Filosofie, wetenschap & ziekte
Bachelor 1
Inhoud
DEEL 1: filosofie...................................................................................................... 4
1.1: wat is filosofie?............................................................................................. 5
3 vragen van Kant............................................................................................ 5
1.2: moderne filosofie: René Descartes...............................................................9
Max Weber....................................................................................................... 9
Onttovering van de wereld............................................................................9
René Descartes: de cartesiaanse twijfel.........................................................10
3 zekerheden van Descartes..........................................................................11
Primaire en secundaire kwaliteiten................................................................11
Descartes over pijn........................................................................................ 12
DEEL 2: Ziekte...................................................................................................... 13
2.1: Pijn: Elaine Scarry....................................................................................... 13
Onbeschrijflijke pijn: David Biro......................................................................16
Kritiek van Elaine Scarry tegenover Biro........................................................17
The inexpressibility of pain – Elaine Scarry....................................................19
Problemen over de objectivering/communicatie van pijn...............................19
Citaat Elaine Scarry – The Body in Pain.........................................................21
2.2: Ziekte: Susan Sontag................................................................................. 23
realisme/naturalisme...................................................................................... 24
Constructivisme/normativisme.......................................................................25
Implicaties van het constructivisme :.............................................................26
Ziekte en gezondheid: continuüm (Sigmund Freud)....................................26
Belang voor de farmacie?........................................................................... 27
Sociaal constructivisme.................................................................................. 28
Susan Sontag................................................................................................. 29
Illness as Metaphor – inleiding....................................................................30
Hoe spreken we dan over ziekte? En hoe draagt dit bij aan het lijden van de
patiënt?....................................................................................................... 32
DEEL 3: Wetenschap............................................................................................. 34
3.1: Michel Foucault (les mots et les choses)....................................................38
1
, Extra info Michel Foucault:............................................................................. 39
Voorbeeld: citaat Michel Foucault..................................................................39
Filosofisch betekent dat.............................................................................. 41
Illustratie: l’histoire de la folie (waanzin)........................................................42
Klassiek epistèmè (de vroege moderniteit).................................................42
Pre-klassieke epistèmè: ordeningsprincipe van gelijkenissen.....................43
Moderne epistèmè : geldt tot op de dag van vandaag : medicalisering......44
3.2: sociaal constructivisme: Ian Hacking.........................................................45
Natural kinds : indifferent & interactive kinds................................................46
Looping effect................................................................................................ 47
Making up people........................................................................................... 49
Voorbeeld: Gender...................................................................................... 50
Intermezzo Michel Foucault (homoseksualiteit)..........................................50
labelling from above/below............................................................................ 50
Transient mental illness.................................................................................. 50
Voorbeeld: multiple personality disorder.....................................................51
Voorbeeld: burn-out pandemie....................................................................51
medicalisering................................................................................................ 52
“Each of us is made up”................................................................................. 52
3.3: (Pseudo-)wetenschap: Karl Popper.............................................................53
Demarcatie: verschil tussen wetenschappelijk en waarheid..........................53
Demarcatie: werkzaamheid............................................................................54
Demarcatie: exactheid................................................................................... 54
Karl Popper..................................................................................................... 54
Demarcatieprobleem vanuit Karl Popper.....................................................55
Citaat: Conjectures and refutations.............................................................58
Inductieprobleem: David Hume & Karl Popper...............................................58
Voorbeeld: citaat Popper over David Hume.................................................59
Hypothetisch-deductief model (Popper).........................................................60
Citaat: Popper over passiviteit / activiteit...................................................61
Citaat: Popper over hoe werkt wetenschap?...............................................61
2
,Filosofie kunnen we gebruiken als reflectie op een ander domein, zoals bij fysica
= Meta Fysica
3
, Maar wat is metafysica? “Laat ons over die wetenschap nadenken” : hoe komt dat
die werkt: is dit toevallig? Of ligt er iets achter wat we kunnen achterhalen
Fysica: werkt met oorzakelijke verbanden, werkt met causaliteit
De metafysica stelt de causaliteit in vraag
Wat is oorzakelijkheid?
