Gerechtelijk recht – WPO
1 WPO 1 – NIC CLIJMANS
1.1 Toelaatbaarheid – bewijswaarde – bewijskracht
Toelaatbaarheid: Cass. hee) 4 februari 2021 beslist dat de beoordeling dient te gebeuren op basis van
het recht dat van toepassing is op het moment van de contractslui=ng (als de ovk dateert van voor 1
november 2021)
ð Als een bepaald bewijsmiddel toelaatbaar is, dan gaat u beoordelen met de bril van toen die u
had op het moment van de contractslui=ng en dus niet per se op basis van het huidge recht.
Toelaatbaarheid (recevabilité) Bewijswaarde (valeur Bewijskracht (force probante
probante)
Art. 8.1, 13° Art. 8.1, 14° Art. 8.1, 15°
“De verenigbaarheid van het “De mate waarin een “De mate waarin een
bewijs met de regels in dit bewijselement de rechter bewijsmiddel volgens de wet
boek die bepalen onder welke overtuigt” bewijs oplevert en de rechter
voorwaarden een bepaald en de partijen door dit
bewijsmiddel kan uitmaken van àVele bewijsmiddelen zijn vrij bewijsmiddel gebonden zijn”
een betwist feit” te waarderen door de
rechtbank. In welke mate is de àDe wetgever bepaalt of de
àM.a.w. hoe kan ik een rechter overtuigd van het rechter al dan niet gebonden is
bepaalde rechtshandeling/ bewijs? door een bewijsmiddel. De
rechtsfeit bewijzen? Welke De bewijswaardering is de b! bewijskracht is de mate waarin
bewijsmiddelen gerechtelijke activiteit wat het een bewijsmiddel volgens de
komen daartoe in aanmerking? bewijsrecht betreft. wet bewijs oplevert en de
rechter en partijen daardoor
gebonden zijn.
= hoe moet men bewijzen? Is = wat is dit bewijsmiddel = de kracht die de wet aan een
er een hiërarchie die waard? bewijs verbindt en waardoor
gerespecteerd moet worden = overtuigingskracht ten eenieder gebonden is!
= onderscheid vrij bewijsstelsel overstaan van de rechter (waar = mate waarin rechter
– gereglementeerd de rechter dat mag). gebonden is en niet meer vrij
bewijsstelsel waardeert
Weinig controle mogelijk door
≠ onrechtmatig (verkregen) het HvC VOORBEELD: ondertekend
bewijs (de AntigoonRS valt hier geschrift, bekentenis, eed,
NIET onder) àVan belang bij getuigenissen overeenstemmende
en vermoedens boekhouding, door
ondernemer aanvaarde
factuur
,D. MOUGENOT : "Force probante et valeur probante sont inversement liées. Lorsqu'un mode de
preuve a force probante (preuve liAérale, aveu, serment...), le juge est tenu par la preuve offerte. La
quesGon de la valeur probante ne se pose pas car le juge ne peut discuter du caractère convaincant du
moyen de preuve: il doit l'accepter tel quel, sauf preuve contraire apportée par les voies autorisées.
Lorsqu'un mode de preuve n'a pas de force probante (témoignages, présompGons, copies, ...), le juge
récupère son pouvoir d'appréciaGon et peut évaluer la valeur probante du mode de preuve."
Bij 2 toegelaten bewijsmiddelen gee) men voorrang aan het bewijsmiddel met wedelijke
bewijskracht.
DUS de rechter gaat vrij aan de slag kunnen gaan met het bewijsmiddel om te oordelen met
marginale toetsing van HVC of hij zich overtuigd acht met het bewijsmateriaal.
QUID: Indien men bewijsmiddelen hebben met een bewijswaarde en bewijskracht, dan moet je
kiezen voor het bewijsmiddel met de bewijskracht.
