MEDISCHE CRIMINALISTIEK
LES 1: INLEIDING
BASISPRINCIPES – HISTORIEK
DEFINIËRING
Forensische Wetenschappen (Forensic Science):
= de toepassing van alle wetenschappen die aangewend kunnen worden bij het achterhalen van
de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden
• Achterhalen v/d waarheid => algemeen: wie heeft wat gedaan, waarom, wanneer, waar,
… o.b.v. achtergelaten sporen
Forensische Wetenschap: bredere term, dat het deel van de wetenschap omvat dat gebruikt
wordt om een juridische vraag te beantwoorden
Vs.
Criminalistiek: deel van de forensische wetenschappen
• geheel van (natuur)wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen
die tijdens een gerechtelijk onderzoek aangetroffen worden en nuttig zijn om een misdrijf
op te lossen → vingerafdrukken, schoenafdrukken, ballistiek, …
• = forensisch technisch onderzoek: ontwikkelen en aanwenden van
natuurwetenschappelijke en technische methoden en technieken om sporen van
misdrijven te analyseren, te interpreteren en te identificeren
Hoofddoel forensisch onderzoek: reconstrueren van een unieke gebeurtenis door middel van
wetenschappelijk sporenonderzoek
• Waarnemer: Crime Scene Officer ➔ physical evidence herkennen
• Antwoord op wie/wat/waar vragen
Subdomeinen binnen medische criminalistiek
Medisch (biologisch) Andere
- DNA-en bloedspatpatroonanalyse - Fysische en chemische
- Forensische odontologie= criminalistiek: fysische &
tandheelkunde chemische niet-organische
- for. Anthropologie, for pathologie/ sporen (schoenafdruk,
geneeskunde, for toxicologie bandspoor, …)
- Microsporen
- Verdovende middelen
- Wapens & munitie
- Digitale technologie & biometrie
1
,HISTORIEK VAN DE FORENSISCHE WETENSCHAP
EXAMEN → niet: data en wie exact wanneer ; wel: algemene kennis en beetje wie deed wat
• Interesse forensische wetenschap = zeer oud MAAR op kleine schaal
• Laatste 20 jaar enorme stijging in interesse
± 250 A.C.
Erasistratus: Griekse arts ➔ een v/d grondleggers pathologische anatomie/fysiologie
WAT? Autopsies en vivisecties op criminelen als proefkonijn
• Ontdekking hoger hartritme bij liegen ➔ 1e leugendetector hierop gebaseerd
44 B.C.
Autopsie op Julius Caesar door Antistius: 23 steekwonden waarvan 1 dodelijk
= 1e gekende autopsie: vaststelling van wonden
China 3e E
Yi Yu Ji = manuscript met een collectie misdrijven
Vb. hiervan:
man volgens echtgenote gestorven in brand: geen as in de mond vastgesteld door artsen
→ experiment(varkens, 1 in brand steken): verbranden van 1 levend en 1 dood varken → verhaal
klopte niet → echtgenote bekende
13e – 16e E
1248 (China): “Washing away of wrongs” Sung Tzu (Song Ci)
• = 1e forensisch boek: forensische casussen + eigen ervaringen
Inhoud: beschrijving postmortem onderzoek + verschillende doodsoorzaken +
beschermen van bewijsmateriaal tijdens onderzoek
= Zeer vroeg al!
1302: 1e medicolegale autopsie in Bologna op vraag van magistraat
• Uitgevoerd door Bartolomeo da Varignana
1595: 1e samengestelde microscoop met 2 lenzen(foto):
Sacharias Jansen
• Brillenmaker → microscoop i.f.v. studie insecten
• Microscoop zeer beperkt
2
,17e – 20e E
1600: Antonio Benivieni (It)
“De abditis nonnullis ac mirandis morborum et sanationum causis”
= "Over enkele verborgen en wonderbaarlijke oorzaken van ziekten en genezingen"
WAT? autopsies i.f.v. bepalen exacte doodsoorzaak en correlatie met symptomen
1632-1723: Atoni Van Leeuwenhoek(nl)
• Grondlegger microbiologie: microscoop met vergroting tot x 250 → gebruikt voor
bestuderen van insecten
1686: Marcelle Malpighi (It)
• Grondlegger microscopische anatomie: studie vh lichaam m.b.v. microscoop
• Publicatie vingerafdrukken en handlijnen
1784: Zaak John Toms (UK)
• 1e veroordeelde o.b.v. matching evidence! = fysiek bewijs
• Context: 18e E → papier (een 'prop' of wad) gebruikt om kruit en kogel in een pistool aan
te stampen
• Het Bewijs:
1. In het slachtoffer: Propje papier werd teruggevonden in de dodelijke hoofdwond
2. Bij de dader: In de broekzak van John Toms: krant gevonden waaruit een stuk was
gescheurd
• De "Match" (Fracture Match):
Toen men het propje uit de wond openvouwde, bleek de scheurlijn exact te passen
op het ontbrekende deel van de krant in Toms' zak
Conclusie: Bewijs dat het papier uit Toms' zak was gebruikt om het moordwapen te
laden
1835: Henry Goddard
• 1e vergelijkend kogelonderzoek = ballistiek
• Vb.: vrouw thuis gedood → Butler verklaarde inbrekers = daders
→ onderzoek: kras in projectielen ter plaatse → vergeleken met
munitie & wapen van butler → butler dader!
