SAMENVATTING:
WERKVELD & BELEID 2
1e bachelor – sociaal werk – Layla De Moor
1
, Hoofdstuk 1: WONEN
1. Organisatie woonsector & uitdagingen
1.1. Recht op wonen
Wettelijke basis
- Art. 23 Belgische Grondwet (1993): Iedereen heeft recht op een
menswaardig leven, inclusief behoorlijke huisvesting.
- Artikel 1.5 Vlaamse Codex Wonen: Iedereen heeft recht op
menswaardig wonen.
MENSWAARDIG WONEN
Menswaardig wonen betekent bevordering van: de 5 kenmerken !!!!!!
Iedereen heeft recht op menswaardig wonen.
Daartoe moet de beschikking over een aangepaste woning, van goede kwaliteit, in een
behoorlijke woonomgeving, tegen een betaalbare prijs en met woonzekerheid worden
bevorderd.
• Aangepaste woning
o Aangepast aan fysieke behoeften (rolstoeltoegankelijk, traplift, gelijkvloers…)
o Voldoet aan rationele bezetting (voldoende ruimte, elk kind een slaapkamer)
• Goede kwaliteit
o Wettelijk vastgelegd
o Geen vocht/schimmel
o Verwarming, warm water
o Veilige structuur
o Gezonde woning
• Behoorlijke woonomgeving
o Veilig
o Geen overlast
o Nabij voorzieningen (school, openbaar vervoer)
o Gezonde leefomgeving
o Speelmogelijkheden voor kinderen
• Betaalbare prijs
o In verhouding tot inkomen
o Richtnorm: max. 30% van inkomen naar woonkost (= woonquote)
• Woonzekerheid
o Geregistreerd huurcontract of eigendomsakte
o Bescherming tegen uithuiszetting
o Geen illegale verhuur (huisjesmelkerij)
WONEN ALS HOOFDSCHAKELAAR
Wonen als “hoofdschakelaar”
Een thuis beïnvloedt alle levensdomeinen:
§ Werk
§ Gezondheid
§ Onderwijs
§ Sociale relaties
§ Zelfwaarde
Zonder duurzame woning kan je moeilijk andere rechten realiseren.
Wonen is het vertrekpunt van een menswaardig leven + voorwaarde om rechten te openen
VLAAMS ACTIEPLAN
Vlaams Woonbeleidsplan (2018) – Strategische doelstellingen (2050) (actieplan)
- Alle woningen kwaliteitsvol
2
, - Wonen betaalbaar voor iedereen
- Woonzekerheid voor iedereen
- Vraag en aanbod afgestemd
- Iedereen heeft toegang tot woning
Vlaamse Beleidsnota Wonen (2024–2029)
- Bouwt hierop verder
- Focus op kwaliteit en betaalbaarheid
- Bevoegde ministers:
o Voorheen: Mathias Diependaele (N-VA), Liesbeth Homans (N-VA)
o Nu: Melissa Depraetere (Vooruit), tijdelijk vervangen door Hans Bonte
1.2. Problematiek & uitdagingen
KWALITEIT EN BETAALBAARHEID
Kwaliteit
• Lichte vooruitgang
• Toch 1/5 Belgen in woning met:
o Vocht
o Geen bad/douche
o Geen toilet
o Te donker
= 1/3 bij laagste inkomensgroep
Sterk verschil tussen:
• Eigenaars
• Huurders (meer risico op slechte kwaliteit en armoede)
Betaalbaarheid
Woonquote: Max. 30% van inkomen naar wonen.
