Recht
I Recht en de overheid
1 Wat is recht?
Geen exacte definitie -> meer dan alleen regels en instellingen
Recht: geheel van regelgeving, overheidsstructuren en van justitie
3 kenmerken:
- Ruimtelijke afbakening
- Ruimtelijk, plaatselijk en tijdgebonden
- Meer dan moreel gedrag
1.1. Gedragsregels en normen die orde brengen in een samenleving
Functie van recht: ordening brengen in de samenleving.
- Geheel aan rechtsregels die omschrijven wat wel en niet mag. Hoe we ons moeten
gedragen, organiseren of hoe onze staatsvorm er uitziet. De rol van de overheid,....
Koppeling recht - samenleving
- Tijdsgebonden
- Plaatsgebonden
- Ideologisch gebonden
Recht= evolutief gegeven
-> verandert mee doorheen de tijd
-> is heel maakbaar
1.2 Opgelegd door de overheid
Om van recht te kunnen spreken, moeten de regels zijn opgelegd door een overheid
Recht is een middel om binnen een bepaalde samenleving, tijdgeest zaken te ordenen door
hierrond beleid te voeren.
Invloed Belgisch recht Napoleon:
- 1804 code Napoleon
- Heeft dit proberen doordringen naar heel europa maar is mislukt
- België heeft dat in 1830 overgenomen en geoptimaliseerd in onze eigen wetboeken
-> Belgisch draagt ook invloeden uit het Romeins recht, joods-christelijke ideologieën, de
Franse Revolutie, de verlichting,...
,Recht wordt bijgestuurd of beïnvloed door het orgaan dat bevoegd is om recht te maken.
Recht is een compromis van ideologische en politieke opvattingen die op een bepaald
moment overheersen in de samenleving.
Democratische overheid:
- Is in staat om het individuele belang te overstijgen om het algemeen belang te
verdedigen
- Via het recht een rechtvaardige ordening van de samenleving realiseren
Recht en rechtvaardigheid zijn aan elkaar gekoppeld:
Naarmate er meer mensen achter de overheid en haar beleid staan, zal het recht sneller als
rechtvaardig worden beschouwd en zal het draagvlak groter zijn.
-> recht dat weinig gedragen is binnen de samenleving zal vaak afgedwongen worden
1.3 Het dwingend karakter van recht
Rechtsregels kunnen afgedwongen worden via een rechtbank
-> onderscheid recht van religie, morele regels, etiquette,...
Recht dwingt u tot dingen die u moet doen
-> Bv: leerplicht, belastingplicht, opkomstplicht
Recht verbiedt u dingen (verbodsbepalingen)
VOORBEELDEN
Strafrecht:
- Verbod op het doden van mensen
- Verbod op het verkrachten van mensen
- Verbod om sneller te rijden dan 50 in de bebouwde kom,…
Gezinsrecht
- Ook verbodsbepalingen
- Verbod op met meerdere mensen trouwen op hetzelfde moment
Verbodsbepalingen in het handelsverkeer
- Vroeger: huis aan huis verkoop
- Nu strengere regelgeving
,2 Indeling van recht
Recht is een complex gegeven
-> verschillende manieren om recht op te delen
2.1 Publiekrecht en privaatrecht
Hier kijkt men bij wat er geregeld wordt
Publiek recht: De verhouding tussen individuen of bedrijven. (geen overheid)
- Bv: Kopen, verkopen, lenen, werken, ouderschap,...
Privaat recht: De verhouding tussen de overheid en het individu.
- Overheid= verzameling van alle individuen en die handelt vanuit het algemeen
belang.
- Algemeen belang weegt zwaarder door dan individueel belang.
- BV: voorhechtenis, vrijheidsstraf, onteigenen, fiscale verplichtingen,....
2.2 internationaal recht en nationaal recht
Hier kijkt men waar het recht tot stand is gekomen
Recht dat tot stand komt buiten de landsgrenzen of dat verhoudingen tussen landen regelt
= internationaal recht of grensoverschrijdend recht
Internationaal recht legt men vast in verdragen
-> bv Verdrag van Versailles, UVRM, IVRK,...
Europese Unie: Centraal gezag binnen de EU kan beslissingen nemen over de hoofden van
lidstaten heen. -> supranationaal recht
Nationaal recht: recht dat tot stand komt binnen de landsgrenzen.
