COMMUNICATIEPSYCHOLOGIE
1 SOCIALE WAARNEMING EN DE INVLOED OP COMMUNICATIE
1.1 HET RUWE MATERIAAL VAN DE EERSTE INDRUK
WAARNEMING
Zintuiglijke waarneming : wat je ziet/ wat je waarneemt via jouw zintuigen. Via onze
zintuigen gaan wij prikkels ontvangen, die prikkels gaan wij verwerken in onze hersenen
en uiteindelijk een aantal patronen in verwerken en aan die patronen geven wij een
betekenis. Perceptie.
Wat zien we? Man met champagne, pak, zonnebril
Sociaal/interpersoonlijke waarneming : Wat je
interpreteert, de dingen die we erbij denken, maar misschien is
die persoon helemaal niet zo. Deze man kan een taxi chauffeur
zijn. Concept.
-> Dit zorgt vaak voor valkuilen omdat we niet zeker zijn dat de
persoon is hoe wij denken.
Wat leiden we af? Rijke man, veel geld, maar misschien heeft
hij zich enkel zo gekleed voor een feestje.
EERSTE INDRUK
Zintuigelijk : Zit op de trein en is aan het werken
Sociaal : Belangrijke job want hij moet nog op de trein werken
We denken dat we door de eerste indruk iemand kennen en
weten wie en hoe ze zijn -> maar meestal klopt dat niet en je
mag daarom niet iemand een beeld ontwikkelen van iemand
door het eerste indruk, maar daarom is het zo belangrijk voor
een goeie eerste indruk want die blijft bij en zo ‘kennen’
mensen jou.
HOE VORM JE EEN BEELD VAN IEMAND?
1 HET FYSIEKE UITERLIJK
Algemene eigenschappen Specifieke kenmerken
Geslacht (m,v,x) Lichaamsbouw/lichaamslengte
Leeftijd Ogen/neus/mond
Huiskleur Haarlijn
Make-up
Kledij
…
Vb. bij een sollicitatie, bij sommige bedrijven kun je zeker jeans aandoen om te
solliciteren, maar andere verwachten wel dat je netjes gekleed komt.
,Fysieke kenmerken sturen de eerste indruk zonder dat de waarnemer zich hiervan
bewust is. Karaktertrekken worden afgeleid uit de uiterlijke verschijning van een persoon
vb. Disney slechteriken
Interpretaties : Grijs haar op jonge leeftijd betekent dat die al veel stress heeft gehad in
het leven, tattoos en piercings = alternatief en niet professioneel. -> KLOPT NIET
Bij een eerste oppervlakkig contact wordt vooral gelet op het gezicht.
Voorbeelden (naam en datum van deze niet kennen, maar verhaal wel) :
1. Onderzoek van Lina Badr en Bahia Abdallah (2001)
Onderzoek naar premature baby’s in Libanon
2. Onderzoek van David Sudnow (1967)
Onderzoek naar reanimatiepogingen in een spoedopnamedienst
Onderzoeken die in het oranje genoteerd staan moet je kennen voor het
examen -> onderzoek kunnen uitleggen !
Examen : ‘bij een eerste oppervlakkig contact wordt vooral gelet op het gezicht leg uit
aan de hand van 2 onderzoeken” -> dan moet je die 2 onderzoeken gaan uitleggen
maar dus niet de naam en datum van dit onderzoek geven
Onderzoek 1 : Premature baby’s in Libanon waar het gezicht mooi van was gingen
ze beter behandelen en konden ze dus sneller de premature afdeling verlaten terwijl
bij baby’s die er minder goed uitzagen, moesten ze langer in de afdeling blijven.
Onderzoek 2 : Reanimatiepogingen minder snel opgeven als die er goed uitzagen,
waardoor mensen die er beter uitzagen meer overlevingskansen hadden vergeleken
met mensen die ‘niet mooi’ zijn
Onderzoek 3 : Het gelaat is zeer belangrijk bij verkiezingen. Mensen stemmen
eerder voor mensen die er mooi en vriendelijk uitzien. Zwitserse kinderen kozen
ervoor dat Macron president ging worden omdat hij er beter uitzag
-> bewijst dat hoe je gezicht eruit ziet bepaalt hoe je behandeld wordt.