è Private huurders: helft boven 30% (zonder energiekosten)
Problemen
• Sterke regionale verschillen
• Energiecrisis => onderhoud nt vergeten
• Systeem houdt zz in stand => vraag & aanbod
• Onderhoudskosten
• Door onbetaalbaarheid:
o Uithuiszetting
o Thuisloosheid
Armoederisico
• Private huurders: 26,3%
• Eigenaars: 7,1%
HET ONDERSCHEID TSS HUURDERS & EIGENAARS:
- Woondeprivatie (Eurostat) => bij zware woningdepricatie = overbezet + min. 1 van:
o Lekkend dak, gn toilet, gn bad/douchte, te donker…
3
, - Huisjesmelkerij: illegale verhuur, gn contract, gn woonzekerheid, vaak kwetsbare
groepen als slachtoffers (meestal meerdere woningen verhuren)
- Noodkopers:
o Lage inkomens kopen goedkope, slechte woningen (moet zelf 20% kunnen
leggen vh bedrag vooralleer je een woning kunt kopen)
o Gn middelen voor renovatie
o Blijven wonen in ongeschikte woning
DISCRIMINATIE
Discriminatie op de huurmarkt obv:
• Afkomst
• Gezinssamenstelling
• Huurwaarborg
• Inkomen
Praktijktesten als oplossing.
Legitieme selectie ≠ discriminatie
Je mag inkomen beoordelen, maar niet discrimineren op bv. uitkering.
Elke gemeente zou meldpunt discriminatie moeten hebben.
DAK- EN THUISLOOSHEID
• 1/5 is tussen 18–25 jaar
• Meer mensen zonder papieren zichtbaar = vluchtelingen
• Regionale tellingen (ZW-Vlaanderen, Brugge)
AANBOD SOCIALE WONINGEN
• 180.000 sociale huurders
• 200.000 extra woningen nodig (Pascal De Decker, 2024)
• Lange wachtlijsten
• Leegstand
• Onvoldoende aanbod grote gezinnen
• Renovatie nodig
PRIVATE HUURMARKT
- Duur
- Slechte kwaliteit
- Klein aanbod voor lage inkomens
België:
- 72% eigenaar
- 19% private huur
- 7% sociale huur
Overheidsuitgaven:
- 84% naar eigenaars
- 14% naar sociale huur
- 2% naar private huur
➡ Mattheüseffect (bv. subsidies zonnepanelen)
1.3. Hoe is sector georganiseerd?
Wonen is Vlaamse bevoegdheid.
Sterke link met welzijn:
Minister van Welzijn: Caroline Gennez.
4
WERKVELD & BELEID 2
1e bachelor – sociaal werk – Layla De Moor
1
, Hoofdstuk 1: WONEN
1. Organisatie woonsector & uitdagingen
1.1. Recht op wonen
Wettelijke basis
- Art. 23 Belgische Grondwet (1993): Iedereen heeft recht op een
menswaardig leven, inclusief behoorlijke huisvesting.
- Artikel 1.5 Vlaamse Codex Wonen: Iedereen heeft recht op
menswaardig wonen.
MENSWAARDIG WONEN
Menswaardig wonen betekent bevordering van: de 5 kenmerken !!!!!!
Iedereen heeft recht op menswaardig wonen.
Daartoe moet de beschikking over een aangepaste woning, van goede kwaliteit, in een
behoorlijke woonomgeving, tegen een betaalbare prijs en met woonzekerheid worden
bevorderd.
• Aangepaste woning
o Aangepast aan fysieke behoeften (rolstoeltoegankelijk, traplift, gelijkvloers…)
o Voldoet aan rationele bezetting (voldoende ruimte, elk kind een slaapkamer)
• Goede kwaliteit
o Wettelijk vastgelegd
o Geen vocht/schimmel
o Verwarming, warm water
o Veilige structuur
o Gezonde woning
• Behoorlijke woonomgeving
o Veilig
o Geen overlast
o Nabij voorzieningen (school, openbaar vervoer)
o Gezonde leefomgeving
o Speelmogelijkheden voor kinderen
• Betaalbare prijs
o In verhouding tot inkomen
o Richtnorm: max. 30% van inkomen naar woonkost (= woonquote)
• Woonzekerheid
o Geregistreerd huurcontract of eigendomsakte
o Bescherming tegen uithuiszetting
o Geen illegale verhuur (huisjesmelkerij)
WONEN ALS HOOFDSCHAKELAAR
Wonen als “hoofdschakelaar”
Een thuis beïnvloedt alle levensdomeinen:
§ Werk
§ Gezondheid
§ Onderwijs
§ Sociale relaties
§ Zelfwaarde
Zonder duurzame woning kan je moeilijk andere rechten realiseren.
