MEDIA-ECONOMIE
SAMENVATTING
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
HET VERHAAL VAN BENJAMIN H. DAY EN HOE MEDIABEDRIJVEN GELD VERDIENEN
KRANTENLANDSCHAP NEW YORK (19 E EEUW)
• Dominantie van dure kranten (luxe goederen): verkoopprijs rond 6 cent per exemplaar
• Gericht op de elite en zakenmensen, met focus op politiek en handel
• Voorbeelden van prominente kranten: The New York Times, The Wall Street Journal, The Morning
Courier and New York Enquirer
• Beperkt bereik:
o Door de hoge kostprijs (en inhoud) waren de kranten niet toegankelijk voor de werkende
klasse
o The Morning Courier and New York Enquirer (2600 exemplaren per dag)
o “There was little or nothing about these papers to attract the average reader”
BENJAMIN DAY
• Eigenaar van een print shop
• Oprichting eigen krant, andere motieven: “He needed a newspaper not to reform,
not to arouse, but to push the printing business”
• The New York Sun (1833 – 1950)
o 1 cent per exemplar (“penny press”)
o Gericht op een breed publiek
o Focus op sensationeel nieuws (bv. misdaad)
RADICAAL NIEUW VERDIENMODEL
• Krant werd verkocht onder de productiekosten
o Verkoopprijs = 1 cent (marginale opbrengst
o Marginale kosten (wat het kost om 1 extra exemplaar te maken) > marginale opbrengsten
• Hoe is dit mogelijk?
• “The object of this paper is to lay before the public, at a price within the means of everyone, all the
news of the day, and at the same time offer an advantageous medium for advertisements”
• Tweezijdig marktmodel
o Lezers
o Adverteerders
o Krant fungeert als platform dat lezers en adverteerder met elkaar verbindt
• Succes door massa: hoe meer lezers, hoe aantrekkelijker voor adverteerders
o Inkomsten uit advertenties in plaats van verkoop
o Groot risico
1
,COMMERCIALISERING VAN AANDACHT
• Day nam een groot risico: hij innoveerde op vlak van inhoud, kort nieuws in plaats van lange
politieke essays
• Impact op industrie:
o Andere kranten volgden het model van de “penny press”
o Grote rivaal: The Morning Herald (1835) dat veel aandacht schonk aan gewelddadige
overlijdens
• Aandacht vandaag (nog steeds) centraal in de (media)economie
o Sociale media, gratis diensten, advertentie gedreven modellen, …
o Attention merchants, aandacht economie, attention economy, war for attention, …
MASSA
• Publicatie van een reeks artikels in The Sun over leven op de maan
• Sensatie => meer lezers => meer adverteerders => meer inkomsten
• Belangrijk voor verdienmodel
• The Great Moon Hoax (1835): eerste grote geval van fake news => truc om
lezers geïnteresseerd te houden en de krant te blijven kopen
BENJAMIN (TO)DAY
Benjamin Day ligt aan de basis van heel wat media-economische concepten:
• Opbrengsten en kosten van (digitale) mediagoederen
• Twee- en meerzijdige markten en platformen
• Advertentie-inkomsten
• Platformstrategieën en hun gevolgen
• Concurrentie
• …
MEDIA-ECONOMIE = MEDIA + ECONOMIE?
In Vlaanderen hebben 5 mediagroepen 80 tot 100% van de markt in handen. dat kan een probleem
vormen, zegt de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) nog maar eens. ‘Concentratie is iets van alle
tijden en alle sectoren, maar media zijn geen wasmachines.’ (Pieter Gordts, 2019)
• Economie van de media = economie van meubelen, auto’s, waspoeder?
o Productie, verdeling en consumptie van schaarse mediagoederen, meubelen, auto’s,
waspoeder
o Hoe ontmoeten vraag naar en aanbod van media, meubelen, auto’s, waspoeder elkaar in
de markt?
o Wat is het marktequilibrium (evenwicht) voor een bepaald mediagoed, meubel, auto,
waspoeder?
o Hoe vrije concurrentie tot stand brengen in de media, meubel, auto, waspoedermarkt?
