Samenvatting – Wijsbegeerte
1
,Inhoud
Samenvatting – Wijsbegeerte ........................................................................................ 1
Inleiding Filosofie & Wetenschapsfilosofie ................................................................. 4
0. Overzicht van de cursus ..................................................................................... 4
1. Filosofie als denken over denken ........................................................................ 4
2. Waarom logica belangrijk is ................................................................................ 6
3. Waarom wetenschapsfilosofie belangrijk is ......................................................... 7
Zinslogica (Logica) (hierover komen 6 meerkeuze vraag op het examen, enkel
oefeningen).............................................................................................................. 9
0. Waar gaat deze les over? .................................................................................... 9
1. Syntaxis (Opbouw van zinnen) ............................................................................ 9
2. Semantiek (Betekenis / waarheid) ..................................................................... 11
3. Waarheidstafels (reken-beslissings-methode) ................................................... 14
Inferenties, theorieën en observaties ....................................................................... 16
0. Overzicht van de les......................................................................................... 16
1. Inferenties (redeneringen) ................................................................................ 16
2. Theorieën ....................................................................................................... 18
3. Observaties en experimenten ........................................................................... 19
Verificatie en falsificatie (2 belangrijke vormen van deductie) .................................... 22
1. Directe verificaties en falsificaties .................................................................... 22
2. indirecte verificaties en falsificaties .................................................................. 23
3. Verificationisme en falsificationisme ................................................................ 24
Waarschijnlijkheid .................................................................................................. 26
1. Wat is waarschijnlijkheid? ................................................................................ 26
2. Frequentistische interpretatie .......................................................................... 27
3. Klassieke interpretatie ..................................................................................... 27
4. Subjectieve interpretatie .................................................................................. 29
Inductie en confirmatie ........................................................................................... 31
1. Hume’s probleem ............................................................................................ 31
2. Inductie en confirmatie .................................................................................... 34
Bayesiaanse confirmatietheorie .............................................................................. 37
1. Voorwaardelijke waarschijnlijkheid ................................................................... 37
2
, 2. Diachrone probabilistische coherentie ............................................................. 38
3. Probabilistische confirmatie ............................................................................ 38
4. De replicatiecrisis ........................................................................................... 40
5. Hypothetisch-deductieve confirmatie opnieuw ................................................. 42
6. Inductie opnieuw ............................................................................................ 43
Verklaringen (abductie) ........................................................................................... 45
1. De deductief-nomologische theorie .................................................................. 45
2. Wetten ........................................................................................................... 47
3. Problemen van verklaringen ............................................................................. 48
4. Probabilistische relevantie ............................................................................... 48
5. Causaliteit ...................................................................................................... 49
6. Kan wetenschap alles verklaren? ...................................................................... 50
Beste Verklaringen.................................................................................................. 52
1. Theoretische deugden ..................................................................................... 52
2. Incommensurabiliteit ...................................................................................... 55
3. Onderdeterminatie .......................................................................................... 56
Wat is wetenschap?................................................................................................ 59
1. Demarcatie ..................................................................................................... 59
2. Het falsifieerbaarheidscriterium ....................................................................... 60
3. Meervoudige demarcatiecriteria ....................................................................... 64
4. Wetenschap en ethiek ..................................................................................... 65
3
, Inleiding Filosofie & Wetenschapsfilosofie
0. Overzicht van de cursus
De cursus behandelt drie grote vragen:
1. Wat is filosofie? (denken over denken)
2. Waarom is logica belangrijk?
3. Waarom is wetenschapsfilosofie belangrijk?
1. Filosofie als denken over denken
Twee grote revoluties (geschiedenis van denken)
1. Natuurfilosofische revolutie (oude Grieken)
• Overgang van mythes (helden, goden en half goden) → rationele verklaringen
• Methode veranderde ook gebaseerd op:
o speculatie (nadenken zonder experiment)
o argumentatie (redeneren)
o observatie (waarnemen)
→ Voorbeeld: in plaats van “goden veroorzaken bliksem door Poseidon”, zoeken naar
natuurwetten.
2. Wetenschappelijke revolutie
• Breuk met het aristotelische wereldbeeld (heeft uiteindelijk tot 19e eeuw
geduurd)
• Nieuwe denkers: Copernicus, Galilei, Newton…
• Belangrijkste verandering:
o wiskunde + experimenten → centraal
→ Dus: wetenschap wordt systematischer en meetbaarder.
Wat is filosofie?
Korte definitie:
Filosofie = denken over denken
Uitleg:
• Eerste-orde denken → nadenken over de wereld
(bv. “wat is zwaartekracht?”)
• Tweede-orde denken = meta-denken → nadenken over hoe we denken
(bv. “hoe weten we dat zwaartekracht bestaat?”)
→ Filosofie zit dus “een niveau hoger”.
