ONDERWIJSKUNDE
THEMA 5: VAN EEN
CONSTRUCTIVISTISCHE VISIE OP LEREN
NAAR HET ONTWERPEN VAN INSTRUCTIE
5.1 Advance organizer
, ONDERWIJSKUNDE
Ter groene poorte
Secundaire school die inzet op bepaalde soort studierichtingen (hier
kokschool)
Het proberen creëren van een authentieke leeromgeving
Binnen de school is een volwaardig restaurant, met volwaardige keuken
Ook bakkerij waarbij lerenden ervoor zorgen dat er brood etc. klaarligt
5.2 Constructivisme: een ‘kennis’-benadering met veel
gezichten
5.2.1 Epistemologie, ontologie of een onderwijskundige theorie?
Constructivisme integreert elementen uit
behaviorisme en cognitivisme, maar
koppelt die aan nieuwe ontwikkelingen in
20ste/21ste eeuw (werkplekleren,
gamegebruik, leren bij volwassenen, ICT-
gebruik, leren in musea, virtual reality, …)
Niet geïsoleerd van elkaar
Constructivisme zal elementen integreren vanuit behaviorisme en
cognitivisme
Constructivisme: jongste visie van leren
Filosofie of theorie?
Constructivisme als filosofie: actie en eigen ervaringen zijn uitgangspunt voor
kennis
Constructivisme als theorie:
Empirische basis voor constructivisme bestaat
Geen eengemaakte theorie, wel gedeelde opvattingen (twee stromingen)
Onderzoek niet altijd gemakkelijk door nadruk op authenticiteit en leren in
complexe leersituaties
Niet elke toepassing voldoet aan strakke ontwerprichtlijnen (bvb.
groepswerk)
Uitdagingen voor onderzoekers om te onderzoeken in
authentieke context:
Heel veel externe factoren; dus moeilijk om exact te gaan
isoleren
Veel zaken die vaak als constructivistisch bestempeld worden voldoen niet altijd
aan alle vinkjes
‘Remission’: computerspel voor jonge kankerpatiënten
na een behandeling met chemotherapie
Kennis: staat niet buiten je (objectivisme an sich),
maar moet je zelf ervaren (empirisme)
, ONDERWIJSKUNDE
Toepassing: eigen ervaring als uitgangspunt voor kennis
Niet altijd makkelijk om kankerpatiënten te motiveren en
behandeling te volgen
Hoe hen die kennis laten duidelijk maken over het belang van die
nabehandeling?
- Videospel om hen te helpen en hun behandeling te gaan
volgen
Door kennis zelf te gaan ervaren zal dat beter het leerproces
gaan stimuleren
5.2.2 Soorten constructivisme
Schunk
Exogeen constructivisme
Kennisconstructie leidt tot kennis die een reconstructie is van de fysische
werkelijkheid
De externe wereld beïnvloedt onze ervaringen en opvattingen
We gaan in interactie met experts, leerkrachten, medelerenden, …
Deze kennis is correct als ze de externe werkelijkheid weerspiegelt
Endogeen constructivisme
Kennis is geconstrueerd op basis van eerder verworven kennis en wordt
niet altijd bepaald door directe interactie met de omgeving
Kennis is niet een spiegel van de werkelijkheid; de kennis ontwikkelt zich
door cognitieve abstractie, weg van de oorspronkelijke werkelijkheid
Dialectisch constructivisme
Kennis ontstaat door de interactie tussen de mens en zijn omgeving.
Kennisconstructie is niet volledig bepaald door de externe werkelijkheid en
niet volledig bepaald door interne mentale processen
In interactie met de werkelijkheid oplossingen construeren
De typering van Schunk vat kernachtig een aantal tegenstellingen samen die we
terugvinden in de verschillende visies op het constructivisme:
“Het leren als een individuele constructieactiviteit versus leren als een sociale
activiteit; leren als een activiteit gebaseerd op ervaringen met de werkelijkheid
versus leren gebaseerd op directe interactie met die werkelijkheid. De
werkelijkheid wordt daarbij ook dikwijls geschetst als een ‘sociale werkelijkheid’.”
