samenvatting vergelijkende politiek. KU Leuven S0O16A.

VERGELIJKENDE POLITIEK
Contents
1. Discipline v vergelijkende politiek......................................................................3
1.1. Afbakening v politiek................................................................................... 3
1.2. Wat is vergelijkende politiek........................................................................4
1.3. evolutie vergelijkende politieke...................................................................5
1.4. Waarom vergelijkende politiek....................................................................6
1.5. Hoe wordt er vergeleken............................................................................. 6
1.6. Risicos bij vergelijkende politiek..................................................................8
2. Kiesstelsels als basisindeling............................................................................. 9
2.1. verkiezingen leiden tot verschillende resultaten.........................................9
2.2. functies v kiesstelsels................................................................................10
3. Classificatie v kiesstelsels................................................................................10
3.1. Categorieën kiesstelsels............................................................................ 10
3.2. Variaties in de kiesstelsels.........................................................................12
3.2.1. Districtgrootte..................................................................................... 12
3.2.2. Stemprocedure.................................................................................... 12
3.2.3. Vrije keuze v/d kandidaten of niet.......................................................12
3.3. Kiesstelsels & alternatieve concepties v vertegenwoordiging...................12
3.4. kunstmatige vertekeningsmechanismen...................................................12
4. Het britse politieke systeem............................................................................ 13
4.1. Britse Kiesstelsel........................................................................................ 13
4.2. gevolgen britse systeem............................................................................14
4.3. voor/na-delen FPTP.................................................................................... 15
4.4. House of lords............................................................................................ 15
4.5. house of Commons.................................................................................... 16
4.6. premier/regering........................................................................................ 16
4.7. Evolutie v britse partijen............................................................................17
Labour........................................................................................................... 17
Conservatives................................................................................................ 18
bestuur.......................................................................................................... 18
4.8. UK &ls type voorbeeld v/e westminster model..........................................18
4.9. USA............................................................................................................ 19
Verkiezingen in de Verenigde staten.............................................................19

, Federale staatsstructuur............................................................................... 20
Structuur v staten.......................................................................................... 20
2 partij systeem............................................................................................. 20
Procedure Kiesmannen: verkiezingen president............................................21
Devided government..................................................................................... 21
5. Absolute meerderheidstelsels..........................................................................21
5.1. Alternative vote systeem (australie)..........................................................21
kenmerken van het alternative vote stelsel..................................................21
voor & nadelen alternative vote....................................................................22
5.2. 2ronden stelsel.......................................................................................... 22
5.2.1. Verkiezingen v/d president de la republique.......................................23
verkiezingen van de franse assemblee national............................................23
voor & nadelen.............................................................................................. 25
6. Werking v 5de franse republiek.........................................................................25
6.1. geschiedenis v 5de franse republiek...........................................................25
6.2. Kenmerken v 5de franse republiek..............................................................25
6.3. gevolgen van het semipresidentieel systeem............................................26
presidenten v frankrijk.................................................................................. 26
het statuut van de president.........................................................................27
bevoegdheden v/d president.........................................................................27
De eerste minister & ministerraad................................................................29
6.4. Het parlement en relaties tussen de uitvoerende & wetgevende macht...30
zwak parlement............................................................................................. 30
senaat............................................................................................................ 30
congress........................................................................................................ 31
7. Stelsels v evenredige vertegenwoordiging & consensusdemocratien.............31
7.1. determinanten van proportionaliteit..........................................................31
electorale formule......................................................................................... 31
grootte van de kieskringen............................................................................32
de formele kiesdrempel................................................................................. 33
Voor/nadelen v lijstproportionele systemen.....................................................33
het consensusmodel......................................................................................... 33
8. Democratie in de lage landen..........................................................................34
8.1. het nederlandse politieke stelsel...............................................................34
evolutie nederlands kisstelsel........................................................................34

, Stemverrichtingen......................................................................................... 35
zeteltoewijzing............................................................................................... 35
Periodes in de nederlandse politiek...............................................................36
nederlandse instiuties................................................................................... 36
8.2. het belgische kiesstelsel............................................................................37
verschillende kiesstelsels v belgie.................................................................37
kiesstelsel + participatie............................................................................... 40