ð VOORBEELD: het ondertekend geschriP zal steeds voorgaan op een vermoeden of getuigenis
(ook in het vrije bewijsrecht is dat zo)
1.1.1 En anGgoon dan?
An=goonRS gaat over het onrechtma=g verkregen bewijs. Men hee) in de wetgeving geopteerd om
het niet op te nemen in boek 8 (bewust) omdat de wetgever van mening was dat de rechtspraak van
het HvC nog in evolu=e is
!! het gaat hier principieel NIET over het onrechtma=g bewijs an sich (VOORBEELD een vervalst
geschriP). De RS zit eerder op de manier van verkrijging van het bewijs, waarbij men dan hetzij een
beroepsgeheim schendt of hetzij een toestemming van een par=j niet vraagt.
ð VRAAG: of een opname van een telefoongesprek aan tussenpar=j kan gebruikt worden in de
rb als bewijs? Het antwoord is resoluut ja!
Onderscheid:
o Op zich onweeg bewijs à An=goon? Daarover gaat de An=goonrechtspraak in principe NIET
o VOORBEELD: vervalst geschriP
o Onrechtma=g/ onregelma=g verkregen bewijs à An=goon!
o VOORBEELD: schending beroepsgeheim
o VOORBEELD: e-mail gebruikt zonder toestemming bestemmeling
o VOORBEELD: opnamen van een telefoongesprek buiten weten van de wederparGj om
3 arresten HVC:
(1) Cass. 10 maart 2008
Informa(e van zwartwerk door een werkloosheidsbureau verkregen in strijd met het geheim van het strafonderzoek dient
als basis voor een administra(eve beslissing.
"Behoudens wanneer de wet uitdrukkelijk anders bepaalt, staat het de rechter de toelaatbaarheid van een onrechtma(g
verkregen bewijs, te beoordelen in het licht van de ar(kelen 6 EVRM en 14 IVBPR, rekening houdende met de elementen
van de zaak in haar geheel genomen, inbegrepen de wijze waarop het bewijs verkregen werd en de omstandigheden waarin
die onrechtma(gheid werd begaan.
Een dergelijk bewijs, behoudens het geval van miskenning van een op straffe van nie(gheid voorgeschreven vorm, mag
alleen worden geweerd wanneer de bewijsverkrijging is aangetast door een gebrek waardoor de betrouwbaarheid ervan
wegvalt of waardoor het recht op een eerlijk proces in gevaar wordt gebracht."
,Hoofdparameters om te beoordelen of een onrechtma(g verkregen bewijs in de debaIen kan worden gebracht.
Meer nadruk op betrouwbaarheid en recht op eerlijk proces in de latere arresten in civiele zaken
!! De rb mag dit bewijs enkel doen als er een miskenning is van een op straffe van nie(gheid voorgeshreven vorm, dan wel
de bewijsverkrijging is aangetast door een gebrek waardoor de betrouwbaarheid ervan wegvalt, dan wel het rehct op een
eerlijk proces in gevaar wordt gebracht dus dat de wederpar(j geen mogelijkheid heeL om weerwerk te bieden op het
bewijsstuk.
+ secundaire, faculta(eve, niet-limita(eve afwegingselementen (zuiver formeel karakter van de onregelma(gheid, weerslag
op beschermd recht, opzet, ernst van de inbreuk versus ernst begane onrechtma(gheid, …)
In de latere rechtspraak wordt dit geen faculta(eve lijst, maar een verplichte denkoefening voor de rechter.
(2) Cass. 14 juni 2021
Opname van gesprek zonder medeweten koper teneinde juiste prijs te achterhalen, in het kader van een koop- verkoop
BMW X5. Koper betaalde een lagere prijs (betaalde 40 000 euro, maar 50 000 euro afgesproken). De verkoper had de koper
(jdens de procedure opgebeld en het gesprek opgenomen en de koper de ware afgesproken prijs te laten zeggen
(uitlokken). Die opname wou men opnemen in het debat.
“Behoudens wanneer de wet uitdrukkelijk anders bepaalt, kan het gebruik van onrechtma(g verkregen bewijs in burgerlijke
zaken slechts worden geweerd indien de bewijsverkrijging de betrouwbaarheid van het bewijs aantast of indien hierdoor
het recht op een eerlijk proces in gevaar wordt gebracht."
àde primaire toets moet opnieuw gebeuren, maar de parameter van de op straffe van nie(gheid voorgeschreven vorm valt
hier weg!