Twee grote stromingen
• Vygotsky: ‘social constructivism’ (sociale activiteit; interactie met
anderen)
• Piaget: ‘cognitive constructivism’ (individuele lerende)
Anno 2020: nog meer stromingen afhankelijk van doelgroep, context,
actoren, setting, …
, ONDERWIJSKUNDE
5.2.3 Basisassumpties van het constructivisme
Snowman en Biehler
1. Elke lerende brengt eigen kennis in bij een leerproces, die gebaseerd is op
eerdere leerprocessen en die meteen bepaalt hoe en wat
verder kan worden geleerd. Cognitivism
e
2. De kern van de kennis kan niet overgedragen worden naar een andere lerende
omdat kennis het resultaat is van een interpretatie van persoonlijke
ervaringen.
3. Niettegenstaande elke lerende een eigen interpretatie geeft aan wat hij/zij
ervaart in de werkelijkheid, kan hij/zij toch met anderen communiceren en/of
samenwerken (taal!),
4. Kennis ontwikkelt zich en verandert continu. Er worden kenniselementen
toegevoegd, weggelaten.
Cognitivisme: herhalen, elaboratie,
organisatie
Basisassumpties (Epistemologisch)
Ernest
1. Alle kennis is belangrijk. Naast formele kennis zoals logica en wiskunde is ook
de subjectieve kennis van belang.
2. Onderzoek gebeurt in de constructivistische benadering vooral op basis van
‘reflectie’:
moeilijk! Behaviorisme: observatie; Cognitivisme:
introspectie
3. Kennis omvat ook persoonlijke opvattingen en overtuigingen (beliefs).
Cognitivisme:
4. In een constructivistische visie misconceptions (…) zijn de
opvattingen (…) van de IV minstens even belangrijk als die van de lerenden.
5. De kennis van anderen blijft voor een lerende ‘gesloten’. Taal helpt elkaar te
begrijpen (…).
6. Kennisconstructie is sterk gebaseerd op sociale interactie.
Jonassen
Acht concrete kenmerken van constructivistisch leren:
Kenmerken grijpen op elkaar in
THEMA 5: VAN EEN
CONSTRUCTIVISTISCHE VISIE OP LEREN
NAAR HET ONTWERPEN VAN INSTRUCTIE
5.1 Advance organizer
, ONDERWIJSKUNDE
Ter groene poorte
Secundaire school die inzet op bepaalde soort studierichtingen (hier
kokschool)
Het proberen creëren van een authentieke leeromgeving
Binnen de school is een volwaardig restaurant, met volwaardige keuken
Ook bakkerij waarbij lerenden ervoor zorgen dat er brood etc. klaarligt
5.2 Constructivisme: een ‘kennis’-benadering met veel
gezichten
5.2.1 Epistemologie, ontologie of een onderwijskundige theorie?
Constructivisme integreert elementen uit
behaviorisme en cognitivisme, maar
koppelt die aan nieuwe ontwikkelingen in
20ste/21ste eeuw (werkplekleren,
gamegebruik, leren bij volwassenen, ICT-
gebruik, leren in musea, virtual reality, …)
Niet geïsoleerd van elkaar
Constructivisme zal elementen integreren vanuit behaviorisme en
cognitivisme
Constructivisme: jongste visie van leren
Filosofie of theorie?
Constructivisme als filosofie: actie en eigen ervaringen zijn uitgangspunt voor
kennis
Constructivisme als theorie:
Empirische basis voor constructivisme bestaat
Geen eengemaakte theorie, wel gedeelde opvattingen (twee stromingen)
Onderzoek niet altijd gemakkelijk door nadruk op authenticiteit en leren in
complexe leersituaties
Niet elke toepassing voldoet aan strakke ontwerprichtlijnen (bvb.
groepswerk)
Uitdagingen voor onderzoekers om te onderzoeken in
authentieke context:
Heel veel externe factoren; dus moeilijk om exact te gaan
isoleren
Veel zaken die vaak als constructivistisch bestempeld worden voldoen niet altijd
aan alle vinkjes
‘Remission’: computerspel voor jonge kankerpatiënten
na een behandeling met chemotherapie
Kennis: staat niet buiten je (objectivisme an sich),
maar moet je zelf ervaren (empirisme)
, ONDERWIJSKUNDE
Toepassing: eigen ervaring als uitgangspunt voor kennis
Niet altijd makkelijk om kankerpatiënten te motiveren en
behandeling te volgen
Hoe hen die kennis laten duidelijk maken over het belang van die
nabehandeling?
