Inleiding Integrale Veiligheid
Stelling 1: huidige maatschappij is onveiliger geworden ten opzichte van vroeger.
=> fout (rol vd media)
International crime-drop: minder criminaliteit t.o.v. vroeger (2011).
= nationaal beeld
2021 in vergelijking met 2020 = -12,4% geregistreerde misdrijven
In 2020: grote rol van coronamaatregelen die toen heel streng waren. In de loop van
2021 werden deze versoepeld waardoor er minder inbreuken werden vastgesteld.
2020 in vergelijking met 2019 + 7,1%
Na 2011: crime drop
Ook op internationaal niveau (international crime drop)
Meerdere verklaringen mogelijk -> geen eenduidige verklaring mogelijk.
In 2019 bleef het aantal geregistreerde feiten stabiel tegenover 2018. Maar dus op
langere termijn wel duidelijk een dalende trend merkbaar. Tegenover 2011 is er een
daling van ongeveer 17%.
-> bordschema: maatschappelijke processen (middenin veiligheid)
In 2011: hoogste aantal geregistreerde feiten. Nadien een crime drop, niet enkel
nationaal maar ook internationaal…
Verklaringen:
• Security hypothese: verhoogde inbraakpreventie, meer gebruik van camera’s,
meer politie en militairen op straat… maken het moeilijker om misdrijven te
plegen
• Daling aangiftebereidheid
• Evoluerende politiestrategieën
• Betere bescherming van de eigendommen
1
,Ook opvallend is dat het aantal feiten van internetfraude voor het eerst afnam, met
4,5 procent. Dat terwijl er tussen 2017 en 2022 sprake was van een verdrievoudiging.
Een duidelijke verklaring daarvoor geeft de politie niet. "Hebben
sensibiliseringsacties en preventiecampagnes het beoogde effect? Is de burger meer
alert voor oplichting? Of is er een mogelijke daling van de aangiftebereidheid?",
luiden de open vragen in het rapport.
Een andere stijgende tendens tekent zich af in het aantal feiten van stalking of
belaging (+6,8 procent). Dat betekent dus dat je iemand specifiek lastigvalt, terwijl je
weet of zou moeten weten dat dat de rust van die persoon ernstig verstoort.
Wel pleit de politie voor voorzichtigheid bij het vergelijken van de cijfers van
zedenmisdrijven. "De hervorming van het seksueel strafrecht in 2022 ging gepaard
met een andere manier van registreren van de processen-verbaal voor
zedenmisdrijven, wat een zekere aanpassingstijd vraagt en wat weerspiegeld wordt
in de criminaliteitsstatistieken."
Hebben sensibiliseringsacties en preventiecampagnes het beoogde effect? Is de
burger meer alert vooroplichting? Of is er een mogelijke daling van de
aangiftebereidheid? De Veiligheidsmonitor 2024 peilt in één van haar vragen naar het
mogelijke slachtofferschap en aangiftebereidheid met betrekking tot oplichting via
het internet.
Sinds begin december 2023 is het mobiel stalkingalarm op nationaal niveau
uitgerold. Dit is een
beschermende maatregel voor slachtoffers van huiselijk geweld, die is opgenomen in
de "stop
feminicide"-wet die in juni 2023 werd aangenomen, samen met het tijdelijke
verblijfsverbod, het
contactverbod en het niet-openbaar maken van het verblijfsadres.
Cijfers zeggen veel maar niet alles, dark number (= criminaliteit die er is maar niet
in de registraties staat).
Grootste aantal is diefstal en afpersing. Opkomst van informaticacriminaliteit. Het
laatste jaar is er een daling van oplichting en ook oplichting via internet &
vandalisme. Stijging van belaging.
Conclusie: crimi stijgt niet maat stagneert of daalt
Stelling 2: De drugscriminaliteit swingt tegenwoordig de pan uit in België. Er is een
ware drugsoorlog.