Wat is een wetenschappelijke vraag?
= ontologische vragen: je vraagt naar wat iets is – de studie van iets zijn: wat
het betekent dat iets is
Wat IS fysica, wat IS causaliteit,…
Hoe het komt dat iets bestaat, kan de fysica niet beantwoorden: dit zijn vragen
voor de metafysica
= een vraag buiten de fysica
Kun je zo een houding tegenover de farmacie nemen? Meta-farmacie : zijn er
vragen die we kunnen stellen over de farmacie zonder dat de farmaceutische
wetenschappen een antwoord hebben
Wat is precies ziekte?
Wat is het verschil tussen ziek en gezond?
Wat is pijn?
Filosofie is overbodig: de vraag stellen ‘wat is pijn’ heeft nog nooit iemand doen
de genezen: de farmaceutische wetenschap heeft hier niets aan
Wat is precies wetenschap? En hoe exact zijn de farmaceutische wetenschappen?
Maar om een goede wetenschapper te zijn, moet je deze vragen niet kunnen
beantwoorden
Filosofie: in de positieve zin kan het de verbeelding wegnemen of verminderen
waardoor we iets minder piekeren
DEEL 1: filosofie
De farmacon: de filosofie is een geneesmiddel, maar als je er teveel van neemt is
het een gif
= filosofie is ook zo
= als je teveel aan filosofie doet, werkt dat ook als “gif” en zit de wetenschap
tegen
Pijn is meer dan de fysieke pijn die je voelt: onaangenaam: we willen het
voorkomen/genezen
= maar ziekte is niet alleen lijden of enkel een onaangenaam gevoel
Er is nog een 2de lijden: een dubbel lijden
Je lijdt ook aan het lijden: pijn doet pijn
= er komt een extra pijn bij
Er komt ook een reflectief moment: wat staat er hier te gebeuren? Word ik wel
beter?
4
Bachelor 1
Inhoud
DEEL 1: filosofie...................................................................................................... 4
1.1: wat is filosofie?............................................................................................. 5
3 vragen van Kant............................................................................................ 5
1.2: moderne filosofie: René Descartes...............................................................9
Max Weber....................................................................................................... 9
Onttovering van de wereld............................................................................9
René Descartes: de cartesiaanse twijfel.........................................................10
3 zekerheden van Descartes..........................................................................11
Primaire en secundaire kwaliteiten................................................................11
Descartes over pijn........................................................................................ 12
DEEL 2: Ziekte...................................................................................................... 13
2.1: Pijn: Elaine Scarry....................................................................................... 13
Onbeschrijflijke pijn: David Biro......................................................................16
Kritiek van Elaine Scarry tegenover Biro........................................................17
The inexpressibility of pain – Elaine Scarry....................................................19
Problemen over de objectivering/communicatie van pijn...............................19
Citaat Elaine Scarry – The Body in Pain.........................................................21
2.2: Ziekte: Susan Sontag................................................................................. 23
realisme/naturalisme...................................................................................... 24
Constructivisme/normativisme.......................................................................25
Implicaties van het constructivisme :.............................................................26
Ziekte en gezondheid: continuüm (Sigmund Freud)....................................26
Belang voor de farmacie?........................................................................... 27
Sociaal constructivisme.................................................................................. 28
Susan Sontag................................................................................................. 29
Illness as Metaphor – inleiding....................................................................30
Hoe spreken we dan over ziekte? En hoe draagt dit bij aan het lijden van de
patiënt?....................................................................................................... 32
DEEL 3: Wetenschap............................................................................................. 34
3.1: Michel Foucault (les mots et les choses)....................................................38
1
, Extra info Michel Foucault:............................................................................. 39
