Samenvatting Belgische Binnenlandse Politiek (De ongrijpbare macht,
UGent): leerstof politieke wetenschappen
Samenvatting van het handboek, PowerPoints en notities uit lessen. Ook de afbeeldingen en kaarten die
gekend moeten zijn, staan in de samenvatting met uitleg.
1
, Hoofdstuk 1: De Belgische Revolutie
Achtergronden, oorzaken en aanleiding
De afbraak van het Ancien Régime
Overgang naar moderne maatschappij
- Tussen Amerikaanse Revolutie van 1776 en het Europese Revolutiejaar 1848
Kenmerken Ancien Régime
- Overwicht van landbouw en platteland, beperkte stedelijkheid
- Grootgrondbezit adel en Kerk
- Standen en privileges
- Vorstelijk absolutisme + gewestelijk particularisme
- …
Vanaf einde 18de eeuw:
- Nieuwe sociale verhoudingen en verstedelijking door expansie kapitalisme
- Meer individuele gelijkheid
- Kerk en Staat gescheiden + adel, geestelijkheid en vorst verloren bevoorrechte positie
Franse Revolutie (1789) als mijlpaal in omverwerping feodale en klerikale structuren op Europese
vasteland
- Proclameerde individuele rechten & vrijheden + afscha en privileges
- Belgische Revolutie in 1830 naar voorbeeld van wat in Frankrijk gebeurde
1795-1814
- Zuidelijke Nederlanden bij Frankrijk ingelijfd
Het beleid van Willem I
Val Napoleon 1814
- Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden (+ prinsbisdom Luik) samengevoegd tot Koninkrijk der
Nederlanden onder Willem I van Oranje
Koninkrijk der Nederlanden
- Bedoeld als solide barrière tegen Frankrijk
Geopolitieke strategie gericht tegen Frankrijk
Ook groothertogdom Luxemburg voor zelfde doel
Lag buiten grenzen Koninkrijk der Nederlanden, maar wel onder bestuur van Willem I
+ deel van Duitse Bond
- Grenzen definitief op Congres van Wenen
Verschillen:
- Zuiden katholiek Noorden calvinistisch
- Taaldiversiteit in Zuiden (Frans) taalhomogeniteit Noorden
- Zuiden industriële revolutie Noorden koloniale handel
2
,Willem I
- Verlicht absolutisme
- Onderwijs, Kerk en godsdienst zoveel mogelijk onder overheidscontrole proberen te krijgen
- Oprichting in Brussel van Société Générale = investeringsbank voor de ontluikende industriële
revolutie in het Zuiden
- Trekken van absoluut vorst
Koninkrijk had grondwet, toch bleef vorstelijke soevereiniteit
Staten-Generaal beschikte niet over reële macht en kon koning niet ter verantwoording
roepen
- Versterking natiebesef via taalpolitiek
Nederlands opleggen in Belgische provincies ten noorden taalgrens, ook in Brussel
Dubbele oppositie tegen autoritair bewind in Zuiden
- Katholieken en liberalen
- Katholieke wilden vrijheid om staatsvoogdij af te schudden en zo meer invloed in het openbaar
leven en onderwijs te hebben
Unie van opposities (1828)
- Katholieken en liberalen vinden elkaar in monsterverbond over niet uitgeklaarde begrip ‘vrijheid’
- Tweeslachtigheid van Belgische revolutie
Liberalen willen moderne staat
Kerk wil herstel naar vroegere invloed
Spotprent: alliantie gesloten tussen klerikale en
Liberale oppositie tegen Nederlandse regering,
1828
Liberalen en katholieken samen oppositie,
Strategische deal: ze steunen elkaars eisen, ook al
Geloven ze er niet volledig in.
Tekst: Ook tekenen voor persvrijheid? – Helaas wel,
Gravin, indien u wil dat ze tekenen voor onderwijs.
Monsterverbond dat leidde tot Belgische Revolutie.
Belgische visie, allegorie op de eensgezindheid
van Belgen bij opstand in 1830. Samenkomst
rond monument voor vrijheid.
.
3
, Het revolutiejaar 1830
Achtergrond (liberalen en katholieken) + politieke en sociale onrust van 1830 = directe aanleiding
Belgische revolutie
- Frankrijk: Julirevolutie waar burgerkoning Louis-Philippe van Orléans op troon komt
Sommigen hoopten dat België in omwenteling meegetrokken zou worden
1830
- Slechte economische toestand door strenge winter
Stijgende voedselprijzen
Het verloop van de revolutie
Van opstand tot afscheiding
Rellen in Brussel 25 augustus 1830
- Rellen na opvoering beruchte opera
Gewapende burgerwacht neemt macht over stad over + oppositie nestelt zich in nieuwe
gezagsorganen + eisen stellen
Willem I stuurt troepen naar Brussel
Dit radicaliseerde toestand: wordt afscheidingsbeweging
Opstand wordt echte revolutie
Opstand revolutie
- Septemberdagen: Hollandse troepen slaagden er niet in Brussel opnieuw in te nemen
Leger was veldslagen gewoon, maar nu moesten ze optreden in steden
Leger faalt in neerslaan van Brusselse
Barricaden, september 1830
Terugtrekking Hollandse troepen uit Brussel
- Vanaf 26 september 1830 Voorlopig Bewind van 9 mannen tot stand
- Voorlopige regering riep Belgische onafhankelijkheid uit + uitschrijven verkiezingen voor Nationaal
Congres
- November 1830: Nationale vergadering met 200 leden
Voornaamste opdracht: grondwet opstellen
Grondwet
- Parlementaire monarchie naar Brits model
- Zeer liberaal voor haar tijd
4
UGent): leerstof politieke wetenschappen
Samenvatting van het handboek, PowerPoints en notities uit lessen. Ook de afbeeldingen en kaarten die
gekend moeten zijn, staan in de samenvatting met uitleg.
