BURGERLIJK RECHT
INHOUDST AFEL
INHOUDSTAFEL ........................................................................................................................................................ 1
DEEL 1: ALGEMEEN DEEL ....................................................................................................................................... 2
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE INDLEIDING ....................................................................................................................... 2
1. Wat is recht ................................................................................................................................................. 2
2. Inledingen van het recht .............................................................................................................................. 3
2.1 Privaatrecht – publiekrecht.................................................................................................................................... 3
2.2 Enkele andere indelingen...................................................................................................................................... 3
3. De bronnen van het recht ............................................................................................................................ 3
3.1 Wetgeving (regelgeving) ....................................................................................................................................... 3
3.1.1 Internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties ................................................... 4
3.1.2 Grondwet ................................................................................................................................................... 4
3.1.3 Wet in de stritke zin van het woord ............................................................................................................. 4
3.1.4 decreten .................................................................................................................................................... 4
3.1.5 Koninklijk besluit (kb) ................................................................................................................................. 5
3.1.6 Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen .................................................................................. 5
3.1.7 andere ....................................................................................................................................................... 5
Schema wetgeving................................................................................................................................................. 5
3.2 Rechtspraak ......................................................................................................................................................... 6
3.3 rechtsleer ............................................................................................................................................................. 6
3.4 Gewoonte – billijkheid ........................................................................................................................................... 6
HOOFDSTUK 2: STRUCTUREN EN INSTELLINGEN ........................................................................................................... 6
1. Enkele algemene beginselen ...................................................................................................................... 6
2. Enkele politieke instellingen ........................................................................................................................ 7
2.1 Op federaal niveau ............................................................................................................................................... 7
2.2 Op regionaal niveau ............................................................................................................................................. 7
2.3 Provincies en gemeenten...................................................................................................................................... 7
3. Rechtbanken en hoven ............................................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 3: PRIVAATRECHTELIJK PROCESRECHT – BEWIJS....................................................................................... 9
HOOFDSTUK 4: ENKELE ALGEMENE BEGRIPPEN VAN BURGERLIJK RECHT ....................................................................... 10
1. Gebiedende en aanvullende rechtsregels .................................................................................................. 10
2. Rechtshandeling – rechtsfeit ..................................................................................................................... 10
3. Rechtsmisbruik ......................................................................................................................................... 10
DEEL 5: VERBINTENISSENRECHT ........................................................................................................................ 10
HOOFDSTUK 1: DEFINITIE – NATUURLIJKE VERBINTENIS – AANVULLEND RECHT .............................................................. 10
1. Definitie .................................................................................................................................................... 10
2. Natuurlijke verbintenis ............................................................................................................................... 11
3. Aanvullend recht ....................................................................................................................................... 11
HOOFDSTUK 2: BRONNEN VAN VERBINTENISSEN ........................................................................................................ 11
1. rechtshandelingen ..................................................................................................................................... 11
1.1 contracten .......................................................................................................................................................... 11
1.1.1 Definitie en enkele soorten ....................................................................................................................... 11
1.1.2 Totstandkoming van het contract .............................................................................................................. 12
1.1.3. De interpretatie van de overeenkomst ...................................................................................................... 14
1.1.4. Gevolgen van het contract....................................................................................................................... 14
1.1.5. Niet-nakoming van contractuele verbintenissen en gevolgen .................................................................... 14
1.1.6. Gevolgen tegenover derden .................................................................................................................... 16
1.2. Eenzeidige rechtshandeling ................................................................................................................................ 16
2. rechtsfeiten ............................................................................................................................................... 17
2.2. Onverschudigde betaling .................................................................................................................................... 17
HOOFDSUK 3: ALGEMEEN REGIME VAN DE VERBINTENIS .............................................................................................. 17
1. Modaliteiten van de verbintenis ................................................................................................................. 17