• Maar waarom is er dan geen cursus waspoedereconomie en wel een cursus media-economie?
2
,WAAROM MEDIA-ECONOMIE?
• Media- en cultuurproducten hebben zeer specifieke, vaak afwijkende economische
karakteristieken (bv. schaarste)
• Actoren in mediamarkt handelen vaak anders dan door economische theorie voorspeld wordt
(bv. producenten op zoek naar politieke invloed, consumenten die blijven naar slechte
programma’s kijken)
• Virtuele, symbolische laag van de economie winst sterk aan belang (bv. Uber)
• Er zijn specifieke publieke belangen bij de uitkomst van economische processen in de
mediasector, o.a. door enorme ‘externe effecten’ (bv. gewelddadige content)
WAAROM FOCUS OP MARKTSTRUCTUREN?
• Marktstructuren tussen perfecte concurrentie – monopolie belangrijk, maar ook andere
dimensies (bv. levensbeschouwelijke diversiteit, high brow vs. low brow; regionaal, nationaal,
internationaal)
• Ingrijpende verschuivingen: ‘horizontaal’ binnen een mediasector (bv. tussen omroepen),
‘verticaal’ binnen mediasector (bv. tussen adverteerders en omroepen) en ‘diagonaal’ tussen
mediasectoren (bv. tussen omroepen en internetbedrijven)
HOOFDSTUK 2: ECONOMISCHE KENMERKEN VAN DE MEDIA
UITGANGSPUNTEN MICRO-ECONOMIE
4 KENMERKEN VAN TRADITIONELE GOEDEREN
1. Rivaliteit: als één persoon het goed gebruikt, kan een ander het niet meer gebruiken (bv. één fiets
kan maar door één iemand tegelijk gebruikt worden)
2. Uitsluitbaarheid: mensen kunnen uitgesloten worden van het gebruik van het goed als ze er niet
voor betalen (bv. je krijgt de fiets alleen als je hem koopt)
3. Eigendomsoverdracht: het eigendom kan van de ene persoon naar de andere worden
overgedragen (bv. bij verkoop)
4. Materieel/bezitbaar: het gaat om tastbare goederen die je kan bezitten en verhandelen
Een economische markt, zoals de fietsenmarkt, bestaat uit drie elementen: een verhandelbaar goed (de
fiets), een producent en een consument. Het goed is een bezit waarvan het eigendom kan worden
overgedragen: als de fiets van mij is, is hij niet van jou. Binnen de markt nemen zowel producent als
consument beslissingen. De producent bepaalt hoeveel fietsen hij produceert en tegen welke prijs hij ze
aanbiedt, terwijl de consument beslist hoeveel fietsen hij wil kopen en tegen welke prijs. Deze interactie
vormt de kern van een economisch model.
3
, Bij productie moet je nadenken over hoe je een goed wil maken en welke grondstoffen daarvoor nodig zijn.
Omdat grondstoffen schaars zijn, moet je keuzes maken: misschien leveren diezelfde grondstoffen meer
op als je er iets anders mee produceert, zoals een poort. Producenten baseren hun keuze vooral op winst
– wat brengt het meeste op? Consumenten maken een vergelijkbare afweging, maar dan op basis van nut
en plezier: welk product geeft hen de meeste waarde, bijvoorbeeld een smartphone in plaats van een fiets?
In de economie draait het steeds om de afweging tussen hoeveelheid en prijs. Een centraal principe hierbij
is de rationele keuze: kiezen voor wat het meeste nut of de hoogste winst oplevert.