Does appearance change the way people treat you? Zwerver valt : enkel geholpen door
iemand die ook een zwerver is (dezelfde categorie) Iemand die in pak valt : iedereen
helpt omstanderseffect : als iemand helpt, helpen anderen, maar als niemand helpt zal
ook niemand helpen
BODYSHAMING?
Kritiek geven op je eigen uiterlijk of dat van anderen kan ernstige gevolgen hebben, maar
waarom doen we dit?
Om onszelf beter te voelen
We beoordelen anderen snel op hun uiterlijk
Heeft te maken met onze sociale waarneming
Dit wordt vaak onbewust gedaan. Door sociale media verergert dit omdat je achter een
scherm zit en je dus niet toont wie je zelf bent dus kun je makkelijker kritiek geven op
anderen
2 HET GEDRAG
Als die mensen aan het praten zijn over het nieuws denk je dat de mensen slim zijn wat
er niks mee te maken heeft.
-> het gedrag dat iemand stelt bij een eerste ontmoeting kan maken dat je een bepaalde
mening over iemand vormt en die mening kan lang zo blijven.
, Onderzoek : Mensen die kauwgom kauwen zien er vriendelijker uit omdat je automatisch
een beetje lacht, ogen zien er anders uit, … waardoor je er sympathieker uitziet
Dit beeld kan soms ernstig tekortschieten. Vaak omdat we individuen keer op keer in
dezelfde rol te zien krijgen. Wij zien enkel de leerkracht tijdens de les, dus we weten niks
over haar leven, dus we denken misschien die is heel saai terwijl dat niet zo is.
-> Beeld dat we van hen vormen is eenzijdig. Gedrag wordt beïnvloed door de situatie
waarin iemand zich bevindt.
3 LICHAAMSTAAL
Gelaatsexpressies
Stemgebruik
Gebaren
Lichaamshouding
Human zoo : liegen -> dat als je wegkijkt of op jou lip bijt dat je zogezegd liegt.
Waarom ziet Zuckerberg er ‘evil’ uit? Omdat hij niet veel emoties toont, zijn gezicht
beweegt amper, zijn lach lijkt niet echt. Non-verbale communicatie en verbale
communicatie zijn heel anders waardoor hij onbetrouwbaar lijkt. Net zoals bij politiekers
die je ziet lachen op camera, maar het moment dat ze wegkijken gaat die lach weg.
Weinig gelaat expressies en nu dat beeld gevormd is, is het moeilijk om iets anders te
zien.
Stemgebruik
+ luid genoeg
- stil praten, niet durven praten : onzeker
Stemgebruik moet niet te luid zijn en dit maakt ook de eerste indruk
Lichaamshouding & gebaren ook belangrijk voor de eerste indruk.
Niet wat je zegt is altijd het belangrijkste, maar hoe je het zegt. Je lichaamshouding gaat
bepalend zijn voor hoe mensen jou zien en wat mensen gaan bepalen over jou.
De invloed van de eerste indruk op communicatie
• Bespreek minstens één voorbeeld van de invloed van de eerste indruk op
communicatie.
• Hoe kan dit jouw latere werk beïnvloeden?
• Deadline : De volgende les
Uiterlijk : ik heb een neuspiercing en een tattoo waardoor dit mijn kansen op
een job later kan beïnvloeden, ook al zijn ze ‘classy’ kan ik wel worden
afgewezen. Ik ben niet van plan om een chique corporate job te doen en als
ze me niet kunnen aannemen voor hoe ik eruit zie hoeft het voor mij ook niet.
Lichaamshouding : ik heb geen rechte houding waar ik nu wel aan probeer te
werken, maar dit kan slordig overkomen
1.2 HET ATTRIBUTIEPROCES
Grondlegger attributietheorie : Frits Heider (1958) -> kennen! : Theorie over het
proces van het toeschrijven van oorzaken aan gedrag.
