SOCIOLOGIE
Hoofdstuk 1: sociologische verbeelding
1. Wat is sociologie?
Sociologie: de wetenschap die begaan is met de systematische studie van:
- interactie tussen personen en/of sociale eenheden (meso niveau)
- de wijze waarop het verloop van deze sociale interactie wordt bepaald door de
omgeving en resulteert in de ontwikkeling van vaste patronen (macro niveau)
- gevolgen daarvan voor het menselijk gedrag (micro niveau)
beïnvloeden elkaar voortdurend
2. Historische achtergrond van de sociologie
De mens heeft altijd al gezocht naar verklaringen van hun leven/de wereld rond hen
- in de archaïsche samenleving: verklaringen buiten de mens om (vb. God)
- in de huidige samenleving: verklaringen in de samenleving zelf, gebaseerd op
wetenschap
de sociologie ontwikkelde zich in een periode van grote maatschappelijke
veranderingen
3. de sociologische verbeelding
= Het is het vermogen om persoonlijke ervaringen te
verbinden met bredere maatschappelijke structuren
(vb. ze gaan de oorzaken van depressie niet zoeken bij
de persoon zelf, maar ze gaan kijken naar de
samenleving)
Wat wij vaak als een individueel probleem ervaren, is vaak in werkelijkheid een
maatschappelijk vraagstuk
,Menselijk Micro Omvat de ervaringen/acties van één persoon of een
gedrag kleine groep mensen. Het gaat om directe interacties
tussen individuen (vb. in een gezin, interactie met een
geliefde, vriend, collega)
Interacties Meso Omvat interacties in groepen, wijken, organisaties of
gemeenschappen
Omgeving Macro Op dit niveau worden grootschalige sociale systemen,
structuren en instituties bestudeerd, zoals de overheid,
de economie of culturele patronen op maatschappelijk
niveau
Illustratie 1: van de sociologische verbeelding: studeren (tussenjaar)
Illustratie 2: van de sociologische verbeelding: ons denken en doen ivm ons haar
Als je vraagt naar iemand zijn haar zal die persoon op micro niveau antwoorden (ik
vind dat mooi) maar eigenlijk beïnvloedt ook onze omgeving die keuze (macro);
trends
De manier waarop ons haar is, is soms ook een uitdrukking van de groep waartoe
we behoren (meso) vb. Rastafari; belonging en symboolwaarde
Haar is dus ook verbonden met grotere
maatschappelijke thema’s
Illustratie 3: van de sociologische verbeelding: levensverwachting
verschil in levensverwachting tussen verschillende sociaal-economische
groepen waargenomen
Illustratie 4: van de sociologische verbeelding: armoede
,De sociologische verbeelding is een oorzakelijk schema voor maatschappelijke
fenomenen
Illustratie 5: ongelijkheid in onderwijsprestaties bij leerlingen met migratieachtergrond
BESLUIT:
→ bij het zoeken naar verklaringen speelt de sociologische verbeelding een
belangrijke rol
→ gebeurtenissen die het leven van mensen typeren worden bekeken vanuit het
ruimer geheel waarbinnen mensen met elkaar samenleven
= Sociale relaties bepalen de biografieën van mensen, sociale relaties zijn echter zelf
het resultaat van een historisch proces binnen een brede samenleving
De manier waarop mensen leven (hun biografie) wordt beïnvloed door sociale relaties
— zoals familie, werk, vrienden of school.
Maar die sociale relaties zelf zijn niet zomaar ontstaan; ze zijn het resultaat van
geschiedenis en veranderingen in de samenleving.
, 4. Het terrein van de sociologie: beïnvloeding
Sociaal handelen als basis
Sociaal handelen = gedrag met de bedoeling anderen te beïnvloeden
A (zender) B (ontvanger)
Knipperen is gewoon handelen knipogen is een sociale handeling
Kan in de zender zijn ogen handelen zijn, maar voor de ontvanger kan het overkomen
als sociaal handelen
Circulaire beïnvloeding
4 types van sociaal handelen:
Instrumenteel-rationeel handelen: er wordt een afweging gemaakt welke
middelen het best geschikt zijn om doen te bereiken
o Vb. je wilt slagen en je kijkt naar wat er nodig is om te kunnen slagen en
je besluit naar de les te gaan les als (middel) om te slagen (doel)
Waarde-rationeel handelen: het bewust geloof in de waarde volheid van de
handeling centraal staat
o Vb. alleen maar biologisch eten is duurder maar je vindt het belangrijk (je
gelooft in de waarde ervan)
Affectief handelen: het handelen wordt gedreven door gevoelens
o Vb. je krijgt geen voorrang in het verkeer en je toetert (puur uit je
gevoelens gereageerd)
Traditioneel handelen: waarbij de gewoonte aan de basis ligt
o Vb. je kiest ervoor om met je partner te trouwen omdat dat verwacht
wordt in je familie
Later ook reflexief handelen: het vermogen van mensen om hun eigen gedrag
en sociale context te overzien, te beoordelen en aan te passen in plaats van
blindelings tradities te volgen
kan ook combinatie zijn
Bartu laat -uit respect, zo zegt hij- bij het binnengaan altijd zijn gezelschap voorgaan.
Cis doet dit enkel wanneer dat gezelschap toevallig die knappe blondine is waar hij
een oogje op heeft: kwestie van een goede indruk te maken.