+ secundaire, verplichte afwegingselementen (de wijze waarop het bewijs werd verkregen, de omstandigheden waarin de
onrechtma(gheid werd begaan, de ernst van de onrechtma(gheid en de mate waarin hierdoor het recht van de wederpar(j
werd geschonden, de bewijsnood van de par(j die de onrechtma(gheid beging en de houding van de wederpar(j).
àmen moet de secundaire elementen als rechter verplicht aLoetsen!
Dit arrest leidde tot het arrest van het HVC van 14 juni 2021.
"De appelrechter die deze geluidsopname uit het debat weert als "op onrechtma(ge wijze verkregen", louter omdat de
opname "heimelijk is gebeurd", de par(jen "reeds in een geschil waren verwikkeld en er al discussie was gerezen over de
verkoopprijs", het "er sterk op [lijkt] dat bepaalde verklaringen door [de eiseres] werden uitgelokt om zichzelf een bewijs te
verschaffen en met de bedoeling om de verklaring tegen [de verweerders] te gebruiken" en "de vordering ook op een
andere rechtma(ge wijze [kon] worden bewezen", verantwoordt zijn beslissing niet naar recht."
DUS die argumenten op zich volstaan volgens het HVC NIET om het bewijsliddel van geluidsopname te kwalificeren als
onrechtma(g verkregen, ins trijd met de An(goonRS.
Posi(ef gedraaid: het bewijsmiddel was valabel in het debat gebracht, ookal was het onrechtma(g verkregen, het kon
gelden in het bewijs!
Vgl. Antwerpen 12 maart 2018 (opgenomen telcon tussen bouwheer en aannemer m.b.t. kwaliteit werken)
Het gevolg van deze RS is dar er meer en meer telefoongesprekken zullen worden opgenomen en toegevoegd zullen worden
aan de debaIen.
(3) Cass. 16 december 2021
Beëindiging onderhoudsgeld na echtscheiding in geval van samenleving met andere persoon.
Behoudens wanneer de wet uitdrukkelijk anders bepaalt, kan het gebruik van onrechtma(g verkregen bewijs in burgerlijke
zaken slechts worden geweerd indien de bewijsverkrijging de betrouwbaarheid van het bewijs aantast of indien hierdoor
het recht op een eerlijk proces in gevaar wordt gebracht.
De rechter dient hierbij rekening te houden met al de omstandigheden van de zaak, waaronder (niet limita(ef) de wijze
waarop het bewijs werd verkregen, de omstandigheden waarin de onrechtma(gheid werd begaan, de ernst van de
, onrechtma(gheid en de mate waarin hierdoor het recht van de wederpar(j werd geschonden, de bewijsnood van de par(j
die de onrechtma(gheid beging en de houding van de wederpar(j.
Het middel dat ervan uitgaat dat uit het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging, zoals onder meer
neergelegd in ar(kel 6 EVRM, voortvloeit dat onrechtma(g verkregen bewijs in geschillen van zuiver privaatrechtelijke aard
steeds uit het debat moet worden geweerd, faalt in zoverre naar recht."
HVC: onrechtma(g verkregen bewijs moet principieel niet uit de debaIen geweerd worden, TENZIJ de rechter vaststelt dat
er een probleem is met de betrouwbaarheid of het recht op een eerlijk proces. De secundaire categorie heeL hier opnieuw
een verplicht karakter!
DUS dit zet de deur open om het gebruik van onrechtma(g verkregen bewijs toe te laten in brugerlijke zaken, voor zover
men rekening houdt met primarie toetsing (betrouwbaarheid en eerlijk proces)
DUS het HVC hee) in de RS gezegd dat het oenrechtma=g bewijs niet automa=sch uitgesloten is. de
rechter moet dit beoordelen rekening houdend met alle elemnten van de zaak (hoe is het bewijs tot
stand gekomen, rekening houden met de omstandigheden van de onregelma=gheid). Het bewijs mag
sowieso NIET gebruikt worden wanneer:
o Er een schending is van een op straffe van nie=gheid voorgeschreven vormvereiste
o Wanneer de betrouwbaarheid van het bewijs is aangetast.
o Wanneer de rechten van verdediging niet geërbiedigd zijn.
