MENSENRECHTEN EN GRONDRECHTEN
1. Mensenrechten
Dag van de mensenrechten wordt gevierd op 10 december omdat op die dag in
1948 UVRM in de Verenigde Naties aangenomen werd
1.1 Omschrijving
- Zijn fundamentele rechten en vrijheden van elke persoon omdat die een
mens is.
- Is een principe uit de globale definitie SOW
Moeilijk om mensenrechten te definiëren: het is voor iedereen anders, sociale
constructie, moet in debat afgesproken w.
1.2 Mensenrechtenthema’s
Marteling, kindsoldaten, uithongering, gedwongen verhuizingen, verbod op
onderwijs, belemmering van gezondheidszorg, besnijdenis…
Kan niet volgens mensenrechten! Er is nml recht op onderwijs, privacy, eten,
water, onderdak, gezondheidszorg, vrije meningsuiting etc!
1.3 Mensenrechten: 1ste generatie
Generatie mensenrechten: zijn niet plots ontstaan. Ligt apart v UVRM, want
generaties gaan ng steeds voort, ng steeds beweging op de generaties.
Burgerlijke rechten
- moeten de burgers beschermen tegen ongeoorloofd overheidsoptreden.
- Voorbeelden: het recht op leven, het folterverbod, het gelijkheids- en non-
discriminatiebeginsel, het recht op privacy, het recht op persoonlijke
vrijheid
Politieke rechten
- bieden de burger de mogelijkheid om deel te nemen aan het bestuur van
zijn land, iedereen mag zich verkiesbaar opstellen en pol v land mee
beslissen.
- Eerst bv cijnskiesrecht, als je geld hebt beslis je, daarna alle mannen
meestemmen (wie meer geld heeft mag meer stemmen) en na WO1
enkelvoudig stemrecht, en na WO2 mogen vrouwen stemmen.
- Hierover ook ng discussie over, interpretatief volgens de rechter, moet
wetten interpreteren.
- Voorbeelden: deelname aan vrije en geheime verkiezingen, vrijheid van
vergadering en vereniging en vrijheid van meningsuiting
Vooral te situeren in de 18de eeuw met Amerikaanse en Franse revolutie
Burger en pol rechten gelden ng steeds vr een bepaalde groep, de begoede
groep. Meer rechten m ontstaan vr benadeelde groep om tegen macht rijken in te
gaan. Bescherming tegen overdreven vrijheid rijken
, 1.4 Mensenrechten: 2de generatie
Sociale rechten
- moeten de burgers toelaten tot een waardig sociaal bestaan
- mensen m menswaardig bestaan knn leiden, zijn kuddedieren en hbb
mensen nodig. DUS recht op sociaal leven, daar staat overheid ook op in
zoals soc cohesie en soc kansen, m netwerk knn uitbouwen
- Voorbeelden: gelijke kansen, sociale bescherming, gelijkheid van mannen
en vrouwen, …
Economische rechten
- bieden de burger de mogelijkheid om deel te nemen een economisch
bestaan
- bescherming tegen werkgevers die werknemers gaan uitbuiten, recht op
werk begint ook ter discussie. Overheid m jobs voorzien.
- Voorbeelden: gelijke toegang tot de arbeidsmarkt, billijke
arbeidstoestanden en bescherming, loon, …
Culturele rechten
- moeten de burger toegang bieden tot een cultureel bestaan
- je knn ontplooien als mens, je knn uiten, deelnemen aan cultuur. Overheid
zorgt dat er bibliotheken zijn (bv niet enkel kopen in winkels, want dat is
geen echte toegang want kost geld)
- Voorbeelden: recht op onderwijs, recht op culturele ontplooiing en
culturele deelname, recht op cultuurbeleving…
Vooral te situeren in de tweede helft van de 20ste eeuw. In deze rechten
bewegen er nu ng steeds zaken, bv men wil minder geld laten uitgaan v/d
overheid nr culturele activiteiten