=> fout op niveau van BE
Haal- (politiediensten halen deze, daarop gaan ze focussen) en brengcriminaliteit
(wat wij brengen naar politiediensten, aangiften bv van woninginbraak). Voor de
“haalcriminaliteit” (bv. drugsdelicten) kan en zal het aantal registraties sterk variëren
naargelang de politieactiviteit in een bepaald criminaliteitsdomein
Over de jaren heen in BE is er niet een sterke stijging. In Antwerpen daar zien we
hetzelfde. Ook in de politiezone. In Brussel is er wel een piek. In Antwerpen is er een
daling in de handel en in Brussel net een stijging in handel en gebruik. In Brussel
focussen op gebruik.
Stelling 3: Media-inhoud en -vorm bepalen hoe (on)veilig ik me voel
=> juist
2
,Er is geen eenduidig antwoord. Veel heeft te maken met de invulling van de
begrippen, want wat is onveiligheid? Gaat het dan om puur objectief vastgestelde
feiten, of gaat het ook over onveiligheidsgevoelens? En hoe worden we geïnformeerd
over OV? Steeds meer en meer? Ook breder, cf. onrustgevoelens/angst…. Het is
iets zeer subjectief en dat maakt dit opleidingsonderdeel niet altijd zo makkelijk.
Over bepaalde zaken kunnen we wel duidelijk zijn, bijvoorbeeld stelling twee als we
de objectief vastgestelde criminaliteit gaan bekijken.
Stelling 4: Veiligheid staat vandaag hoog op de politieke agenda
=> juist
Deze tegenstelling wordt in de literatuur ook wel eens de fear of victimization
paradox genoemd (Dom, 2014; Van den Herrewegen, 2011), waarbij we dus stellen
dat diegenen die zich het meest angstig voelen (hier vrouwen) het minst risico lopen
om ook effectief slachtoffer te worden van criminaliteit.
Veiligheid is prioriteit al +- 35 jaar. In 2004 KIV (kadernota integrale veiligheid).
Hierin werd voor het eerst bepaald dat veiligheid nodig was vanuit een integrale en
geïntegreerde blik.
B. Quintin belangrijk in deze opleiding. Zij schrijven de kadernota integrale
veiligheid.
Maxime Prevot
Stelling 5: Vrouwen lopen meer risico om slachtoffer te worden van criminaliteit
=> fout
Fear of victimization paradox: vrouwen voelen zich vaak onveiliger dan mannen
maar in essentie lopen zijn minder kans om slachtoffer te worden van crimi dan
mannen. Ouderen denken ook dat ze meer kans hebben op slachtoffer te worden
maar eigenlijk hebben zij juist minder kans om slachtoffer te worden. Mensen die
verder studeren voelen zich veiliger dan mensen die niet verder studeren.
Dreigingen zijn abstracter en doet het onveiligheidsgevoel alleen maar toenemen.
CONCLUSIE
Objectief gezien – op basis van geregistreerde feiten: criminaliteit stagneert/daalt
MAAR de subjectieve veiligheid – hoe we ons voelen – lijkt te dalen…
Huidige Westerse samenleving:
In de ban van (on)veiligheid = containerbegrip (bv.
overvallen/roof < abstractere dreigingen)
3
, Ondanks vooruitgang: onbehagen en onzekerheid in de samenleving
Impact internationale ontwikkelingen op (lokale) veiligheid
Invloed van politiek
Invloed van (sociale) media
Wegvallen van een aantal maatschappelijke zekerheden
Veiligheid is een containerbegrip geworden: het is een allegaartje van gedragingen
waar iedereen zijn betekenis aan kan en mag geven (zo lijkt het althans).
