Samenvatting_les12_Infectieziekten|KUL | 2026/27

KENNIS VAN GEZONDHEID EN INZICHTEN IN ZIEK ZIJN:

Les 12 – infectieziekten:



OVERZICHT:

- Definitie van infectie
- Oorzak van infecties
 Koch postulaat
 Transmissie
- Pathogenen
 Bacterieën
 Virussen
 Schimmels
 Parasieten
 Prionen
- Diagnose
- Behandeling

Definitie van infectie:



Menselijk lichaam en micro-organismen:

- Het menselijk lichaam  een ecosysteem met bacteriën,
archea, schimmels, protis, virussen
- Menselijk lichaam = symbiose tussen menselijke cellen en
micro-organismen

** symbiose = een samenwerking tss 2 organismen

Micro-organismen:

- Microscopisch kleine levende wezens die met het blote oog niet
zichtbaar zijn
 Vb: Bacteriën, Virussen, Schimmels, Protozoa, Archaea
- Commensalen vs pathogenen

Interactie mens/micro-organismen: er bevinden zich veel micro-
organismen in het menselijke lichaam

, Micro-organismen: Commensalen:

- Micro-organismen die op of in het lichaam leven zonder schade
te veroorzaken
- Maken deel uit van de normale microbiota (ook wel de normale
flora genoemd)
- Huid, darmen, mond, keel, vagina

Voordelen van commensalen:

- Concurrentie met pathogenen & voorkomen infecties
- Helpen bij vertering van voedsel
- Productie van vitamines (zoals vitamine K in de darm)
- Ondersteunen immuunsysteem

Opportunistische commensalen:

- In normale omstandigheden  commensalen = onschadelijk
- Maar kunnen opportunistische infectie veroorzaken als:
 Het immuunsysteem verzwakt is (bijv. door ziekte of
medicatie)
 Ze op de verkeerde plaats in het lichaam terechtkomen
(bijv. darmbacteriën in de blaas → blaasontsteking)
 De balans in de microbiota verstoord raakt (bijv. na
antibioticagebruik → schimmelinfecties)

** opportunistische infecties = infecties die ontstaan bij een verzwakt
immuunsysteem

Micro-organismen: Pathogenen:

- Micro-organismen die ziektes kunnen veroorzaken
- Ze dringen het lichaam binnen  vermenigvuldigen zich &
verstoren normale lichaamsfuncties



Een infectie = is de invasie van weefsels door ziekteverwekkers  hun
vermenigvuldiging & de reactie van gastheerweefsels op de
ziekteverwekker en op de toxines die ze produceren

,Infectieziekten:

- Infectieziekten worden veroorzaakt door:
 Micro-organismen zoals: bacteriën, virussen, schimmels &
parasieten
- Kunnen zich verspreiden via:
 Direct contact, lucht, water, voedsel of insecten

Gebeurt in stappen:

1. Contact
2. Bacteriën komen ergens terecht
3. Gaan onze mucose of slijmvliezen passeren
4. Doelorgaan infecteren

Gevolgen van een infectie:

Actie van microben:

- Defensies houden de ziekteverwekker onder controle
- Immuniteit/herstel van schade

Voordelen van microben:

- Pathogeen onder controle houden
- Herstel

Nadelige effecten:

- Effecten van microben leiden tot letsel of verstoring van weefsels
- Morbiteit/sterfte treden op

* Niet alle contacten leiden tot kolonisatie of infectie.

** Microbiota kan zich verspreiden, vooral als de afweer verzwakt is.

*** Sommige ziekteverwekkers blijven mogelijk verborgen in het lichaam.

Lokale en systemische infectie:

- Lokale infectie: vb. cellulitis
- Systemische infectie: door in bloedbaan terecht te komen 
op afstand schade aanbrengen
 Bacteriëmie = bacteriën in het bloed
 Viremie = virussen in het bloed
 Toxemie = gifstoffen (toxines) in het bloed

Belang van infecties in de gezondheidzorg: Epidemiologie:

Belang infectieziekten:

, - Grote impact in mortaliteit: vb. covid 19, longkanker, dementie en
alzheimer, …  1 van de belangrijkste doodsoorzaken
- Infectieziekten kunnen zich snel verspreiden en epidemieën of
pandemieën veroorzaken (bvb. COVID-19, griep, ebola)
- Gezondheidszorgsystemen = overbelast tijdens grote uitbraken
- Toename mortaliteit en morbiditeit
- Kunnen ernstige complicaties veroorzaken  vooral bij kwetsbare
groepen (ouderen, jonge kinderen, mensen met verzwakt
immuunsysteem)
- Antibioticaresistentie  maakt sommige infecties steeds
moeilijker te behandelen

Wat is het verband tussen ziekteverwekker en ziekte:

Koch’s postulaten = 4 criteria om te bepalen of specifiek micro-
organisme een bepaalde ziekte veroorzaakt

Koch’s postulaten:

1. De pathogeen moet worden gevonden bij alle patiënten die
aan de desbetreffende infectieziekte lijden  maar niet bij
gezonden

2. De pathogeen moet uit materiaal van de patiënt geïsoleerd
kunnen worden & buiten het lichaam in gekweekt kunnen worden

3. Het geïsoleerde microorganisme
moet bij enting in een andere
patiënt of gevoelige diersoort
aanleiding geven tot
karakteristieke
ziekteverschijnselen

4. De pathogeen moet opnieuw
geïsoleerd kunnen worden uit het
experimenteel geïnfecteerde
organisme en identiek zijn aan de oorspronkelijke kweek



De 6 essentiële schakels van de infectieketen:

 Als 1 van de schakels doorbroken  infectie wordt
voorkomen

1. De ziekteverwekker (pathogeen)
2. De besmettingsbron (reservoir)

3. De porte de sortie (uitgangsweg)