GEZONDHEIDSRECHT en SOCIAAL RECHT:
_____________________Les 1: Inleiding tot het recht en bekwaamheid:
Hoofdstuk 1: het begrip recht:
1. Inleiding:
→ zonder structuur en orde in de samenleving => conflicten en chaos
→ waarom leren we dit: • patiëntenrechten respecteren
• juridische valkuilen vermijden
• groepsaansprakelijkheid begrijpen
→ kenmerken begrip recht:
- gedragsregels
- afdwingbaar gesteld
- door de overheid
2. Gedragsregels:
→ gedrag van personen in bepaalde richting te sturen
→ beperkt de persoonlijke vrijheid
→ zeggen wat wel/niet mag
⤷ conflicten voorkomen / oplossen
3. Afdwingbaar gesteld:
→ rechtsregels = gedragsregels, maar gedragsregels zijn geen rechtsregels
vb. niet eten tijdens hoorcollege
↳ gedragsregels waar sanctie bijkomt als je dit toch doet, maar geen rechtsregel
→ naleving van gedragsregels waarborgen door sancties
→ sanctie niet altijd een straf, kan ook schadevergoeding zijn => burgerlijke sanctie
burgerlijke sanctie schadevergoeding betalen aan de schadelijdende partij
⤷ wanneer iemand op foutieve manier aankoop annuleert en schadevergoeding
moet betalen wegens contractbreuk
4. Door de overheid:
→ beroep doen op een speciaal opgerichte instelling voor goed werkende samenleving
⤷ voor de naleving van gedragsregels
vb. rechtbank
→ gedragsregels kunnen door 2 partijen in het kader van overeenkomst voorzien worden
→ voorbeeld: rechtsregel: buitencontractuele aansprakelijkheid
⤷ schade veroorzaakt aan een andere persoon
⤷ afdwingbaar karakter door overheid bestaat erin dat wanneer de schadeveroorzaker niet vrijwillig
de schadevergoeding betaalt, de schadelijder naar de rechtbank kan stappen met het oog op het
bekomen van een veroordeling tot betaling
⤷ Een man loopt tegen een ladder en beschadigd hierdoor een auto, de man weigert om de schade
te vergoeden. De eigenaar kan naar de rechtbank stappen om schadevergoeding te eisen.
30
,Hoofdstuk 2: de bronnen van het recht:
1. Inleiding:
→ examen: Welke meerderheid, de grondwet, wat zijn ze van plan, waarvoor ze
de grondwet moeten veranderen => senaat afschaffen
→ belangrijkste rechtsbronnen waar je rechtsregels kan aantreffen
2. De wet:
→ geschreven teksten
→ definitie wet:
wet normen en regels die in een schriftelijke vorm zijn uitgedrukt en die
(ruimte betekenis) algemene en blijvende draagwijdte hebben
vb. grondwet, federale wet, decreet, koninklijk besluit, ordonnantie*, …
wet normen en regels die voor het volledige land van toepassing zijn, ze zijn
(strikte betekenis) tot stand gekomen door de federale wetgevende macht
→ *ordonnantie = wetskrachtig besluit in het Belgische recht
⤷ uitgeschreven in Brussel
→ ARIZONA regering ⇒ vlag heeft alle kleuren van de partijen
→ wetten weergegeven in Belgisch Staatsblad
→ voorwaarden bij veranderen van wet => ⅔ meerderheid van partijen nodig
⤷ willen senaat afschaffen, hierdoor aanpassing in grondwet nodig
⤷ normaal bij nieuwe bestuursperiode geen senaat meer (2029)
3. De rechtspraak / jurisprudentie:
→ is een geheel van rechterlijke beslissingen / uitspraken
⤷ alle uitspraken van rechtbanken en hoven
→ verschil in uitspraak:
vonnis uitspraak van rechtbank (voor burgerlijke zaken)
arrest uitspraak van een hof (Hof van Assisen, zwaarste misdaden)
→ rechter niet gebonden om beslissing van andere rechter te volgen
⤷ rechter moet zaken interpreteren
⤷ beslissen adhv rechtsregels die in de wet staan
→ herhaaldelijke beslissingen in dezelfde zin uitgesproken door verschillende rechters
⤷ worden vaste rechtspraak en opgenomen in tijdschriften
vb. Rechtskundig weekblad, Tijdschrift voor Privaatrecht
⤷ voor ons: Tijdschrift voor gezondheidsrecht
4. Rechtsleer:
→ artikelen over rechtsonderwerpen en rechtsproblemen die juristen schrijven
⤷ worden geschreven in boeken en tijdschriften
→ gebeurd na totstandkoming van nieuwe wet
⤷ juristen geven hun zienswijze en nodige verduidelijkingen
→ rechter lost problemen op door zich te laten inspireren door standpunt van jurist
⤷ rechtsleer = gezaghebbende rechtsbron
→ is niet-bindend, maar kan gezaghebbend zijn en rechters beïnvloeden
31
,5. Algemene rechtsbeginselen:
→ basisprincipes die niet uitdrukkelijk zijn opgenomen in een wettekst
⤷ zijn wel van essentieel belang in de samenleving
→ voorbeelden:
- recht van verdediging
- verbod van eigenrichting (= burger mag het recht niet in eigen handen nemen)
→ rechtspraak zal algemene beginselen toepassen als aanvulling van de wet
6. De gewoonte:
→ gebruiken die in samenleving als bindend worden beschouwd
⤷ worden gedurende lange tijd openbaar en zonder onderbreking gevolgd
→ is niet terug te vinden in geschreven tekst
→ bijna onbestaand geworden => soms nog in huurcontracten
⤷ verschil in hoofdelijkheid:
● actieve hoofdelijkheid
↳ als meerdere huurders het contract ondertekenen, kan de verhuurder
de volledige huur en eventuele schulden bij één van hen opeisen
● passieve hoofdelijkheid
↳ als meerdere verhuurders eigenaar zijn van de woning, kan elke
verhuurder afzonderlijk de volledige huur van de huurder eisen
7. Samenvattende definities:
de wet normen of regels die in schriftelijke vorm uitdrukt zijn en die algemene en
blijvende draagwijdte hebben
rechtspraak / geheel van rechtelijke beslissingen / uitspraken
jurisprudentie (vonnis => uitspraak rechtbank, arrest => uitspraak hof)
rechtsleer artikelen over rechts onderwerpen en problemen die juristen in tijdschriften
en boeken schrijven
algemene basisprincipes die niet uitdrukkelijk opgenomen zijn in wettekst, maar die in
rechtsbeginselen samenleving van essentieel belang zijn
de gewoonte gebruiken die in samenleving als bindend worden beschouwd omdat zij
gedurende een lange tijd openbaar en zonder onderbreking worden gevolgd
32
, Hoofdstuk 3: de indeling van het recht:
1. Inleiding:
→ examen: weten onder welke wet het valt
→ opdeling:
nationaal recht grensoverschrijdend recht
■ publiekrecht ■ internationale wetgevingen en gedragen
- grondwettelijk recht
- administratief recht ■ internationaal privaatrecht
- strafrecht
■ privaatrecht ■ internationaal publiekrecht
- burgerlijk recht
- economisch recht
- vennootschapsrecht
- sociaal recht
- gezondheidsrecht
2. Publiekrecht:
→ regelt verhoudingen tussen burgers en overheid
→ interne organisatie en werking van overheid en verhouding tussen de staten
→ onderverdeling:
- grondwettelijk (GW) recht
⤷ regelt inrichting staat
⤷ bevat fundamentele recht en vrijheden van burgers
vb. afschaffen van senaat, stemrecht, deelnemen aan verkiezingen, …
- administratief recht
⤷ regelt werking van administratie / uitvoerende macht
vb. ruimtelijke ordening en stedenbouw
- strafrecht
⤷ bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en bepaalt de straffen daarop
⤷ zit in het strafwetboek en in diverse strafwetten
vb. artikel 352: beroepsgeheim
3. Privaatrecht:
→ regelt verhouding tussen burgers
→ onderverdeling:
- burgerlijk recht
⤷ regelt verhouding tussen burgers onderling
⤷ staat in burgerlijk wetboek
vb. afstammingen, huwelijk, echtscheiding, goederen, erfenissen, huur, …
- economisch recht
⤷ regelt verhoudingen tussen ondernemers en consumenten
⤷ staat in wetboek economisch recht (WER)
vb. wet op marktpraktijken
- vennootschapsrecht
⤷ regelt verhoudingen op oprichting en werking van vennootschappen
⤷ staat in wetboek van vennootschappen en verenigingen (W.Venn)