Dit is een voorbeeld van……
A. Waarde rationeel handelen voor Bartu en instrumenteel handelen voor Cis
B. Waarde rationeel handelen voor Bartu en waarde rationeel handelen voor Cis
C. Traditioneel handelen voor Bartu en instrumenteel rationeel handelen voor Cis
D. Traditioneel handelen voor Bartu en waarde rationeel handelen voor Cis
Antwoord A
Hoofdstuk 1: sociologische verbeelding
1. Wat is sociologie?
Sociologie: de wetenschap die begaan is met de systematische studie van:
- interactie tussen personen en/of sociale eenheden (meso niveau)
- de wijze waarop het verloop van deze sociale interactie wordt bepaald door de
omgeving en resulteert in de ontwikkeling van vaste patronen (macro niveau)
- gevolgen daarvan voor het menselijk gedrag (micro niveau)
beïnvloeden elkaar voortdurend
2. Historische achtergrond van de sociologie
De mens heeft altijd al gezocht naar verklaringen van hun leven/de wereld rond hen
- in de archaïsche samenleving: verklaringen buiten de mens om (vb. God)
- in de huidige samenleving: verklaringen in de samenleving zelf, gebaseerd op
wetenschap
de sociologie ontwikkelde zich in een periode van grote maatschappelijke
veranderingen
3. de sociologische verbeelding
= Het is het vermogen om persoonlijke ervaringen te
verbinden met bredere maatschappelijke structuren
(vb. ze gaan de oorzaken van depressie niet zoeken bij
de persoon zelf, maar ze gaan kijken naar de
samenleving)
Wat wij vaak als een individueel probleem ervaren, is vaak in werkelijkheid een
maatschappelijk vraagstuk
,Menselijk Micro Omvat de ervaringen/acties van één persoon of een
gedrag kleine groep mensen. Het gaat om directe interacties
tussen individuen (vb. in een gezin, interactie met een
geliefde, vriend, collega)
Interacties Meso Omvat interacties in groepen, wijken, organisaties of
gemeenschappen
Omgeving Macro Op dit niveau worden grootschalige sociale systemen,
structuren en instituties bestudeerd, zoals de overheid,
de economie of culturele patronen op maatschappelijk
niveau
Illustratie 1: van de sociologische verbeelding: studeren (tussenjaar)
Illustratie 2: van de sociologische verbeelding: ons denken en doen ivm ons haar
Als je vraagt naar iemand zijn haar zal die persoon op micro niveau antwoorden (ik
vind dat mooi) maar eigenlijk beïnvloedt ook onze omgeving die keuze (macro);
trends
De manier waarop ons haar is, is soms ook een uitdrukking van de groep waartoe
we behoren (meso) vb. Rastafari; belonging en symboolwaarde
Haar is dus ook verbonden met grotere
maatschappelijke thema’s
Illustratie 3: van de sociologische verbeelding: levensverwachting
verschil in levensverwachting tussen verschillende sociaal-economische
groepen waargenomen
Illustratie 4: van de sociologische verbeelding: armoede
,De sociologische verbeelding is een oorzakelijk schema voor maatschappelijke
fenomenen
Illustratie 5: ongelijkheid in onderwijsprestaties bij leerlingen met migratieachtergrond
BESLUIT:
→ bij het zoeken naar verklaringen speelt de sociologische verbeelding een
belangrijke rol
→ gebeurtenissen die het leven van mensen typeren worden bekeken vanuit het
ruimer geheel waarbinnen mensen met elkaar samenleven
= Sociale relaties bepalen de biografieën van mensen, sociale relaties zijn echter zelf
het resultaat van een historisch proces binnen een brede samenleving
De manier waarop mensen leven (hun biografie) wordt beïnvloed door sociale relaties
— zoals familie, werk, vrienden of school.
Maar die sociale relaties zelf zijn niet zomaar ontstaan; ze zijn het resultaat van
geschiedenis en veranderingen in de samenleving.
, 4. Het terrein van de sociologie: beïnvloeding
Sociaal handelen als basis
Sociaal handelen = gedrag met de bedoeling anderen te beïnvloeden
A (zender) B (ontvanger)
Knipperen is gewoon handelen knipogen is een sociale handeling
Kan in de zender zijn ogen handelen zijn, maar voor de ontvanger kan het overkomen
als sociaal handelen
Circulaire beïnvloeding
4 types van sociaal handelen:
Instrumenteel-rationeel handelen: er wordt een afweging gemaakt welke
middelen het best geschikt zijn om doen te bereiken
o Vb. je wilt slagen en je kijkt naar wat er nodig is om te kunnen slagen en
je besluit naar de les te gaan les als (middel) om te slagen (doel)
Waarde-rationeel handelen: het bewust geloof in de waarde volheid van de
handeling centraal staat
o Vb. alleen maar biologisch eten is duurder maar je vindt het belangrijk (je
gelooft in de waarde ervan)
Affectief handelen: het handelen wordt gedreven door gevoelens
o Vb. je krijgt geen voorrang in het verkeer en je toetert (puur uit je
gevoelens gereageerd)
Traditioneel handelen: waarbij de gewoonte aan de basis ligt
o Vb. je kiest ervoor om met je partner te trouwen omdat dat verwacht
wordt in je familie
Later ook reflexief handelen: het vermogen van mensen om hun eigen gedrag
en sociale context te overzien, te beoordelen en aan te passen in plaats van
blindelings tradities te volgen
kan ook combinatie zijn
Bartu laat -uit respect, zo zegt hij- bij het binnengaan altijd zijn gezelschap voorgaan.
Cis doet dit enkel wanneer dat gezelschap toevallig die knappe blondine is waar hij
een oogje op heeft: kwestie van een goede indruk te maken.
Dit is een voorbeeld van……
A. Waarde rationeel handelen voor Bartu en instrumenteel handelen voor Cis
B. Waarde rationeel handelen voor Bartu en waarde rationeel handelen voor Cis
C. Traditioneel handelen voor Bartu en instrumenteel rationeel handelen voor Cis
D. Traditioneel handelen voor Bartu en waarde rationeel handelen voor Cis
Antwoord A