1.1. Voorwaardelijke verbitenis .................................................................................................................................. 17
1
, 1.2. Verbintenis met tijdsbepaling .............................................................................................................................. 17
2. Verbintenissen met pluraliteit van voorwerpen of subjecten ....................................................................... 18
2.1. Verbintenissen met pluraliteit van voorwerpen ..................................................................................................... 18
2.2. Verbintenissen met pluraliteit van subjecten ........................................................................................................ 18
3. Nakoming van de verbintenis: betaling ...................................................................................................... 18
4. Niet-nakoming van de verbintenis.............................................................................................................. 18
DEEL 6: BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID .................................................................................. 19
HOOFDSTUK 1: INLEIDENDE BEPALINGEN .................................................................................................................. 19
1. Aanvullend recht en contractsvrijheid ........................................................................................................ 19
2. Samenloop van contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid ....................................................... 19
3. toepassingsgebied .................................................................................................................................... 19
HOOFSTUK 2: FEITEN DIE TOT AANSPRAKELIJK LEIDEN ................................................................................................ 19
1. Aansprakelijkheid voor eigen daad ............................................................................................................ 19
2. Aansprakelijkheid voor andermans daad ................................................................................................... 20
2.1. aansprakelijkheid van titularissen van gezag over mj ........................................................................................... 20
2.2. aansprakelijkheid van personen belast met toezicht op andere ............................................................................ 20
2.3. Aansprakelijkheid van de aansteller .................................................................................................................... 20
3. Aansprakelijk voor zaken en dieren ........................................................................................................... 21
3.1. zaken ................................................................................................................................................................. 21
3.2. dieren................................................................................................................................................................. 21
HOOFDSTUK 3: OORZAKELIJK VERBAND .................................................................................................................... 21
1. Verband tussen fout en schade ................................................................................................................. 21
2. Meerdere aansprakelijke personen ............................................................................................................ 22
3. Eigen fout van het slachtoffer .................................................................................................................... 22
4. Verlies van een kans ................................................................................................................................. 22
HOOFDSTUK 4: SCHADE .......................................................................................................................................... 22
1. Bewijs van schade en oorzakelijk verband................................................................................................. 22
2. Soorten schade ......................................................................................................................................... 22
3. verkeersongevallen ................................................................................................................................... 22
4. Gedrag van de benadeelde ....................................................................................................................... 22
5. Kosten voor schadebeperking ................................................................................................................... 22
6. Rechterlijk bevel of verbod ........................................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 5: GEVOLGEN VAN DE AANSPRAKELIJKHEID ............................................................................................. 23
HOOFDSTUK 6: BEVEL OF VERBOD ............................................................................................................................ 23
HOOFDSTUK 7: PRODUCTAANSPRAKELIJKHEID ........................................................................................................... 23
HOOFDSTUK 8: BIJZONDERE REGELING VOOR VERKEERSSLACHTOFFERS ...................................................................... 23
DEEL 8: BEWIJS ..................................................................................................................................................... 24
HOOFDSTUK 1: DE BEWIJSLAST EN BEWIJSSTANDAARD ............................................................................................... 24
HOOFDSTUK 2: DE TOELAATBAARHEID VAN BEWIJSMIDDELEN ...................................................................................... 24
HOOFDSTUK 3: DE VERSCHILLENDE BEWIJSMIDDELEN ................................................................................................. 25
1. Schriftelijk bewijs....................................................................................................................................... 25
2. getuigenbewijs .......................................................................................................................................... 25
3. vermoeden ................................................................................................................................................ 25
4. betekenis .................................................................................................................................................. 25
5. eed ........................................................................................................................................................... 25
DEEL 1: ALGEMEEN DEEL
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE INDLEIDING
1. WAT IS RECHT
2
, Gedragsregels => kunnen zeer verscheiden zijn en diverse normen aannemen
o Gebodsregels (MOET), bv. stoppen aan het rode licht
o Verbodsregels (MAG NIET), bv. verbod om een diefstal te plegen
Ordenen maatschappij => gemeenschap of samenleving ordenen. Zonder rechtsregels zou er chaos zijn.
o Bv. zonder Wegcode zou het verkeer in het honderd lopen
Regels worden opgelegd door overheid
o Het is de overheid die, via bepaalde beslissingskanalen, beslist welke rechtsregels uitgevaardigd
worden
o Regels worden uitgevaardigd in verschillende niveaus binnen de overheid (bv. op niveau van
gemeente, gewest, gemeenschap …)
Afdwingbaar
o Regels moeten kunnen afgedwongen worden
o Er zal een gerechtelijk apparaat (rechtbanken) opgezet worden om tot afdwinging van de regels te
kunnen overgaan
o Bv. naleven van een overeenkomst. Regels zoals op tijd proberen te zijn voor een afspraak zijn geen
rechtsregels maar fatsoensregels, omdat ze niet door de overheid worden opgelegd en niet
afdwingbaar zijn.
