Methoden en onderzoek deel 1
Deel 1: kritisch denken
Kritische vaardigheden Kritische houding
- Betrouwbare informatie - Een open geest hebben
zoeken - Nieuwsgierig en
- Bronnen interpreteren en onderzoekend zijn
analyseren - De juiste vragen stellen
- Redeneren en reflecteren - Jezelf in vraag stellen en
voordat je een standpunt twijfelen
inneemt of voor je beslist hoe - Verschillende alternatieven
je zal handelen afwegen
- Verklaren waarop je - Voorzichtig zijn bij het
standpunt of handeling is trekken van conclusies
gebaseerd - Bereid zijn om je standpunt
- Onderscheid maken tussen aan te passen
waarschijnlijke en minder - Eerlijk en open zijn
waarschijnlijke beweringen
- Drogredenen herkennen en
vermijden
Kritisch denken gaat in de eerste plaats niet over WAT we denken,
wel over HOE we denken
Type 1 & 2 denken
- Type 1: snel, intuïtief, onbewust
- Type 2: langzaam, expliciet, bewust, beredeneerd
Kritisch denken = leren onderdrukken van het snelle type 1 denken,
en meer toepassen van het bewuste type 2 denken
Verschillende factoren die een rol kunnen spelen in het interpreteren van
informatie
Gevoelens Projectie
Vb. droevig vs blij Vb. eigen emoties projecteren op
ander
Geheugen, vroegere ervaringen Vooroordelen
Vb. slechte ervaring Vb. racisme
Verwachtingen Affectieve verbondenheid
Vb. positieve review Vb. gevoelsband tussen
familieleden
Contrastwerking Eigen waarden en normen
,Vb. sollicitanten: veel – tegen één Vb. door opvoeding, cultuur,..
+
Confirmation bias = tunnelvisie
We hebben vooral oog voor elementen die onze meningen, keuzes en
handelingen bevestigen en niet voor elementen die dat niet doen.
Ons brein wil onze eigen mening of eigen manier van denken liefst
bevestigen, eerder dan nieuwe ideeën in vraag stellen.
Je kan dit voorkomen door type 2 denken te activeren:
- Oordeel niet te snel en aanvaard dat je niet alles kan weten. Erken
dat je brein feilbaar is en dat je het niet altijd bij het rechte eind hebt
- Zoek gericht informatie en beperk je niet tot info die steeds je
mening bevestigt. Sluit je ogen niet voor tegenbewijs, maar schenk
er extra aandacht aan.
- Bekijk de dingen vanuit verschillende perspectieven en leer de
context kennen voor je oordeelt
Groepsdruk
Groepsdruk beïnvloedt je denken en gedrag. Het is niet altijd negatief,
maar leidt vaak tot irrationele beslissingen, die dan wel eens verregaande
gevolgen kunnen hebben
MISLEID DOOR ANDEREN
- Filterbubbel: zoekmachines en sociale media passen zich aan naar
jouw profiel. Daardoor komen alleen onderwerpen waar je voor
interesseert voorbij en mis je een veel ander nieuws
- Framing in reclame
- Brand journalism
- Click bait
- Framing politiek
- Pseudowetenschappen en complottheorieën
KRITISCH OMGAAN MET BRONNEN
Schriftelijke bronnen:
- Populaire literatuur: kranten, tijdschriften, facebook,..
- Vakliteratuur: gepubliceerd door vakorganisaties met als doel
kennisdeling onder vakgenoten
- Wetenschappelijke literatuur: peerreviewed
, Primaire en secundaire:
- Primair: gemaakt door mensen die direct bij een kwestie betrokken
waren
- Secundaire: deze interpreteren, analyseren, evalueren vatten samen
of herhalen primaire bronnen. Gemaakt door mensen die niet
rechtstreeks betrokken waren.
