Sociaal werk verkennen
SOW IS GEEN VRIJBLIJVEND BEROEP EN VRAAGT EEN GRONDHOUDING
1. SOW is waardenwerk
Hoe antwoord je op moeilijke vragen zoals: “Een moeder heeft haar uitkering nog
niet gekregen, maar heeft geen geld meer voor melkpoeder. Ze klopt bij me aan
met huilende baby. Schiet ik voor?” Voor wie doe ik het, voor wie niet? Voor wie je
sympathie hebt?
Alles botst op waarden, van jou, de sm,… Je botst op allerlei zaken!
Mensen aan en tot hun recht brengen en de brug slaan tussen mens, leefwereld
en maatschappij (systeemwereld) is de kern van het sociaal werk. Leefwereld van
de mensen, sluit niet altijd aan, aan die v/d systeemwereld. Kan zorgen voor
conflict! Men kan hier echt onder leiden. Bv werken in de Aldi en horen dat men
ook op zondag moet werken, dit komt wel binnen en is lastig als iem anders voor
jou beslist. Niet evident om daar zomaar de zondag te staan!
Wij willen dat systeem kan draaien, maar dat iedereen daar tot zijn recht
komt. Daarom m we wikken en wegen tss systeem- en leefwereld. Kiezen
kant v/d belanghebbende in de mate v/h mogelijke.
Dat werk is niet waardenvrij noch neutraal. Sociaal werkers moeten bewust
nadenken over de vragen en dilemma's die ze in hun werk tegenkomen. Ze
moeten verbanden leggen tussen hun eigen leven, het werk dat ze doen, en de
maatschappij waarin ze werken. Dit helpt hen om hun werk zo goed mogelijk te
doen, zodat de mensen met wie ze werken er echt baat bij hebben. (Verbruggen,
2007)
Het professioneel handelen van de sociaal werker is dus niet eenduidig. Je moet
oog hebben voor de belangen en de keuzes van de belanghebbende/ doelgroep,
maar ook van de organisatie voor wie je werkt. Elke situatie is anders en soms zal
de sociaal werker geconfronteerd worden met tegengestelde belangen. Het
professioneel handelen van sociaal werkers vereist dus steeds afwegingen maken
en positie kiezen.
2. SOW werkt binnen een normatieve ruimte
Professioneel handelen in het sociaal werk is dus onvermijdelijk waardenwerk.
Het moet steeds gebaseerd zijn op de basiswaarden van sociaal werk. Dit wordt
ook wel de normatieve ruimte genoemd van SOW. Deze normatieve ruimte stuurt
en verantwoordt het professioneel handelen van de sociaal werker. We mogen
onze eigen waarden en normen niet mengen met onze job. We hanteren de
waarden v sow! Wel handig als de jouwe aansluiten aan die v sow. We
onderscheiden 3 soorten bouwstenen:
- de theoretische basis van sociaal werk (definitie SOW, krachtlijnen,
handelingskaders...)
- sterk kritisch bewustzijn over eigen waarden en normen die gevormd zijn
via opvoeding, scholing en socialisatieprocessen in diverse contexten.
- professionele normatieve referentiepunten in de sector zoals
, o Mensenrechten en sociale grondrechten (zie les 2!)
o Beroepsethiek
o Mandaat van de sociaal werker
o Discretionaire ruimte
2.1 Beroepsethiek
International Association of Schools of Social Work (IASSW) aanvaardde in 2018 9
ethische principes van SOW. Niet lett van buiten kennen, maar even bij stil staan!
- Erkenning inherente waardigheid van de mens
- Mensenrechten bevorderen
- Sociale rechtvaardigheid en gelijkheid
- Zelfbeschikkingsrecht: iem wil euthanasie, en jij kan er niet mee omgaan…
Moet je hem tegenhouden of hem doorverwijzen? Uitleggen van waar je
komt als je dit niet oke vind.