Vanaf jaren ‘80 vorige eeuw krijgt veiligheidszorg een prominente plaats in de
politieke, media, samenleving…
• Internationale ontwikkelingen: in eerste instantie de oorlog in Oekraïne, de
onduidelijkheid hoe Rusland zal reageren, het voortdurend kijken naar China…
• Politiek heeft veiligheid als één van de hoofdthema’s
• Maken graag gebruik van dreigingen ed. om gevoelens van onveiligheid
nieuw leven in te blazen zo maatregelen te kunnen treffen
• Gebruik van ‘oorlogstaal’: ‘war on drugs’, ‘war on crime’, straten
schoonvegen, war on terror
• Ook uitspraken van politieke partijen over drugsgeweld in antwerpen…
• Media: overdreven belichten van negatieve gebeurtenissen, mean world view,
framing, sensatie, overnemen van oorlogstaal
• Wegvallen van aantal zekerheden: minder sociale bindingen, individualisering
van de maatschappij; het feit of we onze elektriciteit nog gaan kunnen
betalen…
De OV die er nu heerst gaat minder over angst voor overvallen, diefstallen ed..
Daartegen zijn we gewapend, we hebben de mogelijkheid zelf een beetje
ingecalculeerd (cf. Jan Terlouw me koortjes uit de bus), maar het zijn de abstractere
zaken, die zaken die we minder kunnen grijpen, die ons angstiger, onzekerder en
hysterischer maken.
H1: veiligheid
Vaststelling
In de SL neiging om heel wat problemen door de bril van veiligheid te bekijken (al
dan niet terecht)
Bv. vluchtelingenstroom bij een oorlog
Bv. tekorten in de kinderopvang/onderwijs
Bv. energiecrisis
Maslow (1943): veiligheid als basisbehoeften
- basis moet inorde zijn lichamelijke behoeftes (eten en drinken)
- als we dat hebben nieuwe behoeften: huisvestiging, onderwijs, werk.
- ook nood aan sociaal contact pas als je aan de eerste twee voldoet
Veiligheid is het effectief beschermend zijn en voelen tegen persoonlijk leed
(schade), tegen de aantasting vd lichamelijke en geestelijke integriteit.
4
Stelling 1: huidige maatschappij is onveiliger geworden ten opzichte van vroeger.
=> fout (rol vd media)
International crime-drop: minder criminaliteit t.o.v. vroeger (2011).
= nationaal beeld
2021 in vergelijking met 2020 = -12,4% geregistreerde misdrijven
In 2020: grote rol van coronamaatregelen die toen heel streng waren. In de loop van
2021 werden deze versoepeld waardoor er minder inbreuken werden vastgesteld.
2020 in vergelijking met 2019 + 7,1%
Na 2011: crime drop
Ook op internationaal niveau (international crime drop)
Meerdere verklaringen mogelijk -> geen eenduidige verklaring mogelijk.
In 2019 bleef het aantal geregistreerde feiten stabiel tegenover 2018. Maar dus op
langere termijn wel duidelijk een dalende trend merkbaar. Tegenover 2011 is er een
daling van ongeveer 17%.
-> bordschema: maatschappelijke processen (middenin veiligheid)
In 2011: hoogste aantal geregistreerde feiten. Nadien een crime drop, niet enkel
nationaal maar ook internationaal…
Verklaringen:
• Security hypothese: verhoogde inbraakpreventie, meer gebruik van camera’s,
meer politie en militairen op straat… maken het moeilijker om misdrijven te
plegen
• Daling aangiftebereidheid
• Evoluerende politiestrategieën
• Betere bescherming van de eigendommen
1
,Ook opvallend is dat het aantal feiten van internetfraude voor het eerst afnam, met
4,5 procent. Dat terwijl er tussen 2017 en 2022 sprake was van een verdrievoudiging.
Een duidelijke verklaring daarvoor geeft de politie niet. "Hebben
sensibiliseringsacties en preventiecampagnes het beoogde effect? Is de burger meer
alert voor oplichting? Of is er een mogelijke daling van de aangiftebereidheid?",
luiden de open vragen in het rapport.