33
_____________________Les 1: Inleiding tot het recht en bekwaamheid:
Hoofdstuk 1: het begrip recht:
1. Inleiding:
→ zonder structuur en orde in de samenleving => conflicten en chaos
→ waarom leren we dit: • patiëntenrechten respecteren
• juridische valkuilen vermijden
• groepsaansprakelijkheid begrijpen
→ kenmerken begrip recht:
- gedragsregels
- afdwingbaar gesteld
- door de overheid
2. Gedragsregels:
→ gedrag van personen in bepaalde richting te sturen
→ beperkt de persoonlijke vrijheid
→ zeggen wat wel/niet mag
⤷ conflicten voorkomen / oplossen
3. Afdwingbaar gesteld:
→ rechtsregels = gedragsregels, maar gedragsregels zijn geen rechtsregels
vb. niet eten tijdens hoorcollege
↳ gedragsregels waar sanctie bijkomt als je dit toch doet, maar geen rechtsregel
→ naleving van gedragsregels waarborgen door sancties
→ sanctie niet altijd een straf, kan ook schadevergoeding zijn => burgerlijke sanctie
burgerlijke sanctie schadevergoeding betalen aan de schadelijdende partij
⤷ wanneer iemand op foutieve manier aankoop annuleert en schadevergoeding
moet betalen wegens contractbreuk
4. Door de overheid:
→ beroep doen op een speciaal opgerichte instelling voor goed werkende samenleving
⤷ voor de naleving van gedragsregels
vb. rechtbank
→ gedragsregels kunnen door 2 partijen in het kader van overeenkomst voorzien worden
→ voorbeeld: rechtsregel: buitencontractuele aansprakelijkheid
⤷ schade veroorzaakt aan een andere persoon
⤷ afdwingbaar karakter door overheid bestaat erin dat wanneer de schadeveroorzaker niet vrijwillig
de schadevergoeding betaalt, de schadelijder naar de rechtbank kan stappen met het oog op het
bekomen van een veroordeling tot betaling
⤷ Een man loopt tegen een ladder en beschadigd hierdoor een auto, de man weigert om de schade
te vergoeden. De eigenaar kan naar de rechtbank stappen om schadevergoeding te eisen.
30
,Hoofdstuk 2: de bronnen van het recht:
1. Inleiding:
→ examen: Welke meerderheid, de grondwet, wat zijn ze van plan, waarvoor ze
de grondwet moeten veranderen => senaat afschaffen
→ belangrijkste rechtsbronnen waar je rechtsregels kan aantreffen
2. De wet:
→ geschreven teksten
→ definitie wet:
wet normen en regels die in een schriftelijke vorm zijn uitgedrukt en die
(ruimte betekenis) algemene en blijvende draagwijdte hebben
vb. grondwet, federale wet, decreet, koninklijk besluit, ordonnantie*, …
wet normen en regels die voor het volledige land van toepassing zijn, ze zijn
(strikte betekenis) tot stand gekomen door de federale wetgevende macht
→ *ordonnantie = wetskrachtig besluit in het Belgische recht
⤷ uitgeschreven in Brussel
→ ARIZONA regering ⇒ vlag heeft alle kleuren van de partijen
→ wetten weergegeven in Belgisch Staatsblad
→ voorwaarden bij veranderen van wet => ⅔ meerderheid van partijen nodig
⤷ willen senaat afschaffen, hierdoor aanpassing in grondwet nodig
⤷ normaal bij nieuwe bestuursperiode geen senaat meer (2029)
3. De rechtspraak / jurisprudentie:
→ is een geheel van rechterlijke beslissingen / uitspraken
⤷ alle uitspraken van rechtbanken en hoven
→ verschil in uitspraak:
vonnis uitspraak van rechtbank (voor burgerlijke zaken)
arrest uitspraak van een hof (Hof van Assisen, zwaarste misdaden)
→ rechter niet gebonden om beslissing van andere rechter te volgen
⤷ rechter moet zaken interpreteren
⤷ beslissen adhv rechtsregels die in de wet staan
→ herhaaldelijke beslissingen in dezelfde zin uitgesproken door verschillende rechters
⤷ worden vaste rechtspraak en opgenomen in tijdschriften
vb. Rechtskundig weekblad, Tijdschrift voor Privaatrecht
⤷ voor ons: Tijdschrift voor gezondheidsrecht
4. Rechtsleer:
→ artikelen over rechtsonderwerpen en rechtsproblemen die juristen schrijven
⤷ worden geschreven in boeken en tijdschriften
→ gebeurd na totstandkoming van nieuwe wet
⤷ juristen geven hun zienswijze en nodige verduidelijkingen
→ rechter lost problemen op door zich te laten inspireren door standpunt van jurist
⤷ rechtsleer = gezaghebbende rechtsbron
→ is niet-bindend, maar kan gezaghebbend zijn en rechters beïnvloeden
31
,5. Algemene rechtsbeginselen:
→ basisprincipes die niet uitdrukkelijk zijn opgenomen in een wettekst
⤷ zijn wel van essentieel belang in de samenleving
→ voorbeelden:
- recht van verdediging
- verbod van eigenrichting (= burger mag het recht niet in eigen handen nemen)
→ rechtspraak zal algemene beginselen toepassen als aanvulling van de wet
6. De gewoonte:
→ gebruiken die in samenleving als bindend worden beschouwd
⤷ worden gedurende lange tijd openbaar en zonder onderbreking gevolgd
→ is niet terug te vinden in geschreven tekst
→ bijna onbestaand geworden => soms nog in huurcontracten
⤷ verschil in hoofdelijkheid:
● actieve hoofdelijkheid
↳ als meerdere huurders het contract ondertekenen, kan de verhuurder
de volledige huur en eventuele schulden bij één van hen opeisen
● passieve hoofdelijkheid
↳ als meerdere verhuurders eigenaar zijn van de woning, kan elke
verhuurder afzonderlijk de volledige huur van de huurder eisen
7. Samenvattende definities:
de wet normen of regels die in schriftelijke vorm uitdrukt zijn en die algemene en
blijvende draagwijdte hebben
rechtspraak / geheel van rechtelijke beslissingen / uitspraken
jurisprudentie (vonnis => uitspraak rechtbank, arrest => uitspraak hof)
rechtsleer artikelen over rechts onderwerpen en problemen die juristen in tijdschriften
en boeken schrijven
algemene basisprincipes die niet uitdrukkelijk opgenomen zijn in wettekst, maar die in
rechtsbeginselen samenleving van essentieel belang zijn
de gewoonte gebruiken die in samenleving als bindend worden beschouwd omdat zij
gedurende een lange tijd openbaar en zonder onderbreking worden gevolgd
32
, Hoofdstuk 3: de indeling van het recht:
1. Inleiding:
→ examen: weten onder welke wet het valt
→ opdeling:
nationaal recht grensoverschrijdend recht
■ publiekrecht ■ internationale wetgevingen en gedragen
- grondwettelijk recht
- administratief recht ■ internationaal privaatrecht
- strafrecht
■ privaatrecht ■ internationaal publiekrecht
- burgerlijk recht
- economisch recht
- vennootschapsrecht
- sociaal recht
- gezondheidsrecht
2. Publiekrecht:
→ regelt verhoudingen tussen burgers en overheid
→ interne organisatie en werking van overheid en verhouding tussen de staten
→ onderverdeling:
- grondwettelijk (GW) recht
⤷ regelt inrichting staat
⤷ bevat fundamentele recht en vrijheden van burgers
vb. afschaffen van senaat, stemrecht, deelnemen aan verkiezingen, …
- administratief recht
⤷ regelt werking van administratie / uitvoerende macht
vb. ruimtelijke ordening en stedenbouw
- strafrecht
⤷ bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en bepaalt de straffen daarop
⤷ zit in het strafwetboek en in diverse strafwetten
vb. artikel 352: beroepsgeheim
3. Privaatrecht:
→ regelt verhouding tussen burgers
→ onderverdeling:
- burgerlijk recht
⤷ regelt verhouding tussen burgers onderling
⤷ staat in burgerlijk wetboek
vb. afstammingen, huwelijk, echtscheiding, goederen, erfenissen, huur, …
- economisch recht
⤷ regelt verhoudingen tussen ondernemers en consumenten
⤷ staat in wetboek economisch recht (WER)
vb. wet op marktpraktijken
- vennootschapsrecht
⤷ regelt verhoudingen op oprichting en werking van vennootschappen
⤷ staat in wetboek van vennootschappen en verenigingen (W.Venn)
33
