Samenvatting Diversiteits-
sensitieve zorg
There is no truth - only points of
view
Voor ons staat op een wereldkaart
Europa centraal
We gaan er vaak vanuit dat wat wij
denken altijd juist is maar bv. mensen
in China hebben deze kaart als
wereldkaart voor ogen
Superdiversiteit als nieuwe realiteit
Diversiteit Superdiversiteit
Hoe leven mensen met verschillen Multidimensionaal concept
samen in een Stijging van diversiteit in de
maatschappij/organisatie? maatschappij
Maar ook: diversiteit binnen
Verschillen tussen mensen: diversiteit!
Geslacht Als gevolg van
Beperking migratiestromen
Religie
Seksuele voorkeur Focus op etnisch-culturele dimensie
Etniciteit
Sociaaleconomische status Van ‘uitzondering’ naar ‘norm’
…
Wat is superdiversiteit?
Afgelopen 3 decennia: fundamentele wijziging in structuur van ‘diversiteit’
Factor 1: Uitbreiding van migratie
Tot jaren ‘90: ‘de migrant’ = Turks, Marokkaans + EU-burgers (Italië,
Spanje, Portugal, Griekenland)
Einde Koude Oorlog (1991): nieuwe migratiestromen vanuit Oost-
Europa + wereldwijde conflictregio’s
↑ herkomstlanden + ↑ aankomstlanden
Lineaire migratie wordt uitzonderlijk zeer complexe trajecten
Factor 2: Opkomst internet/ mobiele communicatietechnologie
Bestaande netwerken en groepen kunnen behouden blijven
1
, Intact houden van familiebanden, zakelijke banden, … ongeacht de
afstand
↑ complexiteit in de samenleving, ook als autochtoon!
‘wie is dé migrant?’ = onmogelijk te beantwoorden (eveneens ‘wie
zijn wij?’)
Vaststelling van verschil in onze maatschappij
o Niet positief of negatief (bevrijding VS bedreiging)
o Verandering bevolkingssamenstelling steeds vaker geen
duidelijke meerderheid meer
o Verandering van de manier van samenleven
o Diversiteit wordt steeds zichtbaarder en moedigt meer
diversiteit aan (sterkst bij jeugd)
o MAAR! Machtsverhoudingen blijven bestaan
Logisch gevolg: minder stabiliteit + homogeniteit in de samenleving
onzekerheidsgevoel
Bv. we zoeken vooral mensen op die gelijk zijn aan ons want dit
zorgt voor veiligheid, stabiliteit…
‘(Super)diversiteit is een fantoom’
Bea Van Robaeys
‘Iedereen is nieuwkomer in een superdiverse samenleving’
Flexibel leren (samen)leven in een snel veranderende wereld
Doel: handelingsverlegenheid overwinnen + sensitiviteit
ontwikkelen door te oefenen
Verschuiving van ‘bewust onbekwaam handelen’ naar ‘onbewust
bekwaam handelen’
“Superdiversiteit is een concept om “door migratie gedreven
processen van groeiende sociale complexiteit in onze samenleving
in de 21ste eeuw te analyseren”
3 basisdimensies (Dirk Geldof)
1. Kwantitatieve veranderingsprocessen
‘superdiversiteit-light’
Demografisch verschijnsel sinds de jaren ‘90
↑ etnisch-culturele diversiteit in de grote (Europese) steden
Brussel, Antwerpen, Genk: majority-minority cities (de
meerderheid van de bevolking bestaat uit een waaier van
minderheden) er is geen duidelijke groep meer van wie de
meerderheid is
2. Kwalitatieve veranderingsprocessen
2
, Diversity-within
Diversiteit binnen diversiteit: bv. het is niet “DE” Turkse maar hierin
zitten er ook nog verschillen, bv. andere vormen seksualiteit, andere
cultuur…
≠ binnen gemeenschappen > ≠ tussen gemeenschappen (bv.
Generatie/SES/opleiding)
Invloed van andere kenmerken dan enkel etniciteit dynamiek in
SL
o Gender
o Migratiegeschiedenis
o levensbeschouwing
o …
Voortdurende stroom van verandering in…
o Mensen
o Belevingen
o Identiteiten
o Machtsverhoudingen
o ….
3. Proces van normalisering
Diversiteit blijft erg ongelijkmatig gespreid
Evolueren naar superdiversiteit als ‘het nieuwe normaal’
o Aanvaarden van een groeiende complexiteit
o Uitdagingen in de ervaring met (super)diversiteit:
o verschil in taal, normen en gedragingen spanningen,
conflicten ‘othering’ (= het concept dat duidt op het wij-zij
denken. We zien onszelf als de wij groep en de andere als de
other)
o Migratieachtergrond ~ armoederisico (ongelijkheid)
o (sociale) media = voedingsbodem voor polarisatie en wij-zij
denken
Othering
‘wij’ = normcategorie ‘normaal’ = ‘gelijk aan ons’
o Superieur
‘the other’ = afwijkende categorie
o Verschil = niet neutraal maar negatief!
o Inferieur
Context van ongelijke machtsverhouding (zie kruispuntdenken)
Affirmatieve othering
o (positieve) stereotyperingen, discriminatie, racisme
3
sensitieve zorg
There is no truth - only points of
view
Voor ons staat op een wereldkaart
Europa centraal
We gaan er vaak vanuit dat wat wij
denken altijd juist is maar bv. mensen
in China hebben deze kaart als
wereldkaart voor ogen
Superdiversiteit als nieuwe realiteit
Diversiteit Superdiversiteit
Hoe leven mensen met verschillen Multidimensionaal concept
samen in een Stijging van diversiteit in de
maatschappij/organisatie? maatschappij
Maar ook: diversiteit binnen
Verschillen tussen mensen: diversiteit!