Een andere stijgende tendens tekent zich af in het aantal feiten van stalking of
belaging (+6,8 procent). Dat betekent dus dat je iemand specifiek lastigvalt, terwijl je
weet of zou moeten weten dat dat de rust van die persoon ernstig verstoort.
Wel pleit de politie voor voorzichtigheid bij het vergelijken van de cijfers van
zedenmisdrijven. "De hervorming van het seksueel strafrecht in 2022 ging gepaard
met een andere manier van registreren van de processen-verbaal voor
zedenmisdrijven, wat een zekere aanpassingstijd vraagt en wat weerspiegeld wordt
in de criminaliteitsstatistieken."
Hebben sensibiliseringsacties en preventiecampagnes het beoogde effect? Is de
burger meer alert vooroplichting? Of is er een mogelijke daling van de
aangiftebereidheid? De Veiligheidsmonitor 2024 peilt in één van haar vragen naar het
mogelijke slachtofferschap en aangiftebereidheid met betrekking tot oplichting via
het internet.
Sinds begin december 2023 is het mobiel stalkingalarm op nationaal niveau
uitgerold. Dit is een
beschermende maatregel voor slachtoffers van huiselijk geweld, die is opgenomen in
de "stop
feminicide"-wet die in juni 2023 werd aangenomen, samen met het tijdelijke
verblijfsverbod, het
contactverbod en het niet-openbaar maken van het verblijfsadres.
Cijfers zeggen veel maar niet alles, dark number (= criminaliteit die er is maar niet
in de registraties staat).
Grootste aantal is diefstal en afpersing. Opkomst van informaticacriminaliteit. Het
laatste jaar is er een daling van oplichting en ook oplichting via internet &
vandalisme. Stijging van belaging.
Conclusie: crimi stijgt niet maat stagneert of daalt
Stelling 2: De drugscriminaliteit swingt tegenwoordig de pan uit in België. Er is een
ware drugsoorlog.
=> fout op niveau van BE
Haal- (politiediensten halen deze, daarop gaan ze focussen) en brengcriminaliteit
(wat wij brengen naar politiediensten, aangiften bv van woninginbraak). Voor de
“haalcriminaliteit” (bv. drugsdelicten) kan en zal het aantal registraties sterk variëren
naargelang de politieactiviteit in een bepaald criminaliteitsdomein
Over de jaren heen in BE is er niet een sterke stijging. In Antwerpen daar zien we
hetzelfde. Ook in de politiezone. In Brussel is er wel een piek. In Antwerpen is er een
daling in de handel en in Brussel net een stijging in handel en gebruik. In Brussel
focussen op gebruik.
Stelling 3: Media-inhoud en -vorm bepalen hoe (on)veilig ik me voel
=> juist
2
,Er is geen eenduidig antwoord. Veel heeft te maken met de invulling van de
begrippen, want wat is onveiligheid? Gaat het dan om puur objectief vastgestelde
feiten, of gaat het ook over onveiligheidsgevoelens? En hoe worden we geïnformeerd
over OV? Steeds meer en meer? Ook breder, cf. onrustgevoelens/angst…. Het is
iets zeer subjectief en dat maakt dit opleidingsonderdeel niet altijd zo makkelijk.
Over bepaalde zaken kunnen we wel duidelijk zijn, bijvoorbeeld stelling twee als we
de objectief vastgestelde criminaliteit gaan bekijken.
Stelling 4: Veiligheid staat vandaag hoog op de politieke agenda
=> juist
Deze tegenstelling wordt in de literatuur ook wel eens de fear of victimization
paradox genoemd (Dom, 2014; Van den Herrewegen, 2011), waarbij we dus stellen
dat diegenen die zich het meest angstig voelen (hier vrouwen) het minst risico lopen
om ook effectief slachtoffer te worden van criminaliteit.
Veiligheid is prioriteit al +- 35 jaar. In 2004 KIV (kadernota integrale veiligheid).