Er zijn daarnaast ook subjec=eve afwegingslementen, zoals bijvoorbeeld het opzet. Ini=eel waren
deze faculta=ef, maar doorheen de RS is het een verplichte denkoefening geworden voor de rechter.
1.1.2 DE AnGgoonstoets: (samengevat)
De an=goontoets samengevat is het volgende: (3 toetsen die de rechter moet afgaan alvorens een
besluit te nemen):
o Tast de onregelma=gheid de credibiliteit van het bewijsmiddel aan?
o Als een telefoongesprek van begin tot eind wordt bijgebracht en er wordt niet in die
mate uitgelokt dat er valstrikken opengesteld worden, dan is de credibiliteit van dat
telefoongesprek niet aangetast. Dan kan dat telefoongesprek als bewijsmiddel wel
dienen!
o Zijn de rechten van verdediging van de wederpar=j geëerbiedigd (bezwaarmogelijkheid tegen
aanwending bewijsmiddel)
o Onderzoek/ afweging begeleidende omstandigheden “waaronder …” (propor=onaliteitstoets)
!! Dit is NIET geregeld in boek 8 BW.
MAAR: Cass 14 maart 2024:
“Het bewijs dat werd verkregen naar aanleiding van een beschrijvend beslag inzake namaak dat
naderhand onrechtmaBg werd bevonden, moet in de procedure voor de bodemrechter voor
onbestaande worden gehouden en dient automaBsch te worden geweerd. De bodemrechter mag de
toelaatbaarheid van dit bewijs niet meer beoordelen. Hij zal dan ook niet moeten onderzoeken of een
op straffe van nieGgheid voorgeschreven vorm werd miskend, of de betrouwbaarheid van het bewijs is
aangetast, dan wel of het recht op een eerlijk proces in het gedrang komt.”
1.1.3 Bewijsstelsels: vrij (art. 8.8) >< gereglementeerd (art. 8.9)
Het vrij bewijs en het gereglementeerd bewijs hee) men wel opgenomen in boek 8. Dit gaat over de
toelaatbaarheid sensu stricto, dus hier ziden we met toelaatbaar bewijs. De toelaatbaarheid te
1 WPO 1 – NIC CLIJMANS
1.1 Toelaatbaarheid – bewijswaarde – bewijskracht
Toelaatbaarheid: Cass. hee) 4 februari 2021 beslist dat de beoordeling dient te gebeuren op basis van
het recht dat van toepassing is op het moment van de contractslui=ng (als de ovk dateert van voor 1
november 2021)
ð Als een bepaald bewijsmiddel toelaatbaar is, dan gaat u beoordelen met de bril van toen die u
had op het moment van de contractslui=ng en dus niet per se op basis van het huidge recht.
Toelaatbaarheid (recevabilité) Bewijswaarde (valeur Bewijskracht (force probante
probante)
Art. 8.1, 13° Art. 8.1, 14° Art. 8.1, 15°
“De verenigbaarheid van het “De mate waarin een “De mate waarin een
bewijs met de regels in dit bewijselement de rechter bewijsmiddel volgens de wet
boek die bepalen onder welke overtuigt” bewijs oplevert en de rechter
voorwaarden een bepaald en de partijen door dit
bewijsmiddel kan uitmaken van àVele bewijsmiddelen zijn vrij bewijsmiddel gebonden zijn”
een betwist feit” te waarderen door de
rechtbank. In welke mate is de àDe wetgever bepaalt of de
àM.a.w. hoe kan ik een rechter overtuigd van het rechter al dan niet gebonden is
bepaalde rechtshandeling/ bewijs? door een bewijsmiddel. De
rechtsfeit bewijzen? Welke De bewijswaardering is de b! bewijskracht is de mate waarin
bewijsmiddelen gerechtelijke activiteit wat het een bewijsmiddel volgens de
komen daartoe in aanmerking? bewijsrecht betreft. wet bewijs oplevert en de
rechter en partijen daardoor
gebonden zijn.
= hoe moet men bewijzen? Is = wat is dit bewijsmiddel = de kracht die de wet aan een
er een hiërarchie die waard? bewijs verbindt en waardoor
gerespecteerd moet worden = overtuigingskracht ten eenieder gebonden is!