1. DISCIPLINE V VERGELIJKENDE POLITIEK

1.1. AFBAKENING V POLITIEK

Er is geen echte vaste definitie

 Miller  op basis v autoriteit publieke beslissingen nemen door
tegengestelde meningen met elkaar te verzoenen
- Collectieve activiteit = publiek & heeft betrekking op een
samenleving
- Verschillende meningen
- Verzoening : vereist communicatie
- Autoritatief : legitiem geweld (= sanctierecht)
 Politiek = noodzakelijk  want menselijke samenleving is collectief
 Aristoteles  mens is een politiek dier (zoon politikon)  politiek is
noodzakelijk mr ook een deugd = politiek is de meest rationele weg om
tot gezamenlijke oplossingen te komen v een gezamenlijk probleem +
zorgt voor een volledig leven
 Afbakening v vragen v/d vergelijkende politiek
1) Welke beslissingen & welke invloed op dagelijks leven
2) Hoe worden de beslissingen genomen:
o Autoritair of democratisch
o Conventioneel of non-conventioneel
3) Wie neemt beslissingen & hoe + door wie wordt hij beïnvloed
 Verschillende bouwstenen die politiek afbakenen
- Overheid = instituties om collectieve beslissingen te nemen & uit te
voeren
- Governance = activiteiten, proces, kwaliteit om collectieve
beslissingen te nemen
- Naties = gemeenschap & nationalisme
- Autoriteit = recht op te regeren, gelinkt aan een positie: weber:
traditioneel, charismatisch, wettelijk
- Regering = hoogste niveau om beslissingen te nemen: wetten
uitvoeren
- Staten = politieke gemeenschap op 1 territorium onder 1 regering &
heeft soevereiniteit
- Macht = de motor v/d politiek
- Legitimiteit = systeem gebaseerd op autoriteit

,  Er is veel variantie in Europa

1.2. WAT IS VERGELIJKENDE POLITIEK

 Disciplines v Poli wet
- Politieke theorie
- Internationale relaties
- Vergelijkende politiek
o Vanaf eind 19de als aparte discipline
o Empirisch
o Niet: goed of slecht  maar hoe gebeurd iets
o Waarde neutraal
o Focus: instiuties, processen & interacties binnen politieke
systemen
 Kies systemen bepaald veel v politiek systeem v een land
o Onderwerp = macht gerelateerd
 Onderverdeling tussen de 3 disciplines is irl niet zo rechtduidig
 Grondleggers v/d vergelijkende politiek
- Aristoteles  zoon politicon
- Machiavelli  vergelijkt veel italiaanse staten & komt tot conclusie
dat een leider veel macht moet centraliseren
- Montesquieu (charles louis de secondat)  scheiding der machten
- Alexis de Tocqueville  beschrijft hoe de amerikaanse samenleving
is samengesteld vanuit franse blink
 Types & tradities in verg poli
- Eenlandsstudies  substantie: inhoud van 1 land
- Methodologisch: regels vastleggen  hoe vergelijkend onderzoek
uitvoeren, verklaren & beschrijven  logisch + statistisch om zoveel
mogelijk landen te betrekken & een grotere studie te maken
- Analytisch (combi v methodologisch + Eenlandsstudies) doel =
verklaren

grote evolutie door de jaren heen  nationale politieke systemen:
subnationale & supranationale systemen  Aparte componenten v politieke
systemen: parlementen, partijen, regeringen, rol middenveld

 Grote theorieën
- Structureel functionalisme: indentifieceert noodzakelijke functies pol
syst + onderlinge vergelijking & heeft normatieve ondertoon
- Systeem theorieën: open systemen, input & output  bv model v
Easton
- Marxisme: klasseconflict = verklaring v veranderingen in pol syst
- Coporatisme: centrale rol voor de staat & interactie met maatschappij
o Soc orgs hebben legitimiteit
- Insitutionalisme  centrale rol v/d structuren in het vorm geven v
politiek & individueel gedrag: kan normatief zijn = belang v regels &
routines
- Governance