Hierin werd voor het eerst bepaald dat veiligheid nodig was vanuit een integrale en
geïntegreerde blik.
B. Quintin belangrijk in deze opleiding. Zij schrijven de kadernota integrale
veiligheid.
Maxime Prevot
Stelling 5: Vrouwen lopen meer risico om slachtoffer te worden van criminaliteit
=> fout
Fear of victimization paradox: vrouwen voelen zich vaak onveiliger dan mannen
maar in essentie lopen zijn minder kans om slachtoffer te worden van crimi dan
mannen. Ouderen denken ook dat ze meer kans hebben op slachtoffer te worden
maar eigenlijk hebben zij juist minder kans om slachtoffer te worden. Mensen die
verder studeren voelen zich veiliger dan mensen die niet verder studeren.
Dreigingen zijn abstracter en doet het onveiligheidsgevoel alleen maar toenemen.
CONCLUSIE
Objectief gezien – op basis van geregistreerde feiten: criminaliteit stagneert/daalt
MAAR de subjectieve veiligheid – hoe we ons voelen – lijkt te dalen…
Huidige Westerse samenleving:
In de ban van (on)veiligheid = containerbegrip (bv.
overvallen/roof < abstractere dreigingen)
3
, Ondanks vooruitgang: onbehagen en onzekerheid in de samenleving
Impact internationale ontwikkelingen op (lokale) veiligheid
Invloed van politiek
Invloed van (sociale) media
Wegvallen van een aantal maatschappelijke zekerheden
Veiligheid is een containerbegrip geworden: het is een allegaartje van gedragingen
waar iedereen zijn betekenis aan kan en mag geven (zo lijkt het althans).
Vanaf jaren ‘80 vorige eeuw krijgt veiligheidszorg een prominente plaats in de
politieke, media, samenleving…
• Internationale ontwikkelingen: in eerste instantie de oorlog in Oekraïne, de
onduidelijkheid hoe Rusland zal reageren, het voortdurend kijken naar China…
• Politiek heeft veiligheid als één van de hoofdthema’s
• Maken graag gebruik van dreigingen ed. om gevoelens van onveiligheid
nieuw leven in te blazen zo maatregelen te kunnen treffen
• Gebruik van ‘oorlogstaal’: ‘war on drugs’, ‘war on crime’, straten
schoonvegen, war on terror
• Ook uitspraken van politieke partijen over drugsgeweld in antwerpen…
• Media: overdreven belichten van negatieve gebeurtenissen, mean world view,
framing, sensatie, overnemen van oorlogstaal
• Wegvallen van aantal zekerheden: minder sociale bindingen, individualisering
van de maatschappij; het feit of we onze elektriciteit nog gaan kunnen
betalen…
De OV die er nu heerst gaat minder over angst voor overvallen, diefstallen ed..
Daartegen zijn we gewapend, we hebben de mogelijkheid zelf een beetje
ingecalculeerd (cf. Jan Terlouw me koortjes uit de bus), maar het zijn de abstractere
zaken, die zaken die we minder kunnen grijpen, die ons angstiger, onzekerder en
hysterischer maken.
H1: veiligheid
Vaststelling
In de SL neiging om heel wat problemen door de bril van veiligheid te bekijken (al
dan niet terecht)
Bv. vluchtelingenstroom bij een oorlog
Bv. tekorten in de kinderopvang/onderwijs
Bv. energiecrisis
Maslow (1943): veiligheid als basisbehoeften
- basis moet inorde zijn lichamelijke behoeftes (eten en drinken)
- als we dat hebben nieuwe behoeften: huisvestiging, onderwijs, werk.
- ook nood aan sociaal contact pas als je aan de eerste twee voldoet
Veiligheid is het effectief beschermend zijn en voelen tegen persoonlijk leed
(schade), tegen de aantasting vd lichamelijke en geestelijke integriteit.
4