Geslacht Als gevolg van
Beperking migratiestromen
Religie
Seksuele voorkeur Focus op etnisch-culturele dimensie
Etniciteit
Sociaaleconomische status Van ‘uitzondering’ naar ‘norm’
…
Wat is superdiversiteit?
Afgelopen 3 decennia: fundamentele wijziging in structuur van ‘diversiteit’
Factor 1: Uitbreiding van migratie
Tot jaren ‘90: ‘de migrant’ = Turks, Marokkaans + EU-burgers (Italië,
Spanje, Portugal, Griekenland)
Einde Koude Oorlog (1991): nieuwe migratiestromen vanuit Oost-
Europa + wereldwijde conflictregio’s
↑ herkomstlanden + ↑ aankomstlanden
Lineaire migratie wordt uitzonderlijk zeer complexe trajecten
Factor 2: Opkomst internet/ mobiele communicatietechnologie
Bestaande netwerken en groepen kunnen behouden blijven
1
, Intact houden van familiebanden, zakelijke banden, … ongeacht de
afstand
↑ complexiteit in de samenleving, ook als autochtoon!
‘wie is dé migrant?’ = onmogelijk te beantwoorden (eveneens ‘wie
zijn wij?’)
Vaststelling van verschil in onze maatschappij
o Niet positief of negatief (bevrijding VS bedreiging)
o Verandering bevolkingssamenstelling steeds vaker geen
duidelijke meerderheid meer
o Verandering van de manier van samenleven
o Diversiteit wordt steeds zichtbaarder en moedigt meer
diversiteit aan (sterkst bij jeugd)
o MAAR! Machtsverhoudingen blijven bestaan
Logisch gevolg: minder stabiliteit + homogeniteit in de samenleving
onzekerheidsgevoel
Bv. we zoeken vooral mensen op die gelijk zijn aan ons want dit
zorgt voor veiligheid, stabiliteit…
‘(Super)diversiteit is een fantoom’
Bea Van Robaeys
‘Iedereen is nieuwkomer in een superdiverse samenleving’
Flexibel leren (samen)leven in een snel veranderende wereld
Doel: handelingsverlegenheid overwinnen + sensitiviteit
ontwikkelen door te oefenen
Verschuiving van ‘bewust onbekwaam handelen’ naar ‘onbewust
bekwaam handelen’
“Superdiversiteit is een concept om “door migratie gedreven
processen van groeiende sociale complexiteit in onze samenleving
in de 21ste eeuw te analyseren”
3 basisdimensies (Dirk Geldof)
1. Kwantitatieve veranderingsprocessen
‘superdiversiteit-light’
Demografisch verschijnsel sinds de jaren ‘90
↑ etnisch-culturele diversiteit in de grote (Europese) steden
Brussel, Antwerpen, Genk: majority-minority cities (de
meerderheid van de bevolking bestaat uit een waaier van
minderheden) er is geen duidelijke groep meer van wie de
meerderheid is
2. Kwalitatieve veranderingsprocessen
2
, Diversity-within
Diversiteit binnen diversiteit: bv. het is niet “DE” Turkse maar hierin
zitten er ook nog verschillen, bv. andere vormen seksualiteit, andere
cultuur…
≠ binnen gemeenschappen > ≠ tussen gemeenschappen (bv.
Generatie/SES/opleiding)
Invloed van andere kenmerken dan enkel etniciteit dynamiek in
SL
o Gender
o Migratiegeschiedenis
o levensbeschouwing
o …
Voortdurende stroom van verandering in…
o Mensen
o Belevingen
o Identiteiten
o Machtsverhoudingen
o ….
3. Proces van normalisering
Diversiteit blijft erg ongelijkmatig gespreid
Evolueren naar superdiversiteit als ‘het nieuwe normaal’
o Aanvaarden van een groeiende complexiteit
o Uitdagingen in de ervaring met (super)diversiteit:
o verschil in taal, normen en gedragingen spanningen,
conflicten ‘othering’ (= het concept dat duidt op het wij-zij
denken. We zien onszelf als de wij groep en de andere als de
other)
o Migratieachtergrond ~ armoederisico (ongelijkheid)
o (sociale) media = voedingsbodem voor polarisatie en wij-zij
denken
Othering
‘wij’ = normcategorie ‘normaal’ = ‘gelijk aan ons’
o Superieur
‘the other’ = afwijkende categorie
o Verschil = niet neutraal maar negatief!
o Inferieur
Context van ongelijke machtsverhouding (zie kruispuntdenken)
Affirmatieve othering
o (positieve) stereotyperingen, discriminatie, racisme
3