- Recht op participatie: heeft iem met een drankverslaving recht op die
participatie van openbare evenementen bijvoorbeeld? Afwegen of persoon
er mag en kan zijn.
- Respect voor vertrouwelijkheid en privacy
- Holistische kijk op de persoon
- Ethisch gebruik van technologie & sociale media
- Professionele integriteit: iem neemt maatregelen voor migratie i/d
overheid. en personeel hbb een brief geschreven en zeggen ‘gaat in tegen
rechten v mensen’, en wij knn niet meedoen aan dit beleid. Men moet dit
kunnen zeggen, dat zaken ingaan tegen waarden die je als professional
belangrijk vind! Als collega’s tegen rechten v je doelgroep werken, moet je
opkomen vr de doelgroep tegen de collega! M autonoom weten wat mijn
professionele integriteit is, en wat zijn grenzen waar ik niet over wil gaan.
Sommige principes kunnen geconcretiseerd worden in specifieke wettelijke regels
(bv. beroepsgeheim) en/of een deontologische codes (discretieplicht, omgaan
met vertrouwelijke info, loyaal aan de organisatie, billijkheid en
rechtvaardigheid... ).
- Sommigen beschouwen dit als een richt-lijn, anderen als een absolute
gedragsregel. Sommige zien het als een kompas, een streefdoel, waar nog
speling op zit. Anderen vinden juist dat dit een strikte wet is!
- ‘het werk goed doen’ is niet hetzelfde als het ‘goede werk’ doen
- Bepaalde maatschappelijke evoluties zetten deze ethiek en deontologische
codes op de helling. Bv neo-liberaal beleid = alles m effectief zijn, komt
vanuit een wantrouwen v/d overheid. Dat controlerende leid er soms toe
dat wij als maatwerkbedrijf niet meer knn werken met de meest
maatschappelijk kwetsbaren, zoals mensen met een beperking. Met hun
gaat het nml niet vooruit en is het niet goed vr het bedrijf. MAAR: waar
zitten die kwetsbaren dan? Hbb geen werk!
SOW IS GEEN VRIJBLIJVEND BEROEP EN VRAAGT EEN GRONDHOUDING
1. SOW is waardenwerk
Hoe antwoord je op moeilijke vragen zoals: “Een moeder heeft haar uitkering nog
niet gekregen, maar heeft geen geld meer voor melkpoeder. Ze klopt bij me aan
met huilende baby. Schiet ik voor?” Voor wie doe ik het, voor wie niet? Voor wie je
sympathie hebt?
Alles botst op waarden, van jou, de sm,… Je botst op allerlei zaken!
Mensen aan en tot hun recht brengen en de brug slaan tussen mens, leefwereld
en maatschappij (systeemwereld) is de kern van het sociaal werk. Leefwereld van
de mensen, sluit niet altijd aan, aan die v/d systeemwereld. Kan zorgen voor
conflict! Men kan hier echt onder leiden. Bv werken in de Aldi en horen dat men
ook op zondag moet werken, dit komt wel binnen en is lastig als iem anders voor
jou beslist. Niet evident om daar zomaar de zondag te staan!
Wij willen dat systeem kan draaien, maar dat iedereen daar tot zijn recht
komt. Daarom m we wikken en wegen tss systeem- en leefwereld. Kiezen
kant v/d belanghebbende in de mate v/h mogelijke.
Dat werk is niet waardenvrij noch neutraal. Sociaal werkers moeten bewust
nadenken over de vragen en dilemma's die ze in hun werk tegenkomen. Ze
moeten verbanden leggen tussen hun eigen leven, het werk dat ze doen, en de
maatschappij waarin ze werken. Dit helpt hen om hun werk zo goed mogelijk te
doen, zodat de mensen met wie ze werken er echt baat bij hebben. (Verbruggen,
2007)
Het professioneel handelen van de sociaal werker is dus niet eenduidig. Je moet
oog hebben voor de belangen en de keuzes van de belanghebbende/ doelgroep,
maar ook van de organisatie voor wie je werkt. Elke situatie is anders en soms zal
de sociaal werker geconfronteerd worden met tegengestelde belangen. Het
professioneel handelen van sociaal werkers vereist dus steeds afwegingen maken
en positie kiezen.