2. INLEDINGEN VAN HET RECHT
2.1 PRIVAATRECHT – PUBLIEKRECHT
1. Het privaatrecht regelt de verhoudingen tussen burgers onderling
a. Het burgerlijk recht: regels over o.a. familie, contracten en goederen => overtreding => geen
gevangenisstraf
b. Het gerechtelijk privaatrecht: organisatie van rechtbanken en gerechtelijke procedures
c. Het internationaal privaatrecht: bepaalt bevoegde rechter en toepasselijk recht bij
grensoverschrijdende geschillen
2. Het publiekrecht regelt de algemene belangen en de verhouding tussen overheid en burgers
a. Het staatsrecht: inrichting en werking van de overheid en contacten met burgers
b. Het strafrecht: strafbare feiten en sancties = > alle recht waarvoor he straffen kunt krijgen
(gevangenisstraffen, boete betaal je aan staat; schadevergoeding betaal je aan slachtoffer)
c. Het strafprocesrecht: opsporing en vervolging van misdrijven
d. Het fiscaal recht: belastingen
3. Sommige recchtstakken zijn moeilijk strikt in te delen, zoals ondernemingsrecht, sociaal recht,
internationaal recht, … . De opsplitsing tussen privaat- en publiekrecht volstaat dus niet altijd
2.2 ENKELE ANDERE INDELINGEN
1. Objectief en subjectief recht
o Objectief recht: geheel van rechtsregels/ het recht zoals het bestaat (bv. Op 67 jaar bereikt u de
pensioenrechtige leeftijd)
o Subjectief recht: rechten en aanspraken van personen gebaseerd op het objectieve recht / recht dat
je effectief bezit en kunt inroepen in je eigen persoonlijke situatie (bv. ik heb nog geen recht op
pensioen, als ik die leeftijd bereikt heb heb ik er recht op)
2. Materieel en formeel recht
o Materieel recht: rechten en plichten / het recht inhoudelijk bekijken (bv. een rechtmatige facturr moet
betaald worden)
o Formeel recht: regels over de handhaving en procedures / bv. welke procedures moet je naleven om
he rechten te kunnen invoeren, om naar de rechtbank te gaan heb je een dagvaarding of
verzoeksrecht nodig
3. DE BRONNEN VAN HET RECHT
De bronnen van het recht geven aan waar rehtsregels terug te vinden zijn: wetgeving, rechtspraak, rechtsleer,
gewoonte en bilijkheid. De wetgeving is de belangrijkste bron.
3.1 WETGEVING (REGELGEVING)
3
INHOUDST AFEL
INHOUDSTAFEL ........................................................................................................................................................ 1
DEEL 1: ALGEMEEN DEEL ....................................................................................................................................... 2
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE INDLEIDING ....................................................................................................................... 2
1. Wat is recht ................................................................................................................................................. 2
2. Inledingen van het recht .............................................................................................................................. 3
2.1 Privaatrecht – publiekrecht.................................................................................................................................... 3
2.2 Enkele andere indelingen...................................................................................................................................... 3
3. De bronnen van het recht ............................................................................................................................ 3
3.1 Wetgeving (regelgeving) ....................................................................................................................................... 3
3.1.1 Internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties ................................................... 4
3.1.2 Grondwet ................................................................................................................................................... 4
3.1.3 Wet in de stritke zin van het woord ............................................................................................................. 4
3.1.4 decreten .................................................................................................................................................... 4
3.1.5 Koninklijk besluit (kb) ................................................................................................................................. 5
3.1.6 Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen .................................................................................. 5
3.1.7 andere ....................................................................................................................................................... 5
Schema wetgeving................................................................................................................................................. 5
3.2 Rechtspraak ......................................................................................................................................................... 6
3.3 rechtsleer ............................................................................................................................................................. 6
3.4 Gewoonte – billijkheid ........................................................................................................................................... 6
HOOFDSTUK 2: STRUCTUREN EN INSTELLINGEN ........................................................................................................... 6
1. Enkele algemene beginselen ...................................................................................................................... 6
2. Enkele politieke instellingen ........................................................................................................................ 7
2.1 Op federaal niveau ............................................................................................................................................... 7
2.2 Op regionaal niveau ............................................................................................................................................. 7
2.3 Provincies en gemeenten...................................................................................................................................... 7
3. Rechtbanken en hoven ............................................................................................................................... 8
HOOFDSTUK 3: PRIVAATRECHTELIJK PROCESRECHT – BEWIJS....................................................................................... 9
HOOFDSTUK 4: ENKELE ALGEMENE BEGRIPPEN VAN BURGERLIJK RECHT ....................................................................... 10
1. Gebiedende en aanvullende rechtsregels .................................................................................................. 10
2. Rechtshandeling – rechtsfeit ..................................................................................................................... 10
3. Rechtsmisbruik ......................................................................................................................................... 10
DEEL 5: VERBINTENISSENRECHT ........................................................................................................................ 10
HOOFDSTUK 1: DEFINITIE – NATUURLIJKE VERBINTENIS – AANVULLEND RECHT .............................................................. 10
1. Definitie .................................................................................................................................................... 10
2. Natuurlijke verbintenis ............................................................................................................................... 11
3. Aanvullend recht ....................................................................................................................................... 11
HOOFDSTUK 2: BRONNEN VAN VERBINTENISSEN ........................................................................................................ 11
1. rechtshandelingen ..................................................................................................................................... 11
1.1 contracten .......................................................................................................................................................... 11
1.1.1 Definitie en enkele soorten ....................................................................................................................... 11
1.1.2 Totstandkoming van het contract .............................................................................................................. 12
