Samenvatting Ontwikkelingspsychologie deel 1 H17 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

H17: Cognitieve ontwikkeling adolescentie
Cognitieve ontwikkeling Piaget: formeel operationeel
stadium
Nieuwe manier van denken in de adolescentie

In de puberteit opent zich een nieuwe “denkwereld”.

Jongeren kunnen nu:

 Denken over dingen die je niet kan zien
 Werken met abstracte ideeën
 Verder denken dan het hier en nu

Dit noemen we (volgens Jean Piaget): formeel-operationeel denken



Wat betekent dat concreet?
1. Abstract denken

 Niet alleen concrete dingen (zoals een appel)
 Maar ook ideeën zoals: vrijheid, rechtvaardigheid, economie
 Je hoeft het niet te zien om erover na te denken


2. Werken met symbolen

 Bijvoorbeeld in wiskunde (algebra): letters zoals x of y
 Deze staan niet voor iets tastbaars
 Je denkt dus puur theoretisch


3. Begrippen zonder concreet beeld

Sommige woorden kan je niet letterlijk voorstellen:

 “Arbeidsmarkt” (geen echte markt)
 “Koningshuis” (geen huis)
 Je begrijpt nu figuurlijke taal




Logisch redeneren

1

, Jongeren leren redeneren met formele logica:

Belangrijk: niet de inhoud, maar de logica bepaalt of iets klopt

Voorbeeld:

FOUTE redenering:

 Olifanten > muizen
 Honden > muizen
 → Dus olifanten > honden (niet logisch bewezen)

JUISTE redenering (logisch correct, ook al is het niet
realistisch):

 Muizen > honden
 Honden > olifanten
 → Dus muizen > olifanten (logisch klopt de structuur)

Jongeren kunnen dus nadenken over hypothetische situaties (zelfs als ze niet
echt zijn)



Nieuwe denkprocessen

1. Hypothetisch-deductief denken

Denken zoals een wetenschapper:

Stappen:

1. Vraag stellen
2. Hypothese bedenken
3. Voorspelling maken
4. Testen
5. Conclusie

Voorbeeld: slingerprobleem

 Je hebt een slinger met: een gewicht + een touw + een kracht waarmee je
loslaat
 Vraag: wat bepaalt de snelheid?
 Een adolescent: test één factor per keer (bv. alleen lengte veranderen) en
denkt systematisch
 Jongere kinderen doen dit minder gestructureerd


2. Experimenteel denken

 Dingen echt uittesten
 Systematisch variëren



3. Combinatorisch denken

2