1787-1853: Orfila (Spaans)
• Grondlegger Forensische toxicologie
• Traité des poisons (1813)
• Zaak Marie Lafarge (1840): Man overleden na eten van cake → Marsh test: opsporen
van arsenicum
3
, Werd slecht uitgevoerd ➔ tussenkomst Orfila: nieuwe Marsh
test= positief voor arsenicum
= 1e toxicologisch bewijs in rechtbank
= Marsh test
1850-1860: ontwikkeling van de fotografie:
• verbeteren van opnames van crime scenes
• beelden van gevangenen en crime scenes
1853-1914: Alphonse Bertillon !!
• 1880: Bertillon système/Bertillonage → anthropometrie
(metingen) :
o systeem van verschillende metingen van het lichaam om
mensen te identificeren op basis van fysieke verschijning
o 9 (later 11) lichamelijke kenmerken:
vb. lengte, lengte hoofd, breedte hoofd, rechter oor,
lengte linker voet, lengte linker onderarm, lengte linker middelvinger, …
o O.b.v. metingen: opdeling in groepen → classificeerbaarheid
➔ 3 klasse: klein hoofd, middel, groot hoofd, … en dan o.b.v. breedte ook
onderverdelen
➔ Zeer veel categorieën door al die onderverdelingen
o Systeem werd wereldwijd gebruikt
o 1894: toevoeging vingerafdrukken
o + foto’s van verdachte (mugshot) → “la portrait parlé”: systeem van
gedetailleerde beschrijvingen van vnl. gezicht
➔ gestandaardiseerde registratie van vormen & relatieve afmetingen
➔ zo herkende de politie op het terrein de personen zonder foto of
antropometrische gegevens
4
LES 1: INLEIDING
BASISPRINCIPES – HISTORIEK
DEFINIËRING
Forensische Wetenschappen (Forensic Science):
= de toepassing van alle wetenschappen die aangewend kunnen worden bij het achterhalen van
de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden
• Achterhalen v/d waarheid => algemeen: wie heeft wat gedaan, waarom, wanneer, waar,
… o.b.v. achtergelaten sporen
Forensische Wetenschap: bredere term, dat het deel van de wetenschap omvat dat gebruikt
wordt om een juridische vraag te beantwoorden
Vs.
Criminalistiek: deel van de forensische wetenschappen
• geheel van (natuur)wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen
die tijdens een gerechtelijk onderzoek aangetroffen worden en nuttig zijn om een misdrijf
op te lossen → vingerafdrukken, schoenafdrukken, ballistiek, …
• = forensisch technisch onderzoek: ontwikkelen en aanwenden van
natuurwetenschappelijke en technische methoden en technieken om sporen van
misdrijven te analyseren, te interpreteren en te identificeren
Hoofddoel forensisch onderzoek: reconstrueren van een unieke gebeurtenis door middel van
wetenschappelijk sporenonderzoek
• Waarnemer: Crime Scene Officer ➔ physical evidence herkennen
• Antwoord op wie/wat/waar vragen
Subdomeinen binnen medische criminalistiek
Medisch (biologisch) Andere
- DNA-en bloedspatpatroonanalyse - Fysische en chemische
- Forensische odontologie= criminalistiek: fysische &
tandheelkunde chemische niet-organische
- for. Anthropologie, for pathologie/ sporen (schoenafdruk,
geneeskunde, for toxicologie bandspoor, …)
- Microsporen
- Verdovende middelen
- Wapens & munitie
- Digitale technologie & biometrie
1
,HISTORIEK VAN DE FORENSISCHE WETENSCHAP
EXAMEN → niet: data en wie exact wanneer ; wel: algemene kennis en beetje wie deed wat
• Interesse forensische wetenschap = zeer oud MAAR op kleine schaal
• Laatste 20 jaar enorme stijging in interesse
± 250 A.C.
