Samenvatting Kwalitatieve & Gemengde Methoden | KUL Psychologie | 2025/26

Kwalitatieve en gemengde methoden
1. Wat is kwalitatief onderzoek
Verschil met kwantitatief onderzoek
 Kennistheoretische benaderingen: andere doelen
 Rijke data-collectie en analyse: andere methodes:
- Data verzamelen: weinig vaste structuur of selectie vooraf
- Perspectief van het individu vatten: betekenis van de ervaring per
individu (kleine afstand tss onderzoeker en deelnemer)
- Natuurlijke settings: kenmerken van het dagelijkse leven, context
gebruiken
 Onderzoeksprocessen: andere accenten in de empirische cyclus

1) Kennistheoretische benaderingen
= epistemologie = wetenschapsfilosofie:
- Staat v/d wereld
- Doel van wetenschap
- Rol v/d onderzoeker

Kwantitatieve kennistheorieën: Kwalitatieve kennistheorieën: gebaseerd
gebaseerd op logisch positivisme op sociaal constructisme

 Objectieve kennis bestaat: de  Geen objectieve kennis: er zijn
externe wereld bepaalt wat waar is meerdere manieren om de wereld te
 Onderzoek brengt ons dichter bij kennen
‘de waarheid’: ontdekken v/d  Onderzoek leidt tot een waardevolle
objectieve realiteit interpretatie v/d werkelijkheid:
 Neutrale onderzoeker: meerdere interpretaties
onafhankelijke kennisproductie  Perspectief van onderzoeker telt:
zowel theoretisch als sociale en
DOEL: de waarheid kennen (=
culturele achtergrond
realisme)
DOEL: perspectief laten zien (=
relativisme: aandacht voor perspectief
van minder machtigen) + meerdere
combineren (= sociaal
constructivisme:
Kwalitatief en kwantitatief: kennis door samen de
empirisch onderzoek
 Niet door God (= theologie)
 Niet abstract (= matafysica)
 Wel empirisch (= moderne wetenschap


Onderzoek kan NOOIT neutraal zijn: iedere persoon is altijd vormgegeven
door en functioneert in een bepaald sociaal/ cultureel/ wetenschappelijk
systeem dat richting geeft aan:

,- Interesses en formuleringen van de onderzoeksvraag
- Keuze v/d methode van data-collectie
- Interpretatie v/d data



2) Empirische cyclus

Onderzoek is cyclisch: van een theorie naar data en van data naar theorie

Deductie = vertrekt van een algemene theorie
waaruit je toetsbare uitspraken afleidt

Inductie = vanuit beperkte data (beperkte
observaties of intuïtie) een algemene theorie
afleiden of een oude bij stellen
 Kwalitatief onderzoek = basis voor inductie:

Kritiek op deductie (kwantitatief):

- Hoe kom je aan nieuwe inzichten/ theorieën  black box
- Inzichten in bestaande theorieën worden alleen aangeleverd door de elite/
mainstream  perspectief van minder machtigen
VB: waarom studeer je psychologie  zelfbeschikkingstheorie
(zelf gekozen  hogere motivatie)

Klopt dit ook voor niet westerse culturen, waar keuzes worden
gemaakt door ouders?

Onderzoek bevestigen of weerleggen hypothesen via
deductie




Pesten = negatief behandelen van anderen gedurende een periode

 Systematisch
 Doelwit kan zich moeilijk verdedigen
 Psychisch, fysisch of seksueel

,  Richt zich op de persoon of diens functioneren

FASEN:

1. Kritisch incident
2. Verliezer worde gepest
3. Leidinggevende bevestigt stigma ( grijpt
niet in)
4. Uitdrijving

Onderzoeksvragen:

Kwantitatief Kwalitatief
- Frequentie - Ontstaan en verloop (wie, wat…)
- Verschillen tss groepen - Subjectieve belevingen door
- Algemene verbanden met getuigen, slachtoffers…
persoons- of situatiekenmerken - Specifieke context rond
- Oorzaken onderwerp (waar, wanneer…)



 Deductie en inductie: beschrijvingen brengen ervaringen in kaart om zo
nieuwe inzichten te krijgen, bestaande theorie aan te vullen, of nieuwe
theorie te ontwikkelen
 Meerdere interpretaties vullen elkaar aan
 Niet neutraal: onderzoekers gebruiken eigen denkkaders

3) Zelf-rapportage
= informatie die de persoon zelf geeft
 Enige manier om iet te weten te komen over hoe mensen iets ervaren
en wat hun gevoelens zijn
 Over gevoelens gedachten…
 Perspectief op gedachten en gevoelens van een persoon op een bepaald
moment en hangt af van tijd en context
- Huidige belevenis
- Hoe de vragen worden gesteld
- Relatie tss respondent en interviewer


Vormen:

 Vragenlijsten
 Dagboeken
Hangt af v/d context
 Interviews
 Narratieven en tijd



Info die je bekomt via zelfrapportage: Info die je NIET bekomt via
zelfrapportage
 Achtergrondinformatie v/d deelnemer
 Gevoelens  Toekomstige gevoelens