= onderscheid vrij bewijsstelsel overstaan van de rechter (waar = mate waarin rechter
– gereglementeerd de rechter dat mag). gebonden is en niet meer vrij
bewijsstelsel waardeert
Weinig controle mogelijk door
≠ onrechtmatig (verkregen) het HvC VOORBEELD: ondertekend
bewijs (de AntigoonRS valt hier geschrift, bekentenis, eed,
NIET onder) àVan belang bij getuigenissen overeenstemmende
en vermoedens boekhouding, door
ondernemer aanvaarde
factuur
,D. MOUGENOT : "Force probante et valeur probante sont inversement liées. Lorsqu'un mode de
preuve a force probante (preuve liAérale, aveu, serment...), le juge est tenu par la preuve offerte. La
quesGon de la valeur probante ne se pose pas car le juge ne peut discuter du caractère convaincant du
moyen de preuve: il doit l'accepter tel quel, sauf preuve contraire apportée par les voies autorisées.
Lorsqu'un mode de preuve n'a pas de force probante (témoignages, présompGons, copies, ...), le juge
récupère son pouvoir d'appréciaGon et peut évaluer la valeur probante du mode de preuve."
Bij 2 toegelaten bewijsmiddelen gee) men voorrang aan het bewijsmiddel met wedelijke
bewijskracht.
DUS de rechter gaat vrij aan de slag kunnen gaan met het bewijsmiddel om te oordelen met
marginale toetsing van HVC of hij zich overtuigd acht met het bewijsmateriaal.
QUID: Indien men bewijsmiddelen hebben met een bewijswaarde en bewijskracht, dan moet je
kiezen voor het bewijsmiddel met de bewijskracht.
ð VOORBEELD: het ondertekend geschriP zal steeds voorgaan op een vermoeden of getuigenis
(ook in het vrije bewijsrecht is dat zo)
1.1.1 En anGgoon dan?
An=goonRS gaat over het onrechtma=g verkregen bewijs. Men hee) in de wetgeving geopteerd om
het niet op te nemen in boek 8 (bewust) omdat de wetgever van mening was dat de rechtspraak van
het HvC nog in evolu=e is
!! het gaat hier principieel NIET over het onrechtma=g bewijs an sich (VOORBEELD een vervalst
geschriP). De RS zit eerder op de manier van verkrijging van het bewijs, waarbij men dan hetzij een
beroepsgeheim schendt of hetzij een toestemming van een par=j niet vraagt.
ð VRAAG: of een opname van een telefoongesprek aan tussenpar=j kan gebruikt worden in de
rb als bewijs? Het antwoord is resoluut ja!
Onderscheid:
o Op zich onweeg bewijs à An=goon? Daarover gaat de An=goonrechtspraak in principe NIET
o VOORBEELD: vervalst geschriP
o Onrechtma=g/ onregelma=g verkregen bewijs à An=goon!
o VOORBEELD: schending beroepsgeheim
o VOORBEELD: e-mail gebruikt zonder toestemming bestemmeling
o VOORBEELD: opnamen van een telefoongesprek buiten weten van de wederparGj om
3 arresten HVC:
(1) Cass. 10 maart 2008
Informa(e van zwartwerk door een werkloosheidsbureau verkregen in strijd met het geheim van het strafonderzoek dient
als basis voor een administra(eve beslissing.
"Behoudens wanneer de wet uitdrukkelijk anders bepaalt, staat het de rechter de toelaatbaarheid van een onrechtma(g
verkregen bewijs, te beoordelen in het licht van de ar(kelen 6 EVRM en 14 IVBPR, rekening houdende met de elementen
van de zaak in haar geheel genomen, inbegrepen de wijze waarop het bewijs verkregen werd en de omstandigheden waarin
die onrechtma(gheid werd begaan.
Een dergelijk bewijs, behoudens het geval van miskenning van een op straffe van nie(gheid voorgeschreven vorm, mag
alleen worden geweerd wanneer de bewijsverkrijging is aangetast door een gebrek waardoor de betrouwbaarheid ervan
wegvalt of waardoor het recht op een eerlijk proces in gevaar wordt gebracht."