EXAMEN! Privaatrecht Publiekrecht
Nationaal BR ADM-RvS
PROC FISC
IPR STRAF
OR GWR - GW hof
SR SR
Internationaal OR GWR
Volk
EU
BR= Burgerlijk recht
PROC= Procesrecht
, IPR= Internationaal privaatrecht
OR= Ondernemingsrecht
SR= Sociaal recht
ADM-RvS= Administratief recht -> ligt bij de Raad van State
FISC = Fiscaal recht
STRAF= Strafrecht
GWR - GW hof = Grondwettelijk recht -> rechtbank is het grondwettelijk hof
Volk= Volkenrecht
EU= Europees Unierecht
-> schema verwachten op het examen en kunnen invullen
2.3 Strafbaar of niet strafbaar
Strafrechtelijke handeling: er staat een straf op wat je gedaan hebt
-> bv: verkeersovertreding, diefstal, geweld,...
Burgerrechtelijke handeling: er staat geen straf op wat je gedaan hebt
-> bv: je schrijft je in voor een opleiding, je huurt iets,..
Wanneer is iets strafbaar?: Als de wet zegt dat het strafbaar is en als er in de wet staat welke
straf het is
Strafbare handeling = misdrijf
-> bij minderjarigen heet het jeugddelict
Strafbare handeling
- De overheid wordt betrokken (politie, Openbaar Ministerie,...)
- Komt voor een strafrechtbank
- Strafrechter kan je een straf opleggen (boete, werkstraf, vrijheidsberoving,
elektronisch toezicht,...)
Toestemming:
- Wegnemen van een fiets, seksuele handelingen,... zijn niet strafbaar als er
wederzijdse toestemming is
- Geweld plegen, beroepsgeheim, seksuele handelingen met een -14 jarige zijn altijd
strafbaar ookal is er toestemming
Intentie
- Opzettelijke misdrijven: stelen, dealen, geweld,..
- Onopzettelijke misdrijven: per ongeluk aanrijden (behalve bij roekeloos rijgedrag of
onder invloed)
Tuchtsancties:
- Opgelegd door een tuchtorgaan
- Bv Vlaams Sporttribunaal, tuchtcommissies,...
- Doel: discipline handhaven , niet de samenleving of individuen beschermen
I Recht en de overheid
1 Wat is recht?
Geen exacte definitie -> meer dan alleen regels en instellingen
Recht: geheel van regelgeving, overheidsstructuren en van justitie
3 kenmerken:
- Ruimtelijke afbakening
- Ruimtelijk, plaatselijk en tijdgebonden
- Meer dan moreel gedrag
1.1. Gedragsregels en normen die orde brengen in een samenleving
Functie van recht: ordening brengen in de samenleving.
- Geheel aan rechtsregels die omschrijven wat wel en niet mag. Hoe we ons moeten
gedragen, organiseren of hoe onze staatsvorm er uitziet. De rol van de overheid,....
Koppeling recht - samenleving
- Tijdsgebonden
- Plaatsgebonden
- Ideologisch gebonden
Recht= evolutief gegeven
-> verandert mee doorheen de tijd
-> is heel maakbaar
1.2 Opgelegd door de overheid
Om van recht te kunnen spreken, moeten de regels zijn opgelegd door een overheid
Recht is een middel om binnen een bepaalde samenleving, tijdgeest zaken te ordenen door
hierrond beleid te voeren.
Invloed Belgisch recht Napoleon:
- 1804 code Napoleon
- Heeft dit proberen doordringen naar heel europa maar is mislukt
- België heeft dat in 1830 overgenomen en geoptimaliseerd in onze eigen wetboeken
-> Belgisch draagt ook invloeden uit het Romeins recht, joods-christelijke ideologieën, de
Franse Revolutie, de verlichting,...
,Recht wordt bijgestuurd of beïnvloed door het orgaan dat bevoegd is om recht te maken.
Recht is een compromis van ideologische en politieke opvattingen die op een bepaald
moment overheersen in de samenleving.
Democratische overheid:
- Is in staat om het individuele belang te overstijgen om het algemeen belang te
verdedigen
- Via het recht een rechtvaardige ordening van de samenleving realiseren
Recht en rechtvaardigheid zijn aan elkaar gekoppeld:
Naarmate er meer mensen achter de overheid en haar beleid staan, zal het recht sneller als
rechtvaardig worden beschouwd en zal het draagvlak groter zijn.
