Samenvatting NKO | Zintuigen 2 | KU Leuven | 2025/26

Farynx
FUNCTIE VAN FARYNX, RING VAN WALDEYER
Waldeyer’s ring
- Tonsilla pharyngea (adenoid, neusamandel, ‘poliepen’)
- Tonsillae palatina (keelamandelen)
- Tonsilla lingualis (tongamandel)
- < MALT:
o 1elijnsdefensie tg Ag (inhalatie/ingestie)
o Activatie BC en productie IgM en IgA

ONDERZOEK VAN FARYNX
Nasofarynx: neusendoscopie (achterste rhinoscopie): niet direct
Orofarynx: tongspatel
Hypofarynx: indirecte laryngoscopie

NASOFARYNX
< choanae, tuba, adenoid, velum
- Hard verhemelte scheidt mond – neusholte: passief tussenschot
- Week verhemelte = actief  velo-pharyngeale sfincter

Fysiologie
- Ademhaling
- Slikken
o Velofaryngeaal sluitingsmechanisme
 = gecoordineerde beweging
 Velum: achter en boven
 M levator veli palatini
 M uvulae
 Posterieure farynxwand: voor
 Laterale farynxwanden: mediaal
 M contrictor faryngis sup
 M palatofaryngeus (horizontale vezels)
 <> Openen: relax spieren, Fz, m. palatoglossus
- Spreken: gesloten <> open neusspraak
- Tuba
Velofaryngeale functie
- Openen (passief) = relaxatie
o Neusademhaling
o Spraak: nasale medeklinkers n, m, ng
 Verkoudheid  moeilijker verstaanbaar
- Sluiten: velum (zacht verhemelte) sluit verbinding ts mond en neus
o Slikken  Nasale regurgitatie: voedsel via neus
o Spraak: alle andere spraakklanken
 Open neusspraak: te veel lucht via neus
 Klinkerspraak: enkel nasale medeklinkers
 Dichtknijpen neus: verbetering
 R/: logopedie
o Openen van buis van Eustachius  Middenoorproblemen
o Krachtig blazen  Middenoorproblemen
- Velopharyngeale insuff: niet goed sluiten van sfincter
o Structureel

,  Verhemeltespleet
 Disproportie lengte velum – diepte nasofarynx
 Na adenotomie
 Oncologie
o Functioneel: neuromusculaire aandoeningen
 ALS, neurofibromatose

Pathologie  neusobstructie
- Juveniel angiofibroom: zz, goedaardige tumor
o Vnl adolescenten: hevige epistaxis, neusobstructie
o R.: HK resectie, evt eerst embolisatie (beperking bloeding)
- Nasofarynxcracinoma: 1e S/ verstopping buis van Eustachius
- Adenoidhypertrofie: frequente oorzaak neusobstructie kinderen
- Choanaalatresie:
o Bilateraal: pasgeborenen obligaat neusAH urgentie
o Unilateraal: 1 neusgat nog open om te ademen
OROFARYNX
Oefeningen: Sofia module 6
2.2 casus 1 - 2.3 casus 2 - 3.2 casus 3
Palatoschisis
- 1/800 geboortes
- S/: velo-pharyngeale insuff
- R/: Ingrijpen voor start van spraakontwikkeling (10m)
- Pierre Robin sequentie

o Micrognathie – te kleine onderkaak
o Glossoptose – tong ligt te ver naar achteren en zakt in keel
o Gehemeltespleet –U-vormig van zachte en harde gehemelte

Patiënt met acute keelpijn
 Frequente klacht
 Acute vs chronische keelpijn

Etiologie: meestal infectieus (viraal/bacterieel)
Ernst: faryngitis < acute tonsillitis < peritonsillair abces

Acute (rhino)faryngitis
- Virale ontsteking, banaal
- S/: verkoudheid, malaise, geen koorts, slikken doet deugd
- R/: symptomatisch

