OC 1: fonologische georiënteerde spraakklanktherapie
EVEN TERUGBLIKKEN: CASUS RIKA
Gliding van [l]= oplossing à probleem erachter elimineren (fonologisch)
Lip- en tongkracht versterken, tongheffing stimuleren, tongpositie in rust, slikken (OMFT)
Correcte productie van apico-alveolaire klanken (fonetisch)mogelijke volgorde: [t] en [d], [n] en [l], [s]
en [z], [r-R]
Correcte productie van cluster [sχ-] (fonetisch)
CYCLISCHE BENADERING
H&P niet geschikt als er maar 1 fonologisch vereenvoudigingsproces aanwezig is!
KENMERKEN
Onderzoek en behandeling van ernstig onverstaanbare kinderen <3;6j tot 14;0j
Cyclische aanpak: doelen keren in cycli terug
Niet alle klanken moeten apart geoefend worden à spontane generalisatie
o Als er sprake is van stopping op fricatief, dan hoef je niet op elke fricatief te oefenen à vanuit
gaan dat het na een tijd gaat automatiseren
Auditieve, tactiele en visuele stimulatie
Huiswerk
Na elke cyclus een evaluatieonderzoek
OPSTELLEN THERAPIEPLAN
ONDERZOEK
Nederlandstalige aanpassing van APP-R (door I. Muris 1992)
Zie boek ‘articulatie’ p.37
AFWIJKINGSPERCENTAGE FP BEPALEN
Bv. ‘stopping’ (fricatief à explosief)
o Waar kan het optreden? 36x
o Waar treedt het daadwerkelijk op? 15
15
Afwijkingspercentage: x
36
100 = 42%
Indien > 40% à opnemen in
het behandelplan!!
1
,THERAPIEPLAN
FP 40% of meer à opgenomen in cyclus
o Minder dan 40% à niet behandelen (spontaan laten ontwikkelen en opvolgen)
Slechts 1 (of 2 processen) à je kan geen cyclus opstellen à voor Metaphon kiezen
2 weken/patroon: 2 sessies/week per doelstelling/doelklank per klankpositie. Daarna verder
spontaan laten ontwikkelen (aan ouders goed uitleggen)
o W1: patroon X
o W2: patroon X
o W3: patroon X loslaten (ook al is het doel nog niet bereikt) – in volgende cyclus neem je het
patroon op terug op
WERKEN IN CYCLI
Behandelcyclus = periode waarin achtereenvolgens aan elk afwijkend patroon enkele behandeluren
worden besteed door het verstrekt aanbieden van luisterwoorden en het oefenen van doelwoorden.
Na herhalingsonderzoek à volgende cyclus: processen die nog aanwezig zijn komen opnieuw aan
bod.
1 STE CYCLUS
De eerste cyclus zal 2 of meer van onderstaande primaire doelpatronen omvatten (gegeven op examen):
Patronen uit de vroege ontwikkeling (klanken uit vroege ontwikkeling niet aanwezig, deletie van begin- of eindklank
of klankgroepen)
Contrasten voor – achter (bij backing/fronting)
Clusters met /s/ (bij stopping van fricatieven en clusterreductie)
Liquidae /l/ en /R/r/
CASUS: PRIMAIRE DOELPATRONEN 1 STE CYCLUS BEPALEN
Casus: 4;05j, IQ gemiddeld, taalbegrip gemiddeld, gehoor ok (zie apart document)
o Beperkt klankrepertoire: /p/, /b/, /t/, /m/, /n/, /j/ (à zijn beheerst)
o Fronting
o Stopping
o Gliding liquidae of deletie
à clusterreducatie
o Te beperkt gebruik woorden > 2 lettergrepen geen primaire doelen!
o Verstemlozing bij /d/
Opdracht: stel de eerste cyclus op. Noteer per week (2 sessies dus):
Het doel (patroon waaraan gewerkt wordt) (positief geformuleerd!)
Met welke spraakklank/cluster gewerkt wordt (= theoretisch, want moet stimuleerbaar zijn)
Wanneer van toepassing: in welke positie (initiaal, finaal)
In theorie 8 weken!!
2
, Uitwerking:
Patronen uit de vroeg ontwikkeling
o /w/ is er nog niet à als eerste aanpakken (staat in apart document)
o Doel week 1: correcte productie van /w/-woorden met /w-/
o Doel week 2: correcte productie van /w/ woorden met /w-/ (combi met andere vocalen)
Contrasten voor – achter
o Doel week 3: correcte productie van velaren (fronting tegengaan) woord met /k-/
Niet met g- want dan moet stopping ook aangepakt worden en doe je 2 dingen
tegelijk!
o Doel week 4: correcte productie van verlaren (fronting tegengaan) woorden met /k-/
Clusters met /s/
o Doel week 5: correcte productie van S-clusters (clusterreducatie + stopping tegengaan)
woorden met /sp-/
o Doel week 6: correct productie van S clusters (clusterreductie + stopping tegengaan)
woorden met /st-/
o Opmerking: Bewust niet met /sl/ genomen à /l/ is nog niet beheerst!! Terwijl /p/ en /t/
wel al beheerst zijn!