Erasistratus: Griekse arts ➔ een v/d grondleggers pathologische anatomie/fysiologie
WAT? Autopsies en vivisecties op criminelen als proefkonijn
• Ontdekking hoger hartritme bij liegen ➔ 1e leugendetector hierop gebaseerd
44 B.C.
Autopsie op Julius Caesar door Antistius: 23 steekwonden waarvan 1 dodelijk
= 1e gekende autopsie: vaststelling van wonden
China 3e E
Yi Yu Ji = manuscript met een collectie misdrijven
Vb. hiervan:
man volgens echtgenote gestorven in brand: geen as in de mond vastgesteld door artsen
→ experiment(varkens, 1 in brand steken): verbranden van 1 levend en 1 dood varken → verhaal
klopte niet → echtgenote bekende
13e – 16e E
1248 (China): “Washing away of wrongs” Sung Tzu (Song Ci)
• = 1e forensisch boek: forensische casussen + eigen ervaringen
Inhoud: beschrijving postmortem onderzoek + verschillende doodsoorzaken +
beschermen van bewijsmateriaal tijdens onderzoek
= Zeer vroeg al!
1302: 1e medicolegale autopsie in Bologna op vraag van magistraat
• Uitgevoerd door Bartolomeo da Varignana
1595: 1e samengestelde microscoop met 2 lenzen(foto):
Sacharias Jansen
• Brillenmaker → microscoop i.f.v. studie insecten
• Microscoop zeer beperkt
2
,17e – 20e E
1600: Antonio Benivieni (It)
“De abditis nonnullis ac mirandis morborum et sanationum causis”
= "Over enkele verborgen en wonderbaarlijke oorzaken van ziekten en genezingen"
WAT? autopsies i.f.v. bepalen exacte doodsoorzaak en correlatie met symptomen
1632-1723: Atoni Van Leeuwenhoek(nl)
• Grondlegger microbiologie: microscoop met vergroting tot x 250 → gebruikt voor
bestuderen van insecten
1686: Marcelle Malpighi (It)
• Grondlegger microscopische anatomie: studie vh lichaam m.b.v. microscoop
• Publicatie vingerafdrukken en handlijnen
1784: Zaak John Toms (UK)
• 1e veroordeelde o.b.v. matching evidence! = fysiek bewijs
• Context: 18e E → papier (een 'prop' of wad) gebruikt om kruit en kogel in een pistool aan
te stampen
• Het Bewijs:
1. In het slachtoffer: Propje papier werd teruggevonden in de dodelijke hoofdwond
2. Bij de dader: In de broekzak van John Toms: krant gevonden waaruit een stuk was
gescheurd
• De "Match" (Fracture Match):
Toen men het propje uit de wond openvouwde, bleek de scheurlijn exact te passen
op het ontbrekende deel van de krant in Toms' zak
Conclusie: Bewijs dat het papier uit Toms' zak was gebruikt om het moordwapen te
laden
1835: Henry Goddard
• 1e vergelijkend kogelonderzoek = ballistiek
• Vb.: vrouw thuis gedood → Butler verklaarde inbrekers = daders
→ onderzoek: kras in projectielen ter plaatse → vergeleken met
munitie & wapen van butler → butler dader!
1787-1853: Orfila (Spaans)
• Grondlegger Forensische toxicologie
• Traité des poisons (1813)
• Zaak Marie Lafarge (1840): Man overleden na eten van cake → Marsh test: opsporen
van arsenicum
3
, Werd slecht uitgevoerd ➔ tussenkomst Orfila: nieuwe Marsh
test= positief voor arsenicum
= 1e toxicologisch bewijs in rechtbank
= Marsh test
1850-1860: ontwikkeling van de fotografie:
• verbeteren van opnames van crime scenes
• beelden van gevangenen en crime scenes
1853-1914: Alphonse Bertillon !!
• 1880: Bertillon système/Bertillonage → anthropometrie
(metingen) :
o systeem van verschillende metingen van het lichaam om
mensen te identificeren op basis van fysieke verschijning
o 9 (later 11) lichamelijke kenmerken:
vb. lengte, lengte hoofd, breedte hoofd, rechter oor,
lengte linker voet, lengte linker onderarm, lengte linker middelvinger, …
o O.b.v. metingen: opdeling in groepen → classificeerbaarheid
➔ 3 klasse: klein hoofd, middel, groot hoofd, … en dan o.b.v. breedte ook
onderverdelen
➔ Zeer veel categorieën door al die onderverdelingen
o Systeem werd wereldwijd gebruikt
o 1894: toevoeging vingerafdrukken
o + foto’s van verdachte (mugshot) → “la portrait parlé”: systeem van
gedetailleerde beschrijvingen van vnl. gezicht
➔ gestandaardiseerde registratie van vormen & relatieve afmetingen
➔ zo herkende de politie op het terrein de personen zonder foto of
antropometrische gegevens
4