1.1.3. De interpretatie van de overeenkomst ...................................................................................................... 14
1.1.4. Gevolgen van het contract....................................................................................................................... 14
1.1.5. Niet-nakoming van contractuele verbintenissen en gevolgen .................................................................... 14
1.1.6. Gevolgen tegenover derden .................................................................................................................... 16
1.2. Eenzeidige rechtshandeling ................................................................................................................................ 16
2. rechtsfeiten ............................................................................................................................................... 17
2.2. Onverschudigde betaling .................................................................................................................................... 17
HOOFDSUK 3: ALGEMEEN REGIME VAN DE VERBINTENIS .............................................................................................. 17
1. Modaliteiten van de verbintenis ................................................................................................................. 17
1.1. Voorwaardelijke verbitenis .................................................................................................................................. 17
1
, 1.2. Verbintenis met tijdsbepaling .............................................................................................................................. 17
2. Verbintenissen met pluraliteit van voorwerpen of subjecten ....................................................................... 18
2.1. Verbintenissen met pluraliteit van voorwerpen ..................................................................................................... 18
2.2. Verbintenissen met pluraliteit van subjecten ........................................................................................................ 18
3. Nakoming van de verbintenis: betaling ...................................................................................................... 18
4. Niet-nakoming van de verbintenis.............................................................................................................. 18
DEEL 6: BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID .................................................................................. 19
HOOFDSTUK 1: INLEIDENDE BEPALINGEN .................................................................................................................. 19
1. Aanvullend recht en contractsvrijheid ........................................................................................................ 19
2. Samenloop van contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid ....................................................... 19
3. toepassingsgebied .................................................................................................................................... 19
HOOFSTUK 2: FEITEN DIE TOT AANSPRAKELIJK LEIDEN ................................................................................................ 19
1. Aansprakelijkheid voor eigen daad ............................................................................................................ 19
2. Aansprakelijkheid voor andermans daad ................................................................................................... 20
2.1. aansprakelijkheid van titularissen van gezag over mj ........................................................................................... 20
2.2. aansprakelijkheid van personen belast met toezicht op andere ............................................................................ 20
2.3. Aansprakelijkheid van de aansteller .................................................................................................................... 20
3. Aansprakelijk voor zaken en dieren ........................................................................................................... 21
3.1. zaken ................................................................................................................................................................. 21
3.2. dieren................................................................................................................................................................. 21
HOOFDSTUK 3: OORZAKELIJK VERBAND .................................................................................................................... 21
1. Verband tussen fout en schade ................................................................................................................. 21
2. Meerdere aansprakelijke personen ............................................................................................................ 22
3. Eigen fout van het slachtoffer .................................................................................................................... 22
4. Verlies van een kans ................................................................................................................................. 22
HOOFDSTUK 4: SCHADE .......................................................................................................................................... 22
1. Bewijs van schade en oorzakelijk verband................................................................................................. 22
2. Soorten schade ......................................................................................................................................... 22
3. verkeersongevallen ................................................................................................................................... 22
4. Gedrag van de benadeelde ....................................................................................................................... 22
5. Kosten voor schadebeperking ................................................................................................................... 22
6. Rechterlijk bevel of verbod ........................................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 5: GEVOLGEN VAN DE AANSPRAKELIJKHEID ............................................................................................. 23
HOOFDSTUK 6: BEVEL OF VERBOD ............................................................................................................................ 23
HOOFDSTUK 7: PRODUCTAANSPRAKELIJKHEID ........................................................................................................... 23
HOOFDSTUK 8: BIJZONDERE REGELING VOOR VERKEERSSLACHTOFFERS ...................................................................... 23
DEEL 8: BEWIJS ..................................................................................................................................................... 24
HOOFDSTUK 1: DE BEWIJSLAST EN BEWIJSSTANDAARD ............................................................................................... 24
HOOFDSTUK 2: DE TOELAATBAARHEID VAN BEWIJSMIDDELEN ...................................................................................... 24
HOOFDSTUK 3: DE VERSCHILLENDE BEWIJSMIDDELEN ................................................................................................. 25
1. Schriftelijk bewijs....................................................................................................................................... 25
2. getuigenbewijs .......................................................................................................................................... 25
3. vermoeden ................................................................................................................................................ 25
4. betekenis .................................................................................................................................................. 25
5. eed ........................................................................................................................................................... 25
DEEL 1: ALGEMEEN DEEL
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE INDLEIDING
1. WAT IS RECHT
2
, Gedragsregels => kunnen zeer verscheiden zijn en diverse normen aannemen
o Gebodsregels (MOET), bv. stoppen aan het rode licht
o Verbodsregels (MAG NIET), bv. verbod om een diefstal te plegen
Ordenen maatschappij => gemeenschap of samenleving ordenen. Zonder rechtsregels zou er chaos zijn.