Aristoteles en Newton maken gebruik van beide eerste & tweede orde denken
4
1
,Inhoud
Samenvatting – Wijsbegeerte ........................................................................................ 1
Inleiding Filosofie & Wetenschapsfilosofie ................................................................. 4
0. Overzicht van de cursus ..................................................................................... 4
1. Filosofie als denken over denken ........................................................................ 4
2. Waarom logica belangrijk is ................................................................................ 6
3. Waarom wetenschapsfilosofie belangrijk is ......................................................... 7
Zinslogica (Logica) (hierover komen 6 meerkeuze vraag op het examen, enkel
oefeningen).............................................................................................................. 9
0. Waar gaat deze les over? .................................................................................... 9
1. Syntaxis (Opbouw van zinnen) ............................................................................ 9
2. Semantiek (Betekenis / waarheid) ..................................................................... 11
3. Waarheidstafels (reken-beslissings-methode) ................................................... 14
Inferenties, theorieën en observaties ....................................................................... 16
0. Overzicht van de les......................................................................................... 16
1. Inferenties (redeneringen) ................................................................................ 16
2. Theorieën ....................................................................................................... 18
3. Observaties en experimenten ........................................................................... 19
Verificatie en falsificatie (2 belangrijke vormen van deductie) .................................... 22
1. Directe verificaties en falsificaties .................................................................... 22
2. indirecte verificaties en falsificaties .................................................................. 23
3. Verificationisme en falsificationisme ................................................................ 24
Waarschijnlijkheid .................................................................................................. 26
1. Wat is waarschijnlijkheid? ................................................................................ 26
2. Frequentistische interpretatie .......................................................................... 27
3. Klassieke interpretatie ..................................................................................... 27
4. Subjectieve interpretatie .................................................................................. 29
Inductie en confirmatie ........................................................................................... 31
1. Hume’s probleem ............................................................................................ 31
2. Inductie en confirmatie .................................................................................... 34
Bayesiaanse confirmatietheorie .............................................................................. 37
1. Voorwaardelijke waarschijnlijkheid ................................................................... 37
2
, 2. Diachrone probabilistische coherentie ............................................................. 38
3. Probabilistische confirmatie ............................................................................ 38
4. De replicatiecrisis ........................................................................................... 40
5. Hypothetisch-deductieve confirmatie opnieuw ................................................. 42
6. Inductie opnieuw ............................................................................................ 43
Verklaringen (abductie) ........................................................................................... 45
1. De deductief-nomologische theorie .................................................................. 45
2. Wetten ........................................................................................................... 47
3. Problemen van verklaringen ............................................................................. 48
4. Probabilistische relevantie ............................................................................... 48
5. Causaliteit ...................................................................................................... 49
6. Kan wetenschap alles verklaren? ...................................................................... 50
Beste Verklaringen.................................................................................................. 52
1. Theoretische deugden ..................................................................................... 52
2. Incommensurabiliteit ...................................................................................... 55
3. Onderdeterminatie .......................................................................................... 56
Wat is wetenschap?................................................................................................ 59
1. Demarcatie ..................................................................................................... 59
2. Het falsifieerbaarheidscriterium ....................................................................... 60
3. Meervoudige demarcatiecriteria ....................................................................... 64
4. Wetenschap en ethiek ..................................................................................... 65
3
, Inleiding Filosofie & Wetenschapsfilosofie
0. Overzicht van de cursus
De cursus behandelt drie grote vragen:
1. Wat is filosofie? (denken over denken)
2. Waarom is logica belangrijk?
3. Waarom is wetenschapsfilosofie belangrijk?
1. Filosofie als denken over denken
Twee grote revoluties (geschiedenis van denken)
1. Natuurfilosofische revolutie (oude Grieken)
• Overgang van mythes (helden, goden en half goden) → rationele verklaringen
• Methode veranderde ook gebaseerd op:
o speculatie (nadenken zonder experiment)
o argumentatie (redeneren)
o observatie (waarnemen)
→ Voorbeeld: in plaats van “goden veroorzaken bliksem door Poseidon”, zoeken naar
natuurwetten.
2. Wetenschappelijke revolutie
• Breuk met het aristotelische wereldbeeld (heeft uiteindelijk tot 19e eeuw
geduurd)
• Nieuwe denkers: Copernicus, Galilei, Newton…
• Belangrijkste verandering:
o wiskunde + experimenten → centraal
→ Dus: wetenschap wordt systematischer en meetbaarder.
Wat is filosofie?
Korte definitie:
Filosofie = denken over denken
Uitleg:
• Eerste-orde denken → nadenken over de wereld
(bv. “wat is zwaartekracht?”)
• Tweede-orde denken = meta-denken → nadenken over hoe we denken
(bv. “hoe weten we dat zwaartekracht bestaat?”)
→ Filosofie zit dus “een niveau hoger”.
Aristoteles en Newton maken gebruik van beide eerste & tweede orde denken
4