2. SOW werkt binnen een normatieve ruimte
Professioneel handelen in het sociaal werk is dus onvermijdelijk waardenwerk.
Het moet steeds gebaseerd zijn op de basiswaarden van sociaal werk. Dit wordt
ook wel de normatieve ruimte genoemd van SOW. Deze normatieve ruimte stuurt
en verantwoordt het professioneel handelen van de sociaal werker. We mogen
onze eigen waarden en normen niet mengen met onze job. We hanteren de
waarden v sow! Wel handig als de jouwe aansluiten aan die v sow. We
onderscheiden 3 soorten bouwstenen:
- de theoretische basis van sociaal werk (definitie SOW, krachtlijnen,
handelingskaders...)
- sterk kritisch bewustzijn over eigen waarden en normen die gevormd zijn
via opvoeding, scholing en socialisatieprocessen in diverse contexten.
- professionele normatieve referentiepunten in de sector zoals
, o Mensenrechten en sociale grondrechten (zie les 2!)
o Beroepsethiek
o Mandaat van de sociaal werker
o Discretionaire ruimte
2.1 Beroepsethiek
International Association of Schools of Social Work (IASSW) aanvaardde in 2018 9
ethische principes van SOW. Niet lett van buiten kennen, maar even bij stil staan!
- Erkenning inherente waardigheid van de mens
- Mensenrechten bevorderen
- Sociale rechtvaardigheid en gelijkheid
- Zelfbeschikkingsrecht: iem wil euthanasie, en jij kan er niet mee omgaan…
Moet je hem tegenhouden of hem doorverwijzen? Uitleggen van waar je
komt als je dit niet oke vind.
- Recht op participatie: heeft iem met een drankverslaving recht op die
participatie van openbare evenementen bijvoorbeeld? Afwegen of persoon
er mag en kan zijn.
- Respect voor vertrouwelijkheid en privacy
- Holistische kijk op de persoon
- Ethisch gebruik van technologie & sociale media
- Professionele integriteit: iem neemt maatregelen voor migratie i/d
overheid. en personeel hbb een brief geschreven en zeggen ‘gaat in tegen
rechten v mensen’, en wij knn niet meedoen aan dit beleid. Men moet dit
kunnen zeggen, dat zaken ingaan tegen waarden die je als professional
belangrijk vind! Als collega’s tegen rechten v je doelgroep werken, moet je
opkomen vr de doelgroep tegen de collega! M autonoom weten wat mijn
professionele integriteit is, en wat zijn grenzen waar ik niet over wil gaan.
Sommige principes kunnen geconcretiseerd worden in specifieke wettelijke regels
(bv. beroepsgeheim) en/of een deontologische codes (discretieplicht, omgaan
met vertrouwelijke info, loyaal aan de organisatie, billijkheid en
rechtvaardigheid... ).
- Sommigen beschouwen dit als een richt-lijn, anderen als een absolute
gedragsregel. Sommige zien het als een kompas, een streefdoel, waar nog
speling op zit. Anderen vinden juist dat dit een strikte wet is!
- ‘het werk goed doen’ is niet hetzelfde als het ‘goede werk’ doen
- Bepaalde maatschappelijke evoluties zetten deze ethiek en deontologische
codes op de helling. Bv neo-liberaal beleid = alles m effectief zijn, komt
vanuit een wantrouwen v/d overheid. Dat controlerende leid er soms toe
dat wij als maatwerkbedrijf niet meer knn werken met de meest
maatschappelijk kwetsbaren, zoals mensen met een beperking. Met hun
gaat het nml niet vooruit en is het niet goed vr het bedrijf. MAAR: waar
zitten die kwetsbaren dan? Hbb geen werk!