Attributietheorie = theorie over het proces van het toeschrijven van oorzaken aan gedrag
1 SOCIALE WAARNEMING EN DE INVLOED OP COMMUNICATIE
1.1 HET RUWE MATERIAAL VAN DE EERSTE INDRUK
WAARNEMING
Zintuiglijke waarneming : wat je ziet/ wat je waarneemt via jouw zintuigen. Via onze
zintuigen gaan wij prikkels ontvangen, die prikkels gaan wij verwerken in onze hersenen
en uiteindelijk een aantal patronen in verwerken en aan die patronen geven wij een
betekenis. Perceptie.
Wat zien we? Man met champagne, pak, zonnebril
Sociaal/interpersoonlijke waarneming : Wat je
interpreteert, de dingen die we erbij denken, maar misschien is
die persoon helemaal niet zo. Deze man kan een taxi chauffeur
zijn. Concept.
-> Dit zorgt vaak voor valkuilen omdat we niet zeker zijn dat de
persoon is hoe wij denken.
Wat leiden we af? Rijke man, veel geld, maar misschien heeft
hij zich enkel zo gekleed voor een feestje.
EERSTE INDRUK
Zintuigelijk : Zit op de trein en is aan het werken
Sociaal : Belangrijke job want hij moet nog op de trein werken
We denken dat we door de eerste indruk iemand kennen en
weten wie en hoe ze zijn -> maar meestal klopt dat niet en je
mag daarom niet iemand een beeld ontwikkelen van iemand
door het eerste indruk, maar daarom is het zo belangrijk voor
een goeie eerste indruk want die blijft bij en zo ‘kennen’
mensen jou.
HOE VORM JE EEN BEELD VAN IEMAND?
1 HET FYSIEKE UITERLIJK
Algemene eigenschappen Specifieke kenmerken
Geslacht (m,v,x) Lichaamsbouw/lichaamslengte
Leeftijd Ogen/neus/mond
Huiskleur Haarlijn
Make-up
Kledij
…
Vb. bij een sollicitatie, bij sommige bedrijven kun je zeker jeans aandoen om te
solliciteren, maar andere verwachten wel dat je netjes gekleed komt.
,Fysieke kenmerken sturen de eerste indruk zonder dat de waarnemer zich hiervan
bewust is. Karaktertrekken worden afgeleid uit de uiterlijke verschijning van een persoon
vb. Disney slechteriken
Interpretaties : Grijs haar op jonge leeftijd betekent dat die al veel stress heeft gehad in
het leven, tattoos en piercings = alternatief en niet professioneel. -> KLOPT NIET
Bij een eerste oppervlakkig contact wordt vooral gelet op het gezicht.
Voorbeelden (naam en datum van deze niet kennen, maar verhaal wel) :
1. Onderzoek van Lina Badr en Bahia Abdallah (2001)
Onderzoek naar premature baby’s in Libanon
2. Onderzoek van David Sudnow (1967)
Onderzoek naar reanimatiepogingen in een spoedopnamedienst
Onderzoeken die in het oranje genoteerd staan moet je kennen voor het
examen -> onderzoek kunnen uitleggen !
Examen : ‘bij een eerste oppervlakkig contact wordt vooral gelet op het gezicht leg uit
aan de hand van 2 onderzoeken” -> dan moet je die 2 onderzoeken gaan uitleggen
maar dus niet de naam en datum van dit onderzoek geven
Onderzoek 1 : Premature baby’s in Libanon waar het gezicht mooi van was gingen
ze beter behandelen en konden ze dus sneller de premature afdeling verlaten terwijl
bij baby’s die er minder goed uitzagen, moesten ze langer in de afdeling blijven.
Onderzoek 2 : Reanimatiepogingen minder snel opgeven als die er goed uitzagen,
waardoor mensen die er beter uitzagen meer overlevingskansen hadden vergeleken
met mensen die ‘niet mooi’ zijn
Onderzoek 3 : Het gelaat is zeer belangrijk bij verkiezingen. Mensen stemmen
eerder voor mensen die er mooi en vriendelijk uitzien. Zwitserse kinderen kozen
ervoor dat Macron president ging worden omdat hij er beter uitzag
-> bewijst dat hoe je gezicht eruit ziet bepaalt hoe je behandeld wordt.