,Hoofdparameters om te beoordelen of een onrechtma(g verkregen bewijs in de debaIen kan worden gebracht.
Meer nadruk op betrouwbaarheid en recht op eerlijk proces in de latere arresten in civiele zaken
!! De rb mag dit bewijs enkel doen als er een miskenning is van een op straffe van nie(gheid voorgeshreven vorm, dan wel
de bewijsverkrijging is aangetast door een gebrek waardoor de betrouwbaarheid ervan wegvalt, dan wel het rehct op een
eerlijk proces in gevaar wordt gebracht dus dat de wederpar(j geen mogelijkheid heeL om weerwerk te bieden op het
bewijsstuk.
+ secundaire, faculta(eve, niet-limita(eve afwegingselementen (zuiver formeel karakter van de onregelma(gheid, weerslag
op beschermd recht, opzet, ernst van de inbreuk versus ernst begane onrechtma(gheid, …)
In de latere rechtspraak wordt dit geen faculta(eve lijst, maar een verplichte denkoefening voor de rechter.
(2) Cass. 14 juni 2021
Opname van gesprek zonder medeweten koper teneinde juiste prijs te achterhalen, in het kader van een koop- verkoop
BMW X5. Koper betaalde een lagere prijs (betaalde 40 000 euro, maar 50 000 euro afgesproken). De verkoper had de koper
(jdens de procedure opgebeld en het gesprek opgenomen en de koper de ware afgesproken prijs te laten zeggen
(uitlokken). Die opname wou men opnemen in het debat.
“Behoudens wanneer de wet uitdrukkelijk anders bepaalt, kan het gebruik van onrechtma(g verkregen bewijs in burgerlijke
zaken slechts worden geweerd indien de bewijsverkrijging de betrouwbaarheid van het bewijs aantast of indien hierdoor
het recht op een eerlijk proces in gevaar wordt gebracht."
àde primaire toets moet opnieuw gebeuren, maar de parameter van de op straffe van nie(gheid voorgeschreven vorm valt
hier weg!
+ secundaire, verplichte afwegingselementen (de wijze waarop het bewijs werd verkregen, de omstandigheden waarin de
onrechtma(gheid werd begaan, de ernst van de onrechtma(gheid en de mate waarin hierdoor het recht van de wederpar(j
werd geschonden, de bewijsnood van de par(j die de onrechtma(gheid beging en de houding van de wederpar(j).
àmen moet de secundaire elementen als rechter verplicht aLoetsen!
Dit arrest leidde tot het arrest van het HVC van 14 juni 2021.
"De appelrechter die deze geluidsopname uit het debat weert als "op onrechtma(ge wijze verkregen", louter omdat de
opname "heimelijk is gebeurd", de par(jen "reeds in een geschil waren verwikkeld en er al discussie was gerezen over de
verkoopprijs", het "er sterk op [lijkt] dat bepaalde verklaringen door [de eiseres] werden uitgelokt om zichzelf een bewijs te
verschaffen en met de bedoeling om de verklaring tegen [de verweerders] te gebruiken" en "de vordering ook op een
andere rechtma(ge wijze [kon] worden bewezen", verantwoordt zijn beslissing niet naar recht."
DUS die argumenten op zich volstaan volgens het HVC NIET om het bewijsliddel van geluidsopname te kwalificeren als
onrechtma(g verkregen, ins trijd met de An(goonRS.
Posi(ef gedraaid: het bewijsmiddel was valabel in het debat gebracht, ookal was het onrechtma(g verkregen, het kon
gelden in het bewijs!
Vgl. Antwerpen 12 maart 2018 (opgenomen telcon tussen bouwheer en aannemer m.b.t. kwaliteit werken)
Het gevolg van deze RS is dar er meer en meer telefoongesprekken zullen worden opgenomen en toegevoegd zullen worden
aan de debaIen.
(3) Cass. 16 december 2021
Beëindiging onderhoudsgeld na echtscheiding in geval van samenleving met andere persoon.
Behoudens wanneer de wet uitdrukkelijk anders bepaalt, kan het gebruik van onrechtma(g verkregen bewijs in burgerlijke
zaken slechts worden geweerd indien de bewijsverkrijging de betrouwbaarheid van het bewijs aantast of indien hierdoor
het recht op een eerlijk proces in gevaar wordt gebracht.
