
stimuli
o Blackbox: ‘o’ verborgen innerlijke van een individu
8) De humanistische psychologie
o Maslow (motivatietheorie)
o Rogers (cliëntgerichte psychotherapie)
Hun Kritiek: behaviorisme & psychoanalyse gaven eenzijdig en
vertekend beeld
, 1.3.7 Hedendaagse stromingen in de psychologie
1) De cognitieve psychologie
<-> behaviorisme: gedrag is meer dan een simpele reactie op een
prikkel
= Mensen zijn actieve informatieverwerkers
Openen van de black box: onderzoeken wat er ‘in’ het individu
gebeurt
Experimenten
2) De biologische psychologie
- Ethologie: soort specifiek gedrag van dieren in hun
natuurlijke milieu
- Sociobiologie: parallellen aantonen tussen bepaalde
gedragingen van insecten en het menselijk gedrag
- Evolutionaire psychologie: zoeken naar evolutionaire
wortels van het gedrag
- Fysiologische psychologie: relaties tussen gedrag en
bepaalde
lichaamsprocessen
3) De positieve psychologie
= Op wetenschappelijk verantwoorde manier aandacht voor
thema’s zoals
psychisch welzijn, geluk, creativiteit en zelfontplooiing
- Martin Seligman
4) Crossculturele psychologie
= Bestudeert het gedrag van het individu in wisselwerking met
zijn culturele
omgeving
- Verschillen & overeenkomsten worden blootgesteld