o Bv. zonder Wegcode zou het verkeer in het honderd lopen
Regels worden opgelegd door overheid
o Het is de overheid die, via bepaalde beslissingskanalen, beslist welke rechtsregels uitgevaardigd
worden
o Regels worden uitgevaardigd in verschillende niveaus binnen de overheid (bv. op niveau van
gemeente, gewest, gemeenschap …)
Afdwingbaar
o Regels moeten kunnen afgedwongen worden
o Er zal een gerechtelijk apparaat (rechtbanken) opgezet worden om tot afdwinging van de regels te
kunnen overgaan
o Bv. naleven van een overeenkomst. Regels zoals op tijd proberen te zijn voor een afspraak zijn geen
rechtsregels maar fatsoensregels, omdat ze niet door de overheid worden opgelegd en niet
afdwingbaar zijn.
2. INLEDINGEN VAN HET RECHT
2.1 PRIVAATRECHT – PUBLIEKRECHT
1. Het privaatrecht regelt de verhoudingen tussen burgers onderling
a. Het burgerlijk recht: regels over o.a. familie, contracten en goederen => overtreding => geen
gevangenisstraf
b. Het gerechtelijk privaatrecht: organisatie van rechtbanken en gerechtelijke procedures
c. Het internationaal privaatrecht: bepaalt bevoegde rechter en toepasselijk recht bij
grensoverschrijdende geschillen
2. Het publiekrecht regelt de algemene belangen en de verhouding tussen overheid en burgers
a. Het staatsrecht: inrichting en werking van de overheid en contacten met burgers
b. Het strafrecht: strafbare feiten en sancties = > alle recht waarvoor he straffen kunt krijgen
(gevangenisstraffen, boete betaal je aan staat; schadevergoeding betaal je aan slachtoffer)
c. Het strafprocesrecht: opsporing en vervolging van misdrijven
d. Het fiscaal recht: belastingen
3. Sommige recchtstakken zijn moeilijk strikt in te delen, zoals ondernemingsrecht, sociaal recht,
internationaal recht, … . De opsplitsing tussen privaat- en publiekrecht volstaat dus niet altijd
2.2 ENKELE ANDERE INDELINGEN
1. Objectief en subjectief recht
o Objectief recht: geheel van rechtsregels/ het recht zoals het bestaat (bv. Op 67 jaar bereikt u de
pensioenrechtige leeftijd)
o Subjectief recht: rechten en aanspraken van personen gebaseerd op het objectieve recht / recht dat
je effectief bezit en kunt inroepen in je eigen persoonlijke situatie (bv. ik heb nog geen recht op
pensioen, als ik die leeftijd bereikt heb heb ik er recht op)
2. Materieel en formeel recht
o Materieel recht: rechten en plichten / het recht inhoudelijk bekijken (bv. een rechtmatige facturr moet
betaald worden)
o Formeel recht: regels over de handhaving en procedures / bv. welke procedures moet je naleven om
he rechten te kunnen invoeren, om naar de rechtbank te gaan heb je een dagvaarding of
verzoeksrecht nodig
3. DE BRONNEN VAN HET RECHT
De bronnen van het recht geven aan waar rehtsregels terug te vinden zijn: wetgeving, rechtspraak, rechtsleer,
gewoonte en bilijkheid. De wetgeving is de belangrijkste bron.
3.1 WETGEVING (REGELGEVING)
3