De rechter dient hierbij rekening te houden met al de omstandigheden van de zaak, waaronder (niet limita(ef) de wijze
waarop het bewijs werd verkregen, de omstandigheden waarin de onrechtma(gheid werd begaan, de ernst van de
, onrechtma(gheid en de mate waarin hierdoor het recht van de wederpar(j werd geschonden, de bewijsnood van de par(j
die de onrechtma(gheid beging en de houding van de wederpar(j.
Het middel dat ervan uitgaat dat uit het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging, zoals onder meer
neergelegd in ar(kel 6 EVRM, voortvloeit dat onrechtma(g verkregen bewijs in geschillen van zuiver privaatrechtelijke aard
steeds uit het debat moet worden geweerd, faalt in zoverre naar recht."
HVC: onrechtma(g verkregen bewijs moet principieel niet uit de debaIen geweerd worden, TENZIJ de rechter vaststelt dat
er een probleem is met de betrouwbaarheid of het recht op een eerlijk proces. De secundaire categorie heeL hier opnieuw
een verplicht karakter!
DUS dit zet de deur open om het gebruik van onrechtma(g verkregen bewijs toe te laten in brugerlijke zaken, voor zover
men rekening houdt met primarie toetsing (betrouwbaarheid en eerlijk proces)
DUS het HVC hee) in de RS gezegd dat het oenrechtma=g bewijs niet automa=sch uitgesloten is. de
rechter moet dit beoordelen rekening houdend met alle elemnten van de zaak (hoe is het bewijs tot
stand gekomen, rekening houden met de omstandigheden van de onregelma=gheid). Het bewijs mag
sowieso NIET gebruikt worden wanneer:
o Er een schending is van een op straffe van nie=gheid voorgeschreven vormvereiste
o Wanneer de betrouwbaarheid van het bewijs is aangetast.
o Wanneer de rechten van verdediging niet geërbiedigd zijn.
Er zijn daarnaast ook subjec=eve afwegingslementen, zoals bijvoorbeeld het opzet. Ini=eel waren
deze faculta=ef, maar doorheen de RS is het een verplichte denkoefening geworden voor de rechter.
1.1.2 DE AnGgoonstoets: (samengevat)
De an=goontoets samengevat is het volgende: (3 toetsen die de rechter moet afgaan alvorens een
besluit te nemen):
o Tast de onregelma=gheid de credibiliteit van het bewijsmiddel aan?
o Als een telefoongesprek van begin tot eind wordt bijgebracht en er wordt niet in die
mate uitgelokt dat er valstrikken opengesteld worden, dan is de credibiliteit van dat
telefoongesprek niet aangetast. Dan kan dat telefoongesprek als bewijsmiddel wel
dienen!
o Zijn de rechten van verdediging van de wederpar=j geëerbiedigd (bezwaarmogelijkheid tegen
aanwending bewijsmiddel)
o Onderzoek/ afweging begeleidende omstandigheden “waaronder …” (propor=onaliteitstoets)
!! Dit is NIET geregeld in boek 8 BW.
MAAR: Cass 14 maart 2024:
“Het bewijs dat werd verkregen naar aanleiding van een beschrijvend beslag inzake namaak dat
naderhand onrechtmaBg werd bevonden, moet in de procedure voor de bodemrechter voor
onbestaande worden gehouden en dient automaBsch te worden geweerd. De bodemrechter mag de
toelaatbaarheid van dit bewijs niet meer beoordelen. Hij zal dan ook niet moeten onderzoeken of een
op straffe van nieGgheid voorgeschreven vorm werd miskend, of de betrouwbaarheid van het bewijs is
aangetast, dan wel of het recht op een eerlijk proces in het gedrang komt.”
1.1.3 Bewijsstelsels: vrij (art. 8.8) >< gereglementeerd (art. 8.9)
Het vrij bewijs en het gereglementeerd bewijs hee) men wel opgenomen in boek 8. Dit gaat over de
toelaatbaarheid sensu stricto, dus hier ziden we met toelaatbaar bewijs. De toelaatbaarheid te