ECONOMISCH MODEL
Het economisch model toont hoe de prijs en de hoeveelheid samenhangen, waarbij het snijpunt van
vraag- en aanbodcurve het marktprijs-evenwicht bepaalt
VRAAG EN AANBOD
Aanbodcurve: bij een hogere prijs wordt productie aantrekkelijker → aanbod neemt toe; bij een lage prijs
is productie minder interessant → aanbod neemt af
Vraagcurve: het omgekeerde geldt: bij een hogere prijs daalt de vraag, bij een lagere prijs stijgt de vraag
4
SAMENVATTING
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
HET VERHAAL VAN BENJAMIN H. DAY EN HOE MEDIABEDRIJVEN GELD VERDIENEN
KRANTENLANDSCHAP NEW YORK (19 E EEUW)
• Dominantie van dure kranten (luxe goederen): verkoopprijs rond 6 cent per exemplaar
• Gericht op de elite en zakenmensen, met focus op politiek en handel
• Voorbeelden van prominente kranten: The New York Times, The Wall Street Journal, The Morning
Courier and New York Enquirer
• Beperkt bereik:
o Door de hoge kostprijs (en inhoud) waren de kranten niet toegankelijk voor de werkende
klasse
o The Morning Courier and New York Enquirer (2600 exemplaren per dag)
o “There was little or nothing about these papers to attract the average reader”
BENJAMIN DAY
• Eigenaar van een print shop
• Oprichting eigen krant, andere motieven: “He needed a newspaper not to reform,
not to arouse, but to push the printing business”
• The New York Sun (1833 – 1950)
o 1 cent per exemplar (“penny press”)
o Gericht op een breed publiek
o Focus op sensationeel nieuws (bv. misdaad)
RADICAAL NIEUW VERDIENMODEL
• Krant werd verkocht onder de productiekosten
o Verkoopprijs = 1 cent (marginale opbrengst
o Marginale kosten (wat het kost om 1 extra exemplaar te maken) > marginale opbrengsten
• Hoe is dit mogelijk?
• “The object of this paper is to lay before the public, at a price within the means of everyone, all the
news of the day, and at the same time offer an advantageous medium for advertisements”
• Tweezijdig marktmodel
o Lezers
o Adverteerders
o Krant fungeert als platform dat lezers en adverteerder met elkaar verbindt
• Succes door massa: hoe meer lezers, hoe aantrekkelijker voor adverteerders
o Inkomsten uit advertenties in plaats van verkoop
o Groot risico
1
,COMMERCIALISERING VAN AANDACHT
• Day nam een groot risico: hij innoveerde op vlak van inhoud, kort nieuws in plaats van lange
politieke essays
• Impact op industrie:
o Andere kranten volgden het model van de “penny press”
o Grote rivaal: The Morning Herald (1835) dat veel aandacht schonk aan gewelddadige
overlijdens
• Aandacht vandaag (nog steeds) centraal in de (media)economie
o Sociale media, gratis diensten, advertentie gedreven modellen, …
o Attention merchants, aandacht economie, attention economy, war for attention, …
MASSA
• Publicatie van een reeks artikels in The Sun over leven op de maan
• Sensatie => meer lezers => meer adverteerders => meer inkomsten
• Belangrijk voor verdienmodel
• The Great Moon Hoax (1835): eerste grote geval van fake news => truc om
lezers geïnteresseerd te houden en de krant te blijven kopen
BENJAMIN (TO)DAY
Benjamin Day ligt aan de basis van heel wat media-economische concepten:
• Opbrengsten en kosten van (digitale) mediagoederen
• Twee- en meerzijdige markten en platformen
• Advertentie-inkomsten
• Platformstrategieën en hun gevolgen
• Concurrentie
• …
MEDIA-ECONOMIE = MEDIA + ECONOMIE?
In Vlaanderen hebben 5 mediagroepen 80 tot 100% van de markt in handen. dat kan een probleem
vormen, zegt de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) nog maar eens. ‘Concentratie is iets van alle
tijden en alle sectoren, maar media zijn geen wasmachines.’ (Pieter Gordts, 2019)
• Economie van de media = economie van meubelen, auto’s, waspoeder?
o Productie, verdeling en consumptie van schaarse mediagoederen, meubelen, auto’s,
waspoeder
o Hoe ontmoeten vraag naar en aanbod van media, meubelen, auto’s, waspoeder elkaar in
de markt?
o Wat is het marktequilibrium (evenwicht) voor een bepaald mediagoed, meubel, auto,
waspoeder?
o Hoe vrije concurrentie tot stand brengen in de media, meubel, auto, waspoedermarkt?