,wat er vergeleken word:




1.3. EVOLUTIE VERGELIJKENDE POLITIEKE

 4 periodes
1) 1880-1920  grondleggers v/d politieke wet
o Duitse school: staatswissenschaft (politicologie) vs
geisteswissenschaft (sociologie)
o Analyse v staat & instituties
o Formele analyse ipv substantie (zoals gesch)  legalistisch
 Bestuderen v wettelijke teksten & zoeken nr gelijkenissen
in casen
o Geografisch: west europees/noord amerikaans
o Bv Max Weber
2) 1921-1966 Behavioral revolution => golden age of
comparative politics
o Charles merriam  roept op tot een nieuw paradigma –
 De oproep = een reactie tegen formalisme & niet-wet
benadering
 Leidt tot behavioral revolution = meer dan enkel
instiuties & wetten bestuderen: ook informele politieke
factoren + meer wet aanpak (meer theorie & empirie)
is nodig door de nieuwe realiteit: opkomst communisme
& fascisme
o Er komt een nieuwe methodologie  statistiek & beschrijven v
echt gedrag + grote n studies
 proberen zoveel mogelijk te verklaren
 Agents (bv partijen) worden belangrijker
o Meer systemen worden geanalyseerd + nt enkel westen
o Meer functionele benadering = politiek systeem bestuderen niet
enkel instituties
 Bv systeem theorie v david easton  elke eis heeft steun
nodig om invloed te hebben in poltiek systeem = op
agenda te komen : komt in politiek systeem loopt uit tot
een daad of een beslissing  en leidt tot feedback
  Eastons model bundelt alle onderdelen van het
politieke proces tot één ‘black box’, waardoor het weinig
verklarende waarde heeft.



3) 1967-1988: Post behavioralisme
o Kritiek op behavioralisme

,  Te abstract
 Ahistorische benadering = geen begrip voor individuele
gevallen
 Structureel functionalisme schiet te kort als grote theorie
 Traveling probleem (sartori)  mss word ni elk probleem
in elk land op dezelfde manier gedefinieerd: bv is een
coup in Afrika even verstorend als in EU? Nee
 tegenreactie op behavioralisme  nieuwe institutionalisme:
o Nieuw institutionalisme:
 Shift naar substantiele focus
 Kleinere geografische focus
 Nieuwe methodologie
 Theoretische ommekeer : rationaliteit & strategie v
actoren
 Staat is weer v belang  instituties
 Varierende & socio-econ context bekijken  meer case studies
 Small N onderzoek  grotere diversiteit (qua onderzoek &
geografisch)
4) 1989-… 2de wetenschappelijke revolutie
o Rational choice theorie
 William Riker
 Idee = actoren handelen rationeel & uit
eigenbelang = nutsmaximalisatie uit alternatieve
gerangschikt naar preferentie  staat tegenover
behavioral dat meer cultuur historisch is
 Verder versterken v wetenschapsbasis v verg poli
 Import elementen uit economie
 Varieert v hardgame (wiskundig)  soft game
 Versterkt aandacht voor instituties

1.4. WAAROM VERGELIJKENDE POLITIEK
 Doel v VP:
- Duiden gelijkenissen & verschillen tussen staten
- Comprehension of daily news from abroad
- Wat is constant en variable
 Voordelen v VP
1) Informatie over Andere staten verbreedt je begrip v je eigen stelsel
2) Het optimaliseert de classificaties v politieke processen
3) Het stelt ons in staat om de hypotheses te testen ivm politiek
4) Heeft potentiel voor predictie & controle maar realisme
- Vergelijken tussen:
o Ruimtelijk: bv noors parl vergelijken met kamer & senaat
o Functioneel: 2 functies tussen landen vergelijken
o Longitudinaal: zelfde functie binnen land in tijd vergelijken

1.5. HOE WORDT ER VERGELEKEN
 Geen unieke methode omdat:
- Methode is afhankelijk v onderzoeksvraag: dimensie v vergelijking kan
verschillen:
o Ruimtelijke vgl