Spraak: therapie – verworven motorische spraakstoornissen - oefencollege 4
OEFENBUNDEL 4: SPRAAK: THERAPIE BIJ DE ZIEKTE VAN
PARKINSON (OC4)
Leerdoelen:
Na deze oefenreeks ben je in staat om:
1. principes van motorisch leren uit PLVT te selecteren
2. kritisch te redeneren bij de richtlijn Logopedie bij de ziekte van Parkinson (Kalf & van
Zundert, 2017)
3. een therapie uit te werken o.b.v. bilan bij een persoon met de ziekte van Parkinson
Benodigdheden:
1. PowerPointpresentatie hoorcollege
2. Leerstof over principes van spraakmotorisch leren en neurale herstelmechanismen
OEFENING 1: PITCH LIMITING VOICE TREATMENT
Pitch Limiting Voice Treatment (PLVT) (De Swart et al, 2003) is een therapie gebaseerd op de Lee Silverman
Voice Treatment. Deze therapie moet intensief aangeboden worden. Bij de logopedist wordt er minimaal
driemaal per week 30 minuten geoefend, gedurende vier tot zes weken. Ook wordt er dagelijks meermaals
zelfstandig geoefend. Tijdens deze periode wordt er best geen andere paramedische interventie ingepland. Er
wordt slechts één instructie gegeven om toe te passen “Spreek luid en laag”. Bij PLVT ligt de nadruk op luid èn
laag. Het gaat om luider spreken, maar zónder dat de stem omhoog schiet.
Geadviseerd voor parkinsonpatiënten:
- Bij wie de verstaanbaarheid voldoende te verbeteren is door middel van luider spreken. De logopedist
onderzoekt dit tijdens het eerste bezoek.
- Die voldoende motivatie hebben. Een parkinsonpatiënt die zelf nog weinig last heeft van zijn zachte
spreken, zal minder oefenen en de techniek onvoldoende gaan toepassen.
- Die in staat zijn om een nieuwe techniek te leren, te onthouden en toe te passen.
- Die voldoende energie hebben om intensief te oefenen.
Hoe ziet de therapie eruit?
“Eerst leert u zich voorbereiden op duidelijker spreken door goed te gaan zitten, u te ontspannen en de juiste
toonhoogte te vinden. Daarna leert u om door middel van luider spreken – zonder dat uw stem omhoog gaat –
uw verstaanbaarheid op een goed niveau te brengen. U start het oefenen door o.a. hardop te tellen. Daarna
gaat u oefenen met woorden, zinnen en tenslotte leert u de techniek toe te passen in het gewone spreken. Het
kan zijn dat u het gevoel heeft dat u overdreven hard praat, terwijl uw partner of familieleden juist vinden dat u
nu weer goed spreekt. De logopedist gebruikt daarom geluids- en/of video-opnamen om u aan uw nieuwe
manier van spreken te laten wennen. Dagelijks oefenen is belangrijk om uw techniek goed te trainen. Soms is
1
, Spraak: therapie – verworven motorische spraakstoornissen - oefencollege 4
het verstandig om ook thuis met iemand te oefenen. In dat geval gaat degene met wie u thuis oefent geregeld
mee naar de logopedist. Het is de bedoeling dat u na 6 weken zelfstandig beter verstaanbaar spreekt.”
OPDRACHT 1: ER WORDT SLECHTS ÉÉN INSTRUCTIE GEGEVEN BIJ LSVT EN PLVT.
- Wat zijn mogelijke gevolgen van de instructie “Spreek luid en laag” op de verschillende
componenten van spraak?
o Adem: diepere ademhaling, luid en laag spreken resulteert in een diepe ademhaling
o Fonatie:
Volume: zachte stem wordt luider zonder te veel spanning
Helderheid: hesere stem wordt helderder (niet zo voor stemproblematieken,
wel bij ZvP)
Articulatie: articulatiebewegingen worden groter
Prosodie: spreektempo gaat verlagen
o Algemeen verbetert hierdoor de spraakverstaanbaarheid
- Wat zouden de voordelen kunnen zijn van slechts één instructie?
o Eenvoudig, kort
o Personen met de ZvP kunnen nog wel zaken aanleren, maar inslijpen is nodig
o Ipv op alle aparte spraakcomponenten te oefenen, is het oefenen op één instructie
met een impact op de verschillende componenten zinvoller. Cognitief verval!
OPDRACHT 2
Er wordt geadviseerd om heel intensief te gaan werken. Parkinsonpatiënten worden vaak gezien door
logopedisten in een zelfstandige praktijk. Wordt deze intensiteit (minimaal driemaal per week 30 minuten
geoefend, gedurende vier tot zes weken) in België terugbetaald?
Zoek kort even op internet
- B6.3 chronische spraakstoornissen. Terugbetaling van 520 beurten over twee
aaneensluitende jaren, verlenging per jaar mogelijk.
- Containerprincipe: we kunnen deze cliënten dus 30 minuten per dag behandelen. De
intensiteit van de PLVT is in België dus mogelijk volgens de huidige terugbetaling.
OPDRACHT 3
Als we terugdenken aan de principes van motorisch leren. Welke principes kunnen we bij deze therapie
herkennen?
