Aantekeningen: hele getallen didactiek & gecijferdheid

1



eRekenen wiskunde didactiek hele getallen
15-4-2021

Domeinen
 Getallen
- Getalbegrip (mens wordt ongeveer 100 jaar) + bewerkingen (met meerdere getallen iets doen –
optellen / aftrekken)
 Meten en meetkunde
 Verhoudingen
 Verbanden
 Dit blok: hele getallen (domeinen)

Afsluiting
- Kennistoets
- Didactiek van hele getallen en gecijferdheid / wiskunde
- (Handig met Getallen: verhoudingen, bewerkingen, (strategieën en) getallen).

Wat ga je leren: Lessen didactiek: Hoe leer je het de kinderen aan (Materialen – Modellen – leerlijn)

Literatuurlijst
Didaktiek:

- Rekenen met hele getallen op de basisschool (oude of nieuwe druk)

Gecijferdheid:

- Bewerkingen - Handig met getallen
- Getallen - Handig met getallen
 Boek is vooral voor verdieping van de les

Toetsstof:

- H1 hoofdrekenen
- H2 groeiend getalbegrip
- H3 rekenen tot 10, tot 20, tot 100
- H4 vermenigvuldigen en delen
- H5 schriftelijk rekenen & h6 schattend rekenen
- H8 getallen en getalrelaties, Debat over realistisch rekenen

Informatie vinden:

- Portal
- Hele getallen – filmpjes

, 2


Realistisch rekenen
Kinderen leren rekenen in de wereld om zich heen. Kinderen leren niet enkel wat ; 15 + 7’ is. Maar er
wordt een context aangebouwd. Voorbeeld: Jan is 15 en Thea 7. Hoe oud zijn ze bij elkaar?

Doel: “We willen dat kinderen begrijpen wat ze doen en waarom ze het rekenen leren.”

Mogelijke manieren: Het onderwijs contextrijk maken met bijvoorbeeld verhaaltjessommen. Hierover is
een felle discussie in wiskundeland.

5 principes van Realistisch rekenen
1. Concretiseren / mathematiseren vanuit een betekenisvolle context

Reken/Wiskundeonderwijs gaat zoveel mogelijk uit van een voor kinderen
betekenisvolle realiteit door het gebruik van goed gekozen contexten.


2. Materialen en modellen: niveau van rekenen

Kinderen moeten de antwoorden op sommen niet uit het hoofd gaan leren, maar ze moeten weten wat
en hoe ze aan het rekenen zijn. Als een kind realistisch leert rekenen (bijv. herhaald optellen met
dezelfde sprong: vermenigvuldigen) krijgt een kind inzicht in hoe ze moeten rekenen = ijsbergmodel voor
rekenen / wiskunde

 Als een kind moet leren begrijpen (=inzicht krijgen) in wat er gebeurt dan moet een kind kunnen
zien wat er gebeurt door middel van materialen

1. Materiaal
2. Plaatje met afbeelding (modelmatig rekenen)
3. Formeel rekenen




3. Ruimte voor eigen productie / eigen inbreng

Kies eens ‘een aantal’ en nog ‘een aantal’ en wat wordt ‘het antwoord’. Als
een kind zelf mag nadenken wat past tussen parameters, dan helpt dat bij het
krijgen van inzicht.

De kinderen krijgen zelf de mogelijk om wiskundig actief te zijn door zelf
oplossingsmanieren te vinden en rekenproblemen te creëren. Reflectie
hierop maakt het mogelijk voor- en nadelen van oplossingsmethoden op het
spoor te komen. Dit kunnen de kinderen gebruiken bij het oplossen van
sommen.

, 3




4. Interactie en reflectie

Door interactie en reflectie leren kinderen (en de leerkracht) van met elkaar.

 De kinderen hebben vaak zelf verschillende oplossingen voor het maken van een
som. Als je met kinderen hierover praat, dan leer je dat je ook op een andere manier
kunt rekenen. Je komt hierdoor op een hoger niveau van rekenen.

5. Verstrengeling

Integratie tussen verschillende kennis/vakgebieden. Bijvoorbeeld tussen rekendomeinen of met andere
schoolvakken. Kinderen leren hierdoor dat wat ze leren met rekenen ze kunnen toepassen bij
bijvoorbeeld wereldoriëntatie (schaal). Verstrengeling met de realiteit is van belang, omdat dit zowel
oorsprong en toepassingsgebied is van realistische rekenproblemen.



Algemene opmerking

 De manier waarop nu het rekenen wordt geleerd heeft veel meer met inzicht te maken dan
vroeger waarbij het belangrijk was om te automatiseren van antwoorden.

, 4



Bijeenkomst 1: Hoofdrekenen in groep 5-8
(Hoofdrekenen is één van de vier manieren van rekenen)

Rekendictee

A. 45 + 148 = 193
B. 456 – 87 = 87-56 = 31 369
C. 456 – 155 = 301
D. 150150 = 2002
 Er zijn veel verschillende manieren waarop je het kunt uitrekenen

Wat is hoofdrekenen
Toets: definitie wordt letterlijk naar gevraagd

Hoofdrekenen: = Het handig en flexibel rekenen op basis van bekende getalrelaties en
rekeneigenschappen.

Let op: Het gaat hierbij niet om ‘uit’ het hoofd met ‘met’ het hoofd. Je kunt dus kort tussenantwoorden
noteren.

Getalrelaties:

 Positioneren (positie in telrij) (getallenlijn)
 Structureren binnen getallen (splitsen, ontbinden en samenstellen)
 Relaties tussen getallen
 Analogieën (=nullen weg denken bij grote sommen)
 Steunsommen (=werken met mooie getallen (448+18 à 450+20-4)

Rekeneigenschappen:

 Wisseleigenschap (commutatieve eigenschap): 130 + 450 = 450 + 130
 Verdeeleigenschap (distributieve eigenschap): 13*6 = 10*6 + 3*6
 Inverse relaties: optellen / aftrekken (4+2 = 6 & 6-2=4 ) en vermenigvuldigen / delen (6*2 = 12 –
12/6 = 2)

Als je duidelijk relaties voor jezelf kunt leggen tussen getalrelaties en rekeneigenschappen is het
makkelijker om te hoofdrekenen. Een goede hoofdrekenaar heeft een goed getalbegrip. Dit heb je nodig
voor een goede bewerking.

Vier manieren rekenen in de bovenbouw:

- Schattend rekenen
- Kolomsgewijs / cijferend rekenen (groep 6)
- Rekenmachine (groep 8)
- Hoofdrekenen