Liquidae /l/ en /r/R/
o Doel week 7: correcte productie van liquidae (gliding tegengaan) woorden met /l-/
Tongklanken om het gevoel te geven dat de tong omhoog gaan
Tong zo zichtbaar mogelijk à gaan de weg terug naar binnen brengen
o Doel week 8: correcte productie van liquidae (gliding tegengaan) woordne met /r-/
o Opmerking: kan dat je dit niet op woordniveau uitgelokt krijgt
Consonanten stimuleren in faciliterende context:
OF
3
EVEN TERUGBLIKKEN: CASUS RIKA
Gliding van [l]= oplossing à probleem erachter elimineren (fonologisch)
Lip- en tongkracht versterken, tongheffing stimuleren, tongpositie in rust, slikken (OMFT)
Correcte productie van apico-alveolaire klanken (fonetisch)mogelijke volgorde: [t] en [d], [n] en [l], [s]
en [z], [r-R]
Correcte productie van cluster [sχ-] (fonetisch)
CYCLISCHE BENADERING
H&P niet geschikt als er maar 1 fonologisch vereenvoudigingsproces aanwezig is!
KENMERKEN
Onderzoek en behandeling van ernstig onverstaanbare kinderen <3;6j tot 14;0j
Cyclische aanpak: doelen keren in cycli terug
Niet alle klanken moeten apart geoefend worden à spontane generalisatie
o Als er sprake is van stopping op fricatief, dan hoef je niet op elke fricatief te oefenen à vanuit
gaan dat het na een tijd gaat automatiseren
Auditieve, tactiele en visuele stimulatie
Huiswerk
Na elke cyclus een evaluatieonderzoek
OPSTELLEN THERAPIEPLAN
ONDERZOEK
Nederlandstalige aanpassing van APP-R (door I. Muris 1992)
Zie boek ‘articulatie’ p.37
AFWIJKINGSPERCENTAGE FP BEPALEN
Bv. ‘stopping’ (fricatief à explosief)
o Waar kan het optreden? 36x
o Waar treedt het daadwerkelijk op? 15
15
Afwijkingspercentage: x
36
100 = 42%
Indien > 40% à opnemen in
het behandelplan!!
1
,THERAPIEPLAN
FP 40% of meer à opgenomen in cyclus
o Minder dan 40% à niet behandelen (spontaan laten ontwikkelen en opvolgen)
Slechts 1 (of 2 processen) à je kan geen cyclus opstellen à voor Metaphon kiezen
2 weken/patroon: 2 sessies/week per doelstelling/doelklank per klankpositie. Daarna verder
spontaan laten ontwikkelen (aan ouders goed uitleggen)
o W1: patroon X
o W2: patroon X
o W3: patroon X loslaten (ook al is het doel nog niet bereikt) – in volgende cyclus neem je het
patroon op terug op
WERKEN IN CYCLI
Behandelcyclus = periode waarin achtereenvolgens aan elk afwijkend patroon enkele behandeluren
worden besteed door het verstrekt aanbieden van luisterwoorden en het oefenen van doelwoorden.
Na herhalingsonderzoek à volgende cyclus: processen die nog aanwezig zijn komen opnieuw aan
bod.
1 STE CYCLUS
De eerste cyclus zal 2 of meer van onderstaande primaire doelpatronen omvatten (gegeven op examen):
Patronen uit de vroege ontwikkeling (klanken uit vroege ontwikkeling niet aanwezig, deletie van begin- of eindklank
of klankgroepen)
Contrasten voor – achter (bij backing/fronting)
Clusters met /s/ (bij stopping van fricatieven en clusterreductie)
Liquidae /l/ en /R/r/
CASUS: PRIMAIRE DOELPATRONEN 1 STE CYCLUS BEPALEN
Casus: 4;05j, IQ gemiddeld, taalbegrip gemiddeld, gehoor ok (zie apart document)
o Beperkt klankrepertoire: /p/, /b/, /t/, /m/, /n/, /j/ (à zijn beheerst)
o Fronting
o Stopping
o Gliding liquidae of deletie
à clusterreducatie
o Te beperkt gebruik woorden > 2 lettergrepen geen primaire doelen!
o Verstemlozing bij /d/
Opdracht: stel de eerste cyclus op. Noteer per week (2 sessies dus):
Het doel (patroon waaraan gewerkt wordt) (positief geformuleerd!)
Met welke spraakklank/cluster gewerkt wordt (= theoretisch, want moet stimuleerbaar zijn)
Wanneer van toepassing: in welke positie (initiaal, finaal)
In theorie 8 weken!!
2
, Uitwerking:
Patronen uit de vroeg ontwikkeling
o /w/ is er nog niet à als eerste aanpakken (staat in apart document)
o Doel week 1: correcte productie van /w/-woorden met /w-/
o Doel week 2: correcte productie van /w/ woorden met /w-/ (combi met andere vocalen)
Contrasten voor – achter
o Doel week 3: correcte productie van velaren (fronting tegengaan) woord met /k-/
Niet met g- want dan moet stopping ook aangepakt worden en doe je 2 dingen
tegelijk!
o Doel week 4: correcte productie van verlaren (fronting tegengaan) woorden met /k-/
Clusters met /s/
o Doel week 5: correcte productie van S-clusters (clusterreducatie + stopping tegengaan)
woorden met /sp-/
o Doel week 6: correct productie van S clusters (clusterreductie + stopping tegengaan)
woorden met /st-/
o Opmerking: Bewust niet met /sl/ genomen à /l/ is nog niet beheerst!! Terwijl /p/ en /t/
wel al beheerst zijn!
Liquidae /l/ en /r/R/
o Doel week 7: correcte productie van liquidae (gliding tegengaan) woorden met /l-/
Tongklanken om het gevoel te geven dat de tong omhoog gaan
Tong zo zichtbaar mogelijk à gaan de weg terug naar binnen brengen
o Doel week 8: correcte productie van liquidae (gliding tegengaan) woordne met /r-/
o Opmerking: kan dat je dit niet op woordniveau uitgelokt krijgt
Consonanten stimuleren in faciliterende context:
OF
3