- Motorische leerprincipes:
o Pre-oefenfactoren: motivatie – instrueren (duidelijk doel) - oefenen op maat
o Structuur van oefenen: veel of weinig oefening, variabiliteit van de oefeningen,
volgorde van oefeningen, spreiding van oefening en aandachtfocus
o Structuur van feedback: resultaat/handeling, frequentie, timing
- Pre-oefenfactoren:
2
OEFENBUNDEL 4: SPRAAK: THERAPIE BIJ DE ZIEKTE VAN
PARKINSON (OC4)
Leerdoelen:
Na deze oefenreeks ben je in staat om:
1. principes van motorisch leren uit PLVT te selecteren
2. kritisch te redeneren bij de richtlijn Logopedie bij de ziekte van Parkinson (Kalf & van
Zundert, 2017)
3. een therapie uit te werken o.b.v. bilan bij een persoon met de ziekte van Parkinson
Benodigdheden:
1. PowerPointpresentatie hoorcollege
2. Leerstof over principes van spraakmotorisch leren en neurale herstelmechanismen
OEFENING 1: PITCH LIMITING VOICE TREATMENT
Pitch Limiting Voice Treatment (PLVT) (De Swart et al, 2003) is een therapie gebaseerd op de Lee Silverman
Voice Treatment. Deze therapie moet intensief aangeboden worden. Bij de logopedist wordt er minimaal
driemaal per week 30 minuten geoefend, gedurende vier tot zes weken. Ook wordt er dagelijks meermaals
zelfstandig geoefend. Tijdens deze periode wordt er best geen andere paramedische interventie ingepland. Er
wordt slechts één instructie gegeven om toe te passen “Spreek luid en laag”. Bij PLVT ligt de nadruk op luid èn
laag. Het gaat om luider spreken, maar zónder dat de stem omhoog schiet.
Geadviseerd voor parkinsonpatiënten:
- Bij wie de verstaanbaarheid voldoende te verbeteren is door middel van luider spreken. De logopedist
onderzoekt dit tijdens het eerste bezoek.
- Die voldoende motivatie hebben. Een parkinsonpatiënt die zelf nog weinig last heeft van zijn zachte
spreken, zal minder oefenen en de techniek onvoldoende gaan toepassen.
- Die in staat zijn om een nieuwe techniek te leren, te onthouden en toe te passen.
- Die voldoende energie hebben om intensief te oefenen.
Hoe ziet de therapie eruit?
“Eerst leert u zich voorbereiden op duidelijker spreken door goed te gaan zitten, u te ontspannen en de juiste
toonhoogte te vinden. Daarna leert u om door middel van luider spreken – zonder dat uw stem omhoog gaat –
uw verstaanbaarheid op een goed niveau te brengen. U start het oefenen door o.a. hardop te tellen. Daarna
gaat u oefenen met woorden, zinnen en tenslotte leert u de techniek toe te passen in het gewone spreken. Het
kan zijn dat u het gevoel heeft dat u overdreven hard praat, terwijl uw partner of familieleden juist vinden dat u
nu weer goed spreekt. De logopedist gebruikt daarom geluids- en/of video-opnamen om u aan uw nieuwe
manier van spreken te laten wennen. Dagelijks oefenen is belangrijk om uw techniek goed te trainen. Soms is
1
, Spraak: therapie – verworven motorische spraakstoornissen - oefencollege 4
het verstandig om ook thuis met iemand te oefenen. In dat geval gaat degene met wie u thuis oefent geregeld
mee naar de logopedist. Het is de bedoeling dat u na 6 weken zelfstandig beter verstaanbaar spreekt.”
OPDRACHT 1: ER WORDT SLECHTS ÉÉN INSTRUCTIE GEGEVEN BIJ LSVT EN PLVT.
- Wat zijn mogelijke gevolgen van de instructie “Spreek luid en laag” op de verschillende
componenten van spraak?
o Adem: diepere ademhaling, luid en laag spreken resulteert in een diepe ademhaling
o Fonatie:
Volume: zachte stem wordt luider zonder te veel spanning
Helderheid: hesere stem wordt helderder (niet zo voor stemproblematieken,
wel bij ZvP)
Articulatie: articulatiebewegingen worden groter
Prosodie: spreektempo gaat verlagen
o Algemeen verbetert hierdoor de spraakverstaanbaarheid
- Wat zouden de voordelen kunnen zijn van slechts één instructie?
o Eenvoudig, kort
o Personen met de ZvP kunnen nog wel zaken aanleren, maar inslijpen is nodig
o Ipv op alle aparte spraakcomponenten te oefenen, is het oefenen op één instructie
met een impact op de verschillende componenten zinvoller. Cognitief verval!
OPDRACHT 2
Er wordt geadviseerd om heel intensief te gaan werken. Parkinsonpatiënten worden vaak gezien door
logopedisten in een zelfstandige praktijk. Wordt deze intensiteit (minimaal driemaal per week 30 minuten
geoefend, gedurende vier tot zes weken) in België terugbetaald?
Zoek kort even op internet
- B6.3 chronische spraakstoornissen. Terugbetaling van 520 beurten over twee
aaneensluitende jaren, verlenging per jaar mogelijk.
- Containerprincipe: we kunnen deze cliënten dus 30 minuten per dag behandelen. De
intensiteit van de PLVT is in België dus mogelijk volgens de huidige terugbetaling.
OPDRACHT 3
Als we terugdenken aan de principes van motorisch leren. Welke principes kunnen we bij deze therapie
herkennen?
- Motorische leerprincipes:
o Pre-oefenfactoren: motivatie – instrueren (duidelijk doel) - oefenen op maat
o Structuur van oefenen: veel of weinig oefening, variabiliteit van de oefeningen,
volgorde van oefeningen, spreiding van oefening en aandachtfocus
o Structuur van feedback: resultaat/handeling, frequentie, timing
- Pre-oefenfactoren:
2