1
, Hoofdstuk 1: De Belgische Revolutie
Achtergronden, oorzaken en aanleiding
De afbraak van het Ancien Régime
Overgang naar moderne maatschappij
- Tussen Amerikaanse Revolutie van 1776 en het Europese Revolutiejaar 1848
Kenmerken Ancien Régime
- Overwicht van landbouw en platteland, beperkte stedelijkheid
- Grootgrondbezit adel en Kerk
- Standen en privileges
- Vorstelijk absolutisme + gewestelijk particularisme
- …
Vanaf einde 18de eeuw:
- Nieuwe sociale verhoudingen en verstedelijking door expansie kapitalisme
- Meer individuele gelijkheid
- Kerk en Staat gescheiden + adel, geestelijkheid en vorst verloren bevoorrechte positie
Franse Revolutie (1789) als mijlpaal in omverwerping feodale en klerikale structuren op Europese
vasteland
- Proclameerde individuele rechten & vrijheden + afscha en privileges
- Belgische Revolutie in 1830 naar voorbeeld van wat in Frankrijk gebeurde
1795-1814
- Zuidelijke Nederlanden bij Frankrijk ingelijfd
Het beleid van Willem I
Val Napoleon 1814
- Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden (+ prinsbisdom Luik) samengevoegd tot Koninkrijk der
Nederlanden onder Willem I van Oranje
Koninkrijk der Nederlanden
- Bedoeld als solide barrière tegen Frankrijk
Geopolitieke strategie gericht tegen Frankrijk
Ook groothertogdom Luxemburg voor zelfde doel
Lag buiten grenzen Koninkrijk der Nederlanden, maar wel onder bestuur van Willem I
+ deel van Duitse Bond
- Grenzen definitief op Congres van Wenen
Verschillen:
- Zuiden katholiek Noorden calvinistisch
- Taaldiversiteit in Zuiden (Frans) taalhomogeniteit Noorden
- Zuiden industriële revolutie Noorden koloniale handel
2
,Willem I
- Verlicht absolutisme
- Onderwijs, Kerk en godsdienst zoveel mogelijk onder overheidscontrole proberen te krijgen
- Oprichting in Brussel van Société Générale = investeringsbank voor de ontluikende industriële
revolutie in het Zuiden
- Trekken van absoluut vorst
Koninkrijk had grondwet, toch bleef vorstelijke soevereiniteit
Staten-Generaal beschikte niet over reële macht en kon koning niet ter verantwoording
roepen
- Versterking natiebesef via taalpolitiek
Nederlands opleggen in Belgische provincies ten noorden taalgrens, ook in Brussel
Dubbele oppositie tegen autoritair bewind in Zuiden
- Katholieken en liberalen
- Katholieke wilden vrijheid om staatsvoogdij af te schudden en zo meer invloed in het openbaar
leven en onderwijs te hebben
Unie van opposities (1828)
- Katholieken en liberalen vinden elkaar in monsterverbond over niet uitgeklaarde begrip ‘vrijheid’
- Tweeslachtigheid van Belgische revolutie
Liberalen willen moderne staat
Kerk wil herstel naar vroegere invloed
Spotprent: alliantie gesloten tussen klerikale en
Liberale oppositie tegen Nederlandse regering,
1828
Liberalen en katholieken samen oppositie,
Strategische deal: ze steunen elkaars eisen, ook al
Geloven ze er niet volledig in.
Tekst: Ook tekenen voor persvrijheid? – Helaas wel,
Gravin, indien u wil dat ze tekenen voor onderwijs.
Monsterverbond dat leidde tot Belgische Revolutie.
Belgische visie, allegorie op de eensgezindheid
van Belgen bij opstand in 1830. Samenkomst
rond monument voor vrijheid.
.
3
, Het revolutiejaar 1830
Achtergrond (liberalen en katholieken) + politieke en sociale onrust van 1830 = directe aanleiding
Belgische revolutie
- Frankrijk: Julirevolutie waar burgerkoning Louis-Philippe van Orléans op troon komt
Sommigen hoopten dat België in omwenteling meegetrokken zou worden
1830
- Slechte economische toestand door strenge winter
Stijgende voedselprijzen
Het verloop van de revolutie
Van opstand tot afscheiding
Rellen in Brussel 25 augustus 1830
- Rellen na opvoering beruchte opera
Gewapende burgerwacht neemt macht over stad over + oppositie nestelt zich in nieuwe
gezagsorganen + eisen stellen
Willem I stuurt troepen naar Brussel
Dit radicaliseerde toestand: wordt afscheidingsbeweging
Opstand wordt echte revolutie
Opstand revolutie
- Septemberdagen: Hollandse troepen slaagden er niet in Brussel opnieuw in te nemen
Leger was veldslagen gewoon, maar nu moesten ze optreden in steden
Leger faalt in neerslaan van Brusselse
Barricaden, september 1830
Terugtrekking Hollandse troepen uit Brussel
- Vanaf 26 september 1830 Voorlopig Bewind van 9 mannen tot stand
- Voorlopige regering riep Belgische onafhankelijkheid uit + uitschrijven verkiezingen voor Nationaal
Congres
- November 1830: Nationale vergadering met 200 leden
Voornaamste opdracht: grondwet opstellen
Grondwet
- Parlementaire monarchie naar Brits model
- Zeer liberaal voor haar tijd
4