- Videospel om hen te helpen en hun behandeling te gaan
volgen
Door kennis zelf te gaan ervaren zal dat beter het leerproces
gaan stimuleren
5.2.2 Soorten constructivisme
Schunk
Exogeen constructivisme
Kennisconstructie leidt tot kennis die een reconstructie is van de fysische
werkelijkheid
De externe wereld beïnvloedt onze ervaringen en opvattingen
We gaan in interactie met experts, leerkrachten, medelerenden, …
Deze kennis is correct als ze de externe werkelijkheid weerspiegelt
Endogeen constructivisme
Kennis is geconstrueerd op basis van eerder verworven kennis en wordt
niet altijd bepaald door directe interactie met de omgeving
Kennis is niet een spiegel van de werkelijkheid; de kennis ontwikkelt zich
door cognitieve abstractie, weg van de oorspronkelijke werkelijkheid
Dialectisch constructivisme
Kennis ontstaat door de interactie tussen de mens en zijn omgeving.
Kennisconstructie is niet volledig bepaald door de externe werkelijkheid en
niet volledig bepaald door interne mentale processen
In interactie met de werkelijkheid oplossingen construeren
De typering van Schunk vat kernachtig een aantal tegenstellingen samen die we
terugvinden in de verschillende visies op het constructivisme:
“Het leren als een individuele constructieactiviteit versus leren als een sociale
activiteit; leren als een activiteit gebaseerd op ervaringen met de werkelijkheid
versus leren gebaseerd op directe interactie met die werkelijkheid. De
werkelijkheid wordt daarbij ook dikwijls geschetst als een ‘sociale werkelijkheid’.”
Twee grote stromingen
• Vygotsky: ‘social constructivism’ (sociale activiteit; interactie met
anderen)
• Piaget: ‘cognitive constructivism’ (individuele lerende)
Anno 2020: nog meer stromingen afhankelijk van doelgroep, context,
actoren, setting, …
, ONDERWIJSKUNDE
5.2.3 Basisassumpties van het constructivisme
Snowman en Biehler
1. Elke lerende brengt eigen kennis in bij een leerproces, die gebaseerd is op
eerdere leerprocessen en die meteen bepaalt hoe en wat
verder kan worden geleerd. Cognitivism
e
2. De kern van de kennis kan niet overgedragen worden naar een andere lerende
omdat kennis het resultaat is van een interpretatie van persoonlijke
ervaringen.
3. Niettegenstaande elke lerende een eigen interpretatie geeft aan wat hij/zij
ervaart in de werkelijkheid, kan hij/zij toch met anderen communiceren en/of
samenwerken (taal!),
4. Kennis ontwikkelt zich en verandert continu. Er worden kenniselementen
toegevoegd, weggelaten.
Cognitivisme: herhalen, elaboratie,
organisatie
Basisassumpties (Epistemologisch)
Ernest
1. Alle kennis is belangrijk. Naast formele kennis zoals logica en wiskunde is ook
de subjectieve kennis van belang.
2. Onderzoek gebeurt in de constructivistische benadering vooral op basis van
‘reflectie’:
moeilijk! Behaviorisme: observatie; Cognitivisme:
introspectie
3. Kennis omvat ook persoonlijke opvattingen en overtuigingen (beliefs).
Cognitivisme:
4. In een constructivistische visie misconceptions (…) zijn de
opvattingen (…) van de IV minstens even belangrijk als die van de lerenden.
5. De kennis van anderen blijft voor een lerende ‘gesloten’. Taal helpt elkaar te
begrijpen (…).
6. Kennisconstructie is sterk gebaseerd op sociale interactie.
Jonassen
Acht concrete kenmerken van constructivistisch leren:
Kenmerken grijpen op elkaar in