De context is heel belangrijk om te bepalen welk type bronnen je nodig
hebt:
- Snel wat info nodig over iets: populaire literatuur
- Professionelen context: wetenschappelijke literatuur
KRITISCHE ANALYSE BEELDMATERIAAL
Beeldmanipulatie:
- Beelden in andere context plaatsen – ander verhaal geven
- Foto’s bewerken – vb. AI
- Video’s manipuleren via montage
- Video’s bewerken met deepfake technologie
Feit of mening
Feit Mening
Objectief, algemeen Subjectief
aanvaard Gebaseerd op emoties,
Geverifieerd door experten persoonlijke overtuigingen
Bewezen, wordt door andere en/of vooroordelen
bronnen bevestigd Niet bewezen, vatbaar voor
Versterkt je argumentatie interpretatie
Geschikt om te gebruiken in Verzwakt je argumentatie
wetenschappelijke papers Niet geschikt om te
gebruiken in
wetenschappelijke papers
Kwaliteit controleren
Doe de CRAAP- test
1. Currency
2. Relevance
3. Authority
4. Accuracy
5. Purpose
Deel 1: kritisch denken
Kritische vaardigheden Kritische houding
- Betrouwbare informatie - Een open geest hebben
zoeken - Nieuwsgierig en
- Bronnen interpreteren en onderzoekend zijn
analyseren - De juiste vragen stellen
- Redeneren en reflecteren - Jezelf in vraag stellen en
voordat je een standpunt twijfelen
inneemt of voor je beslist hoe - Verschillende alternatieven
je zal handelen afwegen
- Verklaren waarop je - Voorzichtig zijn bij het
standpunt of handeling is trekken van conclusies
gebaseerd - Bereid zijn om je standpunt
- Onderscheid maken tussen aan te passen
waarschijnlijke en minder - Eerlijk en open zijn
waarschijnlijke beweringen
- Drogredenen herkennen en
vermijden
Kritisch denken gaat in de eerste plaats niet over WAT we denken,
wel over HOE we denken
Type 1 & 2 denken
- Type 1: snel, intuïtief, onbewust
- Type 2: langzaam, expliciet, bewust, beredeneerd
Kritisch denken = leren onderdrukken van het snelle type 1 denken,
en meer toepassen van het bewuste type 2 denken
Verschillende factoren die een rol kunnen spelen in het interpreteren van
informatie
Gevoelens Projectie
Vb. droevig vs blij Vb. eigen emoties projecteren op
ander
Geheugen, vroegere ervaringen Vooroordelen
Vb. slechte ervaring Vb. racisme
Verwachtingen Affectieve verbondenheid
Vb. positieve review Vb. gevoelsband tussen
familieleden
Contrastwerking Eigen waarden en normen
,Vb. sollicitanten: veel – tegen één Vb. door opvoeding, cultuur,..
+
Confirmation bias = tunnelvisie
We hebben vooral oog voor elementen die onze meningen, keuzes en
handelingen bevestigen en niet voor elementen die dat niet doen.
Ons brein wil onze eigen mening of eigen manier van denken liefst
bevestigen, eerder dan nieuwe ideeën in vraag stellen.
Je kan dit voorkomen door type 2 denken te activeren:
- Oordeel niet te snel en aanvaard dat je niet alles kan weten. Erken
dat je brein feilbaar is en dat je het niet altijd bij het rechte eind hebt
- Zoek gericht informatie en beperk je niet tot info die steeds je
mening bevestigt. Sluit je ogen niet voor tegenbewijs, maar schenk
er extra aandacht aan.
- Bekijk de dingen vanuit verschillende perspectieven en leer de
context kennen voor je oordeelt
Groepsdruk
Groepsdruk beïnvloedt je denken en gedrag. Het is niet altijd negatief,
maar leidt vaak tot irrationele beslissingen, die dan wel eens verregaande
gevolgen kunnen hebben
MISLEID DOOR ANDEREN
- Filterbubbel: zoekmachines en sociale media passen zich aan naar
jouw profiel. Daardoor komen alleen onderwerpen waar je voor
interesseert voorbij en mis je een veel ander nieuws
- Framing in reclame
- Brand journalism
- Click bait
- Framing politiek
- Pseudowetenschappen en complottheorieën
KRITISCH OMGAAN MET BRONNEN
Schriftelijke bronnen:
- Populaire literatuur: kranten, tijdschriften, facebook,..
- Vakliteratuur: gepubliceerd door vakorganisaties met als doel
kennisdeling onder vakgenoten
- Wetenschappelijke literatuur: peerreviewed
, Primaire en secundaire:
- Primair: gemaakt door mensen die direct bij een kwestie betrokken
waren
- Secundaire: deze interpreteren, analyseren, evalueren vatten samen
of herhalen primaire bronnen. Gemaakt door mensen die niet
rechtstreeks betrokken waren.
De context is heel belangrijk om te bepalen welk type bronnen je nodig
hebt:
- Snel wat info nodig over iets: populaire literatuur
- Professionelen context: wetenschappelijke literatuur
KRITISCHE ANALYSE BEELDMATERIAAL
Beeldmanipulatie:
- Beelden in andere context plaatsen – ander verhaal geven
- Foto’s bewerken – vb. AI
- Video’s manipuleren via montage
- Video’s bewerken met deepfake technologie
Feit of mening
Feit Mening
Objectief, algemeen Subjectief
aanvaard Gebaseerd op emoties,
Geverifieerd door experten persoonlijke overtuigingen
Bewezen, wordt door andere en/of vooroordelen
bronnen bevestigd Niet bewezen, vatbaar voor
Versterkt je argumentatie interpretatie
Geschikt om te gebruiken in Verzwakt je argumentatie
wetenschappelijke papers Niet geschikt om te
gebruiken in
wetenschappelijke papers
Kwaliteit controleren
Doe de CRAAP- test
1. Currency
2. Relevance
3. Authority
4. Accuracy
5. Purpose