Wonen is het vertrekpunt van een menswaardig leven + voorwaarde om rechten te openen
VLAAMS ACTIEPLAN
Vlaams Woonbeleidsplan (2018) – Strategische doelstellingen (2050) (actieplan)
- Alle woningen kwaliteitsvol
2
, - Wonen betaalbaar voor iedereen
- Woonzekerheid voor iedereen
- Vraag en aanbod afgestemd
- Iedereen heeft toegang tot woning
Vlaamse Beleidsnota Wonen (2024–2029)
- Bouwt hierop verder
- Focus op kwaliteit en betaalbaarheid
- Bevoegde ministers:
o Voorheen: Mathias Diependaele (N-VA), Liesbeth Homans (N-VA)
o Nu: Melissa Depraetere (Vooruit), tijdelijk vervangen door Hans Bonte
1.2. Problematiek & uitdagingen
KWALITEIT EN BETAALBAARHEID
Kwaliteit
• Lichte vooruitgang
• Toch 1/5 Belgen in woning met:
o Vocht
o Geen bad/douche
o Geen toilet
o Te donker
= 1/3 bij laagste inkomensgroep
Sterk verschil tussen:
• Eigenaars
• Huurders (meer risico op slechte kwaliteit en armoede)
Betaalbaarheid
Woonquote: Max. 30% van inkomen naar wonen.
è Private huurders: helft boven 30% (zonder energiekosten)
Problemen
• Sterke regionale verschillen
• Energiecrisis => onderhoud nt vergeten
• Systeem houdt zz in stand => vraag & aanbod
• Onderhoudskosten
• Door onbetaalbaarheid:
o Uithuiszetting
o Thuisloosheid
Armoederisico
• Private huurders: 26,3%
• Eigenaars: 7,1%
HET ONDERSCHEID TSS HUURDERS & EIGENAARS:
- Woondeprivatie (Eurostat) => bij zware woningdepricatie = overbezet + min. 1 van:
o Lekkend dak, gn toilet, gn bad/douchte, te donker…
3
, - Huisjesmelkerij: illegale verhuur, gn contract, gn woonzekerheid, vaak kwetsbare
groepen als slachtoffers (meestal meerdere woningen verhuren)
- Noodkopers:
o Lage inkomens kopen goedkope, slechte woningen (moet zelf 20% kunnen
leggen vh bedrag vooralleer je een woning kunt kopen)
o Gn middelen voor renovatie
o Blijven wonen in ongeschikte woning
DISCRIMINATIE
Discriminatie op de huurmarkt obv:
• Afkomst
• Gezinssamenstelling
• Huurwaarborg
• Inkomen
Praktijktesten als oplossing.
Legitieme selectie ≠ discriminatie
Je mag inkomen beoordelen, maar niet discrimineren op bv. uitkering.
Elke gemeente zou meldpunt discriminatie moeten hebben.
DAK- EN THUISLOOSHEID
• 1/5 is tussen 18–25 jaar
• Meer mensen zonder papieren zichtbaar = vluchtelingen
• Regionale tellingen (ZW-Vlaanderen, Brugge)
AANBOD SOCIALE WONINGEN
• 180.000 sociale huurders
• 200.000 extra woningen nodig (Pascal De Decker, 2024)
• Lange wachtlijsten
• Leegstand
• Onvoldoende aanbod grote gezinnen
• Renovatie nodig
PRIVATE HUURMARKT
- Duur
- Slechte kwaliteit
- Klein aanbod voor lage inkomens
België:
- 72% eigenaar
- 19% private huur
- 7% sociale huur
Overheidsuitgaven:
- 84% naar eigenaars
- 14% naar sociale huur
- 2% naar private huur
➡ Mattheüseffect (bv. subsidies zonnepanelen)
1.3. Hoe is sector georganiseerd?
Wonen is Vlaamse bevoegdheid.
Sterke link met welzijn:
Minister van Welzijn: Caroline Gennez.
4