Voorbeeld: citaat Michel Foucault..................................................................39
Filosofisch betekent dat.............................................................................. 41
Illustratie: l’histoire de la folie (waanzin)........................................................42
Klassiek epistèmè (de vroege moderniteit).................................................42
Pre-klassieke epistèmè: ordeningsprincipe van gelijkenissen.....................43
Moderne epistèmè : geldt tot op de dag van vandaag : medicalisering......44
3.2: sociaal constructivisme: Ian Hacking.........................................................45
Natural kinds : indifferent & interactive kinds................................................46
Looping effect................................................................................................ 47
Making up people........................................................................................... 49
Voorbeeld: Gender...................................................................................... 50
Intermezzo Michel Foucault (homoseksualiteit)..........................................50
labelling from above/below............................................................................ 50
Transient mental illness.................................................................................. 50
Voorbeeld: multiple personality disorder.....................................................51
Voorbeeld: burn-out pandemie....................................................................51
medicalisering................................................................................................ 52
“Each of us is made up”................................................................................. 52
3.3: (Pseudo-)wetenschap: Karl Popper.............................................................53
Demarcatie: verschil tussen wetenschappelijk en waarheid..........................53
Demarcatie: werkzaamheid............................................................................54
Demarcatie: exactheid................................................................................... 54
Karl Popper..................................................................................................... 54
Demarcatieprobleem vanuit Karl Popper.....................................................55
Citaat: Conjectures and refutations.............................................................58
Inductieprobleem: David Hume & Karl Popper...............................................58
Voorbeeld: citaat Popper over David Hume.................................................59
Hypothetisch-deductief model (Popper).........................................................60
Citaat: Popper over passiviteit / activiteit...................................................61
Citaat: Popper over hoe werkt wetenschap?...............................................61
2
,Filosofie kunnen we gebruiken als reflectie op een ander domein, zoals bij fysica
= Meta Fysica
3
, Maar wat is metafysica? “Laat ons over die wetenschap nadenken” : hoe komt dat
die werkt: is dit toevallig? Of ligt er iets achter wat we kunnen achterhalen
Fysica: werkt met oorzakelijke verbanden, werkt met causaliteit
De metafysica stelt de causaliteit in vraag
Wat is oorzakelijkheid?
Wat is een wetenschappelijke vraag?
= ontologische vragen: je vraagt naar wat iets is – de studie van iets zijn: wat
het betekent dat iets is
Wat IS fysica, wat IS causaliteit,…
Hoe het komt dat iets bestaat, kan de fysica niet beantwoorden: dit zijn vragen
voor de metafysica
= een vraag buiten de fysica
Kun je zo een houding tegenover de farmacie nemen? Meta-farmacie : zijn er
vragen die we kunnen stellen over de farmacie zonder dat de farmaceutische
wetenschappen een antwoord hebben
Wat is precies ziekte?
Wat is het verschil tussen ziek en gezond?
Wat is pijn?
Filosofie is overbodig: de vraag stellen ‘wat is pijn’ heeft nog nooit iemand doen
de genezen: de farmaceutische wetenschap heeft hier niets aan
Wat is precies wetenschap? En hoe exact zijn de farmaceutische wetenschappen?
Maar om een goede wetenschapper te zijn, moet je deze vragen niet kunnen
beantwoorden
Filosofie: in de positieve zin kan het de verbeelding wegnemen of verminderen
waardoor we iets minder piekeren
DEEL 1: filosofie
De farmacon: de filosofie is een geneesmiddel, maar als je er teveel van neemt is
het een gif
= filosofie is ook zo
= als je teveel aan filosofie doet, werkt dat ook als “gif” en zit de wetenschap
tegen
Pijn is meer dan de fysieke pijn die je voelt: onaangenaam: we willen het
voorkomen/genezen
= maar ziekte is niet alleen lijden of enkel een onaangenaam gevoel
Er is nog een 2de lijden: een dubbel lijden
Je lijdt ook aan het lijden: pijn doet pijn
= er komt een extra pijn bij
Er komt ook een reflectief moment: wat staat er hier te gebeuren? Word ik wel
beter?
4