-> recht dat weinig gedragen is binnen de samenleving zal vaak afgedwongen worden
1.3 Het dwingend karakter van recht
Rechtsregels kunnen afgedwongen worden via een rechtbank
-> onderscheid recht van religie, morele regels, etiquette,...
Recht dwingt u tot dingen die u moet doen
-> Bv: leerplicht, belastingplicht, opkomstplicht
Recht verbiedt u dingen (verbodsbepalingen)
VOORBEELDEN
Strafrecht:
- Verbod op het doden van mensen
- Verbod op het verkrachten van mensen
- Verbod om sneller te rijden dan 50 in de bebouwde kom,…
Gezinsrecht
- Ook verbodsbepalingen
- Verbod op met meerdere mensen trouwen op hetzelfde moment
Verbodsbepalingen in het handelsverkeer
- Vroeger: huis aan huis verkoop
- Nu strengere regelgeving
,2 Indeling van recht
Recht is een complex gegeven
-> verschillende manieren om recht op te delen
2.1 Publiekrecht en privaatrecht
Hier kijkt men bij wat er geregeld wordt
Publiek recht: De verhouding tussen individuen of bedrijven. (geen overheid)
- Bv: Kopen, verkopen, lenen, werken, ouderschap,...
Privaat recht: De verhouding tussen de overheid en het individu.
- Overheid= verzameling van alle individuen en die handelt vanuit het algemeen
belang.
- Algemeen belang weegt zwaarder door dan individueel belang.
- BV: voorhechtenis, vrijheidsstraf, onteigenen, fiscale verplichtingen,....
2.2 internationaal recht en nationaal recht
Hier kijkt men waar het recht tot stand is gekomen
Recht dat tot stand komt buiten de landsgrenzen of dat verhoudingen tussen landen regelt
= internationaal recht of grensoverschrijdend recht
Internationaal recht legt men vast in verdragen
-> bv Verdrag van Versailles, UVRM, IVRK,...
Europese Unie: Centraal gezag binnen de EU kan beslissingen nemen over de hoofden van
lidstaten heen. -> supranationaal recht
Nationaal recht: recht dat tot stand komt binnen de landsgrenzen.
EXAMEN! Privaatrecht Publiekrecht
Nationaal BR ADM-RvS
PROC FISC
IPR STRAF
OR GWR - GW hof
SR SR
Internationaal OR GWR
Volk
EU
BR= Burgerlijk recht
PROC= Procesrecht
, IPR= Internationaal privaatrecht
OR= Ondernemingsrecht
SR= Sociaal recht
ADM-RvS= Administratief recht -> ligt bij de Raad van State
FISC = Fiscaal recht
STRAF= Strafrecht
GWR - GW hof = Grondwettelijk recht -> rechtbank is het grondwettelijk hof
Volk= Volkenrecht
EU= Europees Unierecht
-> schema verwachten op het examen en kunnen invullen
2.3 Strafbaar of niet strafbaar
Strafrechtelijke handeling: er staat een straf op wat je gedaan hebt
-> bv: verkeersovertreding, diefstal, geweld,...
Burgerrechtelijke handeling: er staat geen straf op wat je gedaan hebt
-> bv: je schrijft je in voor een opleiding, je huurt iets,..
Wanneer is iets strafbaar?: Als de wet zegt dat het strafbaar is en als er in de wet staat welke
straf het is
Strafbare handeling = misdrijf
-> bij minderjarigen heet het jeugddelict
Strafbare handeling
- De overheid wordt betrokken (politie, Openbaar Ministerie,...)
- Komt voor een strafrechtbank
- Strafrechter kan je een straf opleggen (boete, werkstraf, vrijheidsberoving,
elektronisch toezicht,...)
Toestemming:
- Wegnemen van een fiets, seksuele handelingen,... zijn niet strafbaar als er
wederzijdse toestemming is
- Geweld plegen, beroepsgeheim, seksuele handelingen met een -14 jarige zijn altijd
strafbaar ookal is er toestemming
Intentie
- Opzettelijke misdrijven: stelen, dealen, geweld,..
- Onopzettelijke misdrijven: per ongeluk aanrijden (behalve bij roekeloos rijgedrag of
onder invloed)
Tuchtsancties:
- Opgelegd door een tuchtorgaan
- Bv Vlaams Sporttribunaal, tuchtcommissies,...
- Doel: discipline handhaven , niet de samenleving of individuen beschermen