, Attitudes en meningen  Verbanden
 Intenties en verwachtingen
 Kennis Is niet altijd
 Gedrag
juist + moeilijk
om zelf te
zeggen



 Geeft een belangrijk perspectief op de werkelijkheid
Problemen:
 Kwantitatief: mensen kunnen soms niet de juiste info geven
 Kwalitatief: is altijd gekleurd door de context

KWANTITATIEVE oplossingen:

1. Geen retro perspectieve bevragingen: hoe langer geleden, hoe moeilijker
om objectief te zijn
✓ Tijdspanne beperken
✓ Dagboekstudies

2. Voorkomen van sociale wenselijkheid bij gevoelige thema’s en nt anoniem
✓ Formulering v/d vragen

3. Controleren voor ja/nee knikken: tendens om in te stemmen
✓ Reverse items
✓ Reverse scoren



KWALITATIEVE OPLOSSINGEN:

✓ Zichtbaar maken van relatie en context:
- Wie is de onderzoeker?
- Wat is de relatie tot onderwerp?
- Relatie tot respondent?
- Wat is belangrijk voor respondent?
- Hoe ?




Interview = conversatie waarin vragen gesteld worden en antwoord wordt
gegeven waarin een transfer is van info
 Meestal, maar niet altijd face to face
 Als je geïnteresseerd bent in zelfrapportage
 Meer flexibiliteit v/d vragen tov gestandaardiseerde vragenlijsten

Fases van kwalitatief interviews:

VOORAFGAAND:

,  Onderzoek conceptualiseren
 Voorbereiding van interviewgids = kapstok waaraan bepaalde topics en
belangrijke vragen hangen
 Moet flexibel zijn en niet te breed
 Onderzoeker luistert actief
 Gepastheid van en aanpassingen aan steekproef voor diepte-interview
 Piloteerstudies
 Tusseninterview vergelijkingen = ervaringen van jezelf en anderen
gebruiken om te anticiperen
 Communicatie tss interviewers oplossen door meer structuur te geven
 Steekproefcollectie:
 Flyeren
 Sneeuwbalsteekproef = 1 iemand die je kent uit de doelgroep kan
anderen zoeken
 Advertenties (online)
 Managing van participanten = ervoor zorgen dat ze komen:
 Bedanken voor inschrijving
 Reminders sturen
 Achtergrond details geven
 Interviewlocatie selecteren:
 Neutraal gebied zodat het geen invloed kan hebben op participanten

TIJDENS:

 Interview opnemen
 Orientatie vragen eerst: wie ben je, wat is het doel…
 Geen nota’s nemen
 Actief luisteren, niet te veel praten
 Beëindigen: bedanken en debriefing

NA:

 Eventuele hulp voor de interviewer
 Databeheer en databescherming
 Data transcriptie




1. Volledig gestructureerd interview (kwantitatief)
= vaste vragen met vooraf bepaalde antwoorden
 Als je weet wat de belangrijke onderwerpen en vragen zijn
 Als het voordeel heeft om mondelingen vragen te stellen
 Als je je wil aanpassen aan type respondenten




✓ Makkelijk te χ Geen nieuwe
kwantificeren ontdekkingen
✓ Data vergelijkbaar en χ Geen mogelijkheid om
consistent eigen info toe te
✓ Voor iedereen = voegen door

, 2. Ongestructureerd interview (kwalitatief)
= onderwerpen of thema’s aangeven, maar geen specifieke vragen
 Als er weinig bekend is over het onderwerp
 Als je geïnteresseerd bent in spontane gedachten of verhalen




✓ Vrij verloop χ Moeilijk te
✓ Onverwachte analyseren
antwoorden en vragen-


3. Semi-gestructureerd interview (kwalitatief)
= interviewer kan precieze bewoording of volgorde van vragen
veranderen ifv het verloop v/h interview

Rol v/d onderzoeker:

- Kwantitatief: neutraal en professioneel
- Kwalitatief: zichtbaar, want kan nooit neutraal zijn

Interview maken:

I. Theorie: wat wil je weten
II. Outline maken: wat zijn de onderwerpen die je aan bod wilt laten
komen
 Brainstormen, informeren en uitproberen
 Mogen specifieke vragen zijn, maar hoeft niet
III. Types vragen opstellen:
 Essentiële vragen = gaan over het onderwerp v/h onderzoek
 Extra/ parallelle vragen = equivalent met essentiële, maar
anders geformuleerd
 Weggooivragen = leiden af v/e gevoelig onderwerp
 Probes = vragen die verder ingaan:
- Open endend: voor meer detail of voor verduidelijking
- Gerichte bijvragen: voor meer gegevens

IV. Volgorde v/d vragen:
 Eerst makkelijkere hoofdvragen vragen  band opbouwen
 Bedreigende vragen later  kunnen invloed hebben op latere
vragen
 Assimilatie effect = antwoord op de vorige vraag beïnvloed
antwoord op de volgende vraag