Acute tonsillitis (angina tonsillaris)
- Viraal/bacterieel
o Beta-hemolytische strep A (< normale flora)
o Verkoudheidsvirussen: rhinovirus, coronavirus, adenovirus
o EBV: Mononucleosis infectiosa/ziekte van Pfeiffer
 Meer uitgesproken, confluerend beslag op tonsillen
- S/:
o Hevige keelpijn
o Slikpijn
o Ziektegevoel, koortsig
- KO:
o Gezwollen tonsillen

, o Rood/witte punten
o Halsklieren
- Complicaties (0,03%)
o AGR, GN, Roodvonk
- D/: kliniek
- R/:
o Symptomatisch: pijnstilling, zachte voeding
o Tonsillectomie bij recidieven
o AB
 Aanslepende klachten, erg zieke pten
 ↓algemene weerstand
 Recidiverende streptococcenangina
 ↑risico op endocarditis
- DD/:
o Angina van Plaut-Vincent: unilaterale tonsillitis
 R/: AB
 DD maligniteit
Peritonsillair abces
- S/:
o Unilaterale zwelling  verplaatsing uvula
o Trismus
o ‘hete aardappelspraak’
o Unilaterale oorpijn
- R/: IV AB + drainage ettercollectie of tonsillectomie a chaud

Acute ontstekingen van larynx

(Adeno)tonsillectomie
- Klassiek: extracapsulaire dissectie
o Tonsil uit loge dissecteren
- Intracapsulair: coblatie
o Minder postop pijn
o Klein risico op recidief: kapsel blijft zitten

Indicaties tonsillectomie (keelamandel)
- Recidiverende acute tonsillitis
o 3-5/j; 4/j voor 2j,…
o DD faryngitis  geen effect tonsillectomie
- Peritonsillair abces: a chaud
- Hypertrofie van tonsillen
o Obstructieve AH: slaapapnee
- Voedselretentie in crypten

Indicaties adenotomie (neusamandel)
- Hypertrofie van tonsillen
o Obstructieve AH: slaapapnee
o Chronische neusobstructie + open mond AH
o Chronische otitis media serosa (+trommelvliesbuisjes)

Nazorg
- Observatie op bloeding
- Pijnstilling
- Vochtinname, voeding

, Nadelen
- Ingreep: nalast 1-2w
o ANE
o Bloeding: tonsillectomie > adenectomie
o Functiestoornis: adenectomie  tijdelijk open neusspraak
- Immunologisch? Deel 1e lijnsdefensie wegnemen
o Ring van Waldeyer belangrijkste in 1e levensjaren
 Ingreep vermijden <3j
- Recidief:
o Tonsillectomie: intracapsulair
o Adenoid: niet omkapseld  kan teruggroeien

Patiënt met chronische irritatieklachten in keel
 Langdurige irritatie van faryngeale slijmvlies

Chronische faryngitis
- S/
o Globusgevoel, rauwe keel
o Kuchen, schrapen
- Farynxbeeld: normaal, hyperemisch, follikels, droog
- O/:
o Postnasale drip
o Reflux: GERD
 Oesfagitis/pyrosis: chronische irritatie door zuur
 O/: insuff werkende onderste/bovenste sfincter
 Keelklachten op voorgrond
 Globus, irritatie, slijm, kuchen, schrapen, heesheid
 D/: inspectie farynx/larynx, 24u pHmetrie
 Laryngoscopie: rode, oedemateuze achterste
commissuur
 R/: dieet, slaaphouding, medicatie
o Roken
o Uitdroging
o Zz: tumor  altijd uitsluiten

Snurken en slaapapnee bij volwassenen en kinderen: symptomatologie,
diagnostiek en behandeling
Sofia module 7
Kennisclip 1.1
1.2 Casus 1 - 1.3 Casus 2

Inleiding
- 30% volwassenen en 12% kinderen snurkt  niet erg
- 2-4%: obstructief slaapapneusyndroom
o Ernstig klinisch beeld  aantasting slaapkwaliteit
o Orgaanschade door LW- obstructie en hypoxemie
o Behandeling altijd aangewezen
o Centrale vorm (CZS)

o HS (= AH centrum) stuurt tijdelijk geen AH- signalen naar AH-
spieren
o Vb neurologische pathologie