• Maar waarom is er dan geen cursus waspoedereconomie en wel een cursus media-economie?
2
,WAAROM MEDIA-ECONOMIE?
• Media- en cultuurproducten hebben zeer specifieke, vaak afwijkende economische
karakteristieken (bv. schaarste)
• Actoren in mediamarkt handelen vaak anders dan door economische theorie voorspeld wordt
(bv. producenten op zoek naar politieke invloed, consumenten die blijven naar slechte
programma’s kijken)
• Virtuele, symbolische laag van de economie winst sterk aan belang (bv. Uber)
• Er zijn specifieke publieke belangen bij de uitkomst van economische processen in de
mediasector, o.a. door enorme ‘externe effecten’ (bv. gewelddadige content)
WAAROM FOCUS OP MARKTSTRUCTUREN?
• Marktstructuren tussen perfecte concurrentie – monopolie belangrijk, maar ook andere
dimensies (bv. levensbeschouwelijke diversiteit, high brow vs. low brow; regionaal, nationaal,
internationaal)
• Ingrijpende verschuivingen: ‘horizontaal’ binnen een mediasector (bv. tussen omroepen),
‘verticaal’ binnen mediasector (bv. tussen adverteerders en omroepen) en ‘diagonaal’ tussen
mediasectoren (bv. tussen omroepen en internetbedrijven)
HOOFDSTUK 2: ECONOMISCHE KENMERKEN VAN DE MEDIA
UITGANGSPUNTEN MICRO-ECONOMIE
4 KENMERKEN VAN TRADITIONELE GOEDEREN
1. Rivaliteit: als één persoon het goed gebruikt, kan een ander het niet meer gebruiken (bv. één fiets
kan maar door één iemand tegelijk gebruikt worden)
2. Uitsluitbaarheid: mensen kunnen uitgesloten worden van het gebruik van het goed als ze er niet
voor betalen (bv. je krijgt de fiets alleen als je hem koopt)
3. Eigendomsoverdracht: het eigendom kan van de ene persoon naar de andere worden
overgedragen (bv. bij verkoop)
4. Materieel/bezitbaar: het gaat om tastbare goederen die je kan bezitten en verhandelen
Een economische markt, zoals de fietsenmarkt, bestaat uit drie elementen: een verhandelbaar goed (de
fiets), een producent en een consument. Het goed is een bezit waarvan het eigendom kan worden
overgedragen: als de fiets van mij is, is hij niet van jou. Binnen de markt nemen zowel producent als
consument beslissingen. De producent bepaalt hoeveel fietsen hij produceert en tegen welke prijs hij ze
aanbiedt, terwijl de consument beslist hoeveel fietsen hij wil kopen en tegen welke prijs. Deze interactie
vormt de kern van een economisch model.
3
, Bij productie moet je nadenken over hoe je een goed wil maken en welke grondstoffen daarvoor nodig zijn.
Omdat grondstoffen schaars zijn, moet je keuzes maken: misschien leveren diezelfde grondstoffen meer
op als je er iets anders mee produceert, zoals een poort. Producenten baseren hun keuze vooral op winst
– wat brengt het meeste op? Consumenten maken een vergelijkbare afweging, maar dan op basis van nut
en plezier: welk product geeft hen de meeste waarde, bijvoorbeeld een smartphone in plaats van een fiets?
In de economie draait het steeds om de afweging tussen hoeveelheid en prijs. Een centraal principe hierbij
is de rationele keuze: kiezen voor wat het meeste nut of de hoogste winst oplevert.
ECONOMISCH MODEL
Het economisch model toont hoe de prijs en de hoeveelheid samenhangen, waarbij het snijpunt van
vraag- en aanbodcurve het marktprijs-evenwicht bepaalt
VRAAG EN AANBOD
Aanbodcurve: bij een hogere prijs wordt productie aantrekkelijker → aanbod neemt toe; bij een lage prijs
is productie minder interessant → aanbod neemt af
Vraagcurve: het omgekeerde geldt: bij een hogere prijs daalt de vraag, bij een lagere prijs stijgt de vraag
4