Does appearance change the way people treat you? Zwerver valt : enkel geholpen door
iemand die ook een zwerver is (dezelfde categorie) Iemand die in pak valt : iedereen
helpt omstanderseffect : als iemand helpt, helpen anderen, maar als niemand helpt zal
ook niemand helpen
BODYSHAMING?
Kritiek geven op je eigen uiterlijk of dat van anderen kan ernstige gevolgen hebben, maar
waarom doen we dit?
Om onszelf beter te voelen
We beoordelen anderen snel op hun uiterlijk
Heeft te maken met onze sociale waarneming
Dit wordt vaak onbewust gedaan. Door sociale media verergert dit omdat je achter een
scherm zit en je dus niet toont wie je zelf bent dus kun je makkelijker kritiek geven op
anderen
2 HET GEDRAG
Als die mensen aan het praten zijn over het nieuws denk je dat de mensen slim zijn wat
er niks mee te maken heeft.
-> het gedrag dat iemand stelt bij een eerste ontmoeting kan maken dat je een bepaalde
mening over iemand vormt en die mening kan lang zo blijven.
, Onderzoek : Mensen die kauwgom kauwen zien er vriendelijker uit omdat je automatisch
een beetje lacht, ogen zien er anders uit, … waardoor je er sympathieker uitziet
Dit beeld kan soms ernstig tekortschieten. Vaak omdat we individuen keer op keer in
dezelfde rol te zien krijgen. Wij zien enkel de leerkracht tijdens de les, dus we weten niks
over haar leven, dus we denken misschien die is heel saai terwijl dat niet zo is.
-> Beeld dat we van hen vormen is eenzijdig. Gedrag wordt beïnvloed door de situatie
waarin iemand zich bevindt.
3 LICHAAMSTAAL
Gelaatsexpressies
Stemgebruik
Gebaren
Lichaamshouding
Human zoo : liegen -> dat als je wegkijkt of op jou lip bijt dat je zogezegd liegt.
Waarom ziet Zuckerberg er ‘evil’ uit? Omdat hij niet veel emoties toont, zijn gezicht
beweegt amper, zijn lach lijkt niet echt. Non-verbale communicatie en verbale
communicatie zijn heel anders waardoor hij onbetrouwbaar lijkt. Net zoals bij politiekers
die je ziet lachen op camera, maar het moment dat ze wegkijken gaat die lach weg.
Weinig gelaat expressies en nu dat beeld gevormd is, is het moeilijk om iets anders te
zien.
Stemgebruik
+ luid genoeg
- stil praten, niet durven praten : onzeker
Stemgebruik moet niet te luid zijn en dit maakt ook de eerste indruk
Lichaamshouding & gebaren ook belangrijk voor de eerste indruk.
Niet wat je zegt is altijd het belangrijkste, maar hoe je het zegt. Je lichaamshouding gaat
bepalend zijn voor hoe mensen jou zien en wat mensen gaan bepalen over jou.
De invloed van de eerste indruk op communicatie
• Bespreek minstens één voorbeeld van de invloed van de eerste indruk op
communicatie.
• Hoe kan dit jouw latere werk beïnvloeden?
• Deadline : De volgende les
Uiterlijk : ik heb een neuspiercing en een tattoo waardoor dit mijn kansen op
een job later kan beïnvloeden, ook al zijn ze ‘classy’ kan ik wel worden
afgewezen. Ik ben niet van plan om een chique corporate job te doen en als
ze me niet kunnen aannemen voor hoe ik eruit zie hoeft het voor mij ook niet.
Lichaamshouding : ik heb geen rechte houding waar ik nu wel aan probeer te
werken, maar dit kan slordig overkomen
1.2 HET ATTRIBUTIEPROCES
Grondlegger attributietheorie : Frits Heider (1958) -> kennen! : Theorie over het
proces van het toeschrijven van oorzaken aan gedrag.
Attributietheorie = theorie over het proces van het toeschrijven van oorzaken aan gedrag
