Samenvatting Ontwikkelingspsychologie deel 1 H15 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

H15: sociaal-emotionele ontwikkeling schooltijd
Emotionele ontwikkeling
Meer inzicht in emoties
Van externe naar interne oorzaken

Jonge kinderen (peuters en kleuters) begrijpen emoties vooral via zichtbare,
externe oorzaken.

Voorbeelden:

 Blij door een cadeautje
 Verdrietig omdat speelgoed kapot is

Kinderen in de lagere school begrijpen steeds meer dat emoties ook door interne
factoren ontstaan.

Voorbeelden:

 Verdrietig door bepaalde gedachten
 Blij worden wanneer je aan iets leuks denkt
 Bang zijn door zorgen over de toekomst


Samenhang tussen denken en voelen

Kinderen leren dat gedachten en emoties met elkaar verbonden zijn.

Voorbeeld:

 Als je denkt dat je iets niet kan, kan je je onzeker voelen.
 Positieve gedachten kunnen zorgen voor blijheid of rust.

Ze begrijpen dus beter dat gevoelens niet zomaar ontstaan, maar samenhangen
met wat iemand denkt.



Begrip van gemengde emoties

Kinderen leren dat je meerdere emoties tegelijk kunt voelen.

Voorbeeld:

 Blij met een cadeau, maar ook teleurgesteld omdat je iets anders hoopte
 Zenuwachtig én enthousiast voor een optreden

Dit noemen we gemengde emoties.




Verschillen tussen kinderen

1

,Niet elk kind ontwikkelt dit emotioneel inzicht even snel.

Sommige kinderen:

 Herkennen emoties beter
 Begrijpen gevoelens van anderen sneller
 Kunnen emoties duidelijker benoemen


Verband met sociale relaties

Goed emotioneel inzicht helpt kinderen in contact met leeftijdsgenoten.

Kinderen die emoties beter begrijpen:

 Kunnen beter omgaan met anderen
 Lossen conflicten makkelijker op
 Worden vaak positiever gezien in de groep

Dit beïnvloedt hun sociale competentie en status binnen de vriendengroep.



Betere emotieregulatie

Emotieregulatie betekent: leren omgaan met gevoelens.

Kinderen leren strategieën om emoties te controleren of te verminderen.



Rol van taalvaardigheid

Taal helpt bij emotieregulatie.

 Als kinderen gevoelens onder woorden kunnen brengen, hoeven ze
emoties minder snel uit te reageren.
 Voorbeeld: zeggen: “Ik ben boos” in plaats van roepen of slaan


Rol van executieve functies

Executieve functies zijn vaardigheden van de hersenen die helpen bij
zelfcontrole.

Ze zorgen voor:

 Aandacht sturen
 Impulsen remmen
 Nadenken voor je reageert
 Emoties bewust reguleren

Deze functies hangen samen met de ontwikkeling van de prefrontale cortex in de
hersenen.

Twee soorten emotieregulatiestrategieën

2

, Probleemgerichte strategieën

Je probeert iets aan de situatie zelf te veranderen.

Voorbeelden:

 Ruzie met een vriend oplossen
 Extra studeren voor een examen


Emotiegerichte strategieën

Je probeert je gevoel te veranderen wanneer je de situatie niet kan aanpassen.

Voorbeelden:

 Ontspannen
 Afleiding zoeken
 Aan iets positiefs denken



Effect op zelfbeeld

 Goede emotieregulatie helpt kinderen om zich competenter te voelen.
 Dit leidt tot: meer vertrouwen in zichzelf, gevoel van controle over
emoties, positiever zelfbeeld

Dit noemen we ook emotionele self-efficacy: het vertrouwen dat je met gevoelens
kan omgaan.




Ontwikkeling van het zelf en van genderidentiteit
Ontwikkeling